ABDÜLMELİK b. NÛH b. MANSÛR - TDV İslâm Ansiklopedisi

ABDÜLMELİK b. NÛH b. MANSÛR

عبد الملك بن نوح بن منصور
ABDÜLMELİK b. NÛH b. MANSÛR
Müellif: ABDÜLKERİM ÖZAYDIN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 19.01.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulmelik-b-nuh-b-mansur
ABDÜLKERİM ÖZAYDIN, "ABDÜLMELİK b. NÛH b. MANSÛR", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulmelik-b-nuh-b-mansur (19.01.2021).
Kopyalama metni

Sâmânîler’in son yıllarında Türk kumandanları çıkardıkları iç karışıklıklarla devleti sarsmaya başlamışlardı. Sâmânî Hükümdarı Ebü’l-Hâris Mansûr b. Nûh 992 yılında Karahanlı Buğra Han Hârûn ve haleflerinin saldırılarına uğradı. Ayrıca Türk Emîri Fâik Hassa, Vezir Ebü’l-Muzaffer Muhammed, Begtüzün ve Gazneli Mahmud’un faaliyetlerini de kontrol altına alamadı. İki müttefik, Fâik ile Begtüzün, Gazneli Mahmud’a karşı kendilerini desteklemeyen Ebü’l-Hâris Mansûr’u tahttan indirerek gözlerine mil çektirdiler ve küçük kardeşi Abdülmelik b. Nûh’u Sâmânî tahtına çıkardılar (Safer 389 / Şubat 999). Bunun üzerine Gazneli Mahmud, Fâik ve Begtüzün’e karşı harekete geçti; bu sırada Abdülmelik b. Nûh da onların yanındaydı. Meydana gelen çetin bir savaştan sonra Sâmânî kuvvetleri mağlûp oldu, Abdülmelik ile Fâik Buhara’ya çekildiler. Sultan Mahmud Horasan’ı istilâ edip Fâik, Begtüzün ve Abdülmelik’i Mâverâünnehir’e sürdü. Karahanlı İlig Han Nasr da 23 Ekim 999’da Buhara’yı işgal ederek Sâmânîler’in Mâverâünnehir’deki hâkimiyetine son verdi. Yanında bulunan az sayıdaki kuvvetle ne yapacağını şaşıran Abdülmelik b. Nûh kaçıp saklandıysa da İlig Han hükümet sarayına girdi ve Abdülmelik’i yakalayarak hânedanın diğer üyeleri Ebü’l-Hâris Mansûr, kardeşleri Ebû İbrâhim İsmâil ve Ebû Ya‘kūb ile birlikte Özkent’e sürüp orada hapsettirdi. Abdülmelik Özkent’te öldü. Böylece toprakları Gazneliler ve Karahanlılar tarafından paylaşılan Sâmânîler Devleti de son bulmuş oldu. Ebü’l-Hâris ile İsmâil el-Müntasır devleti yeniden kurmak için beş yıl daha mücadele ettiler; fakat hiçbir sonuç elde edemediler.


BİBLİYOGRAFYA

Beyhakī, Târîḫ, Tahran 1324, s. 64.

, VIII, 507, 535; IX, 145-146, 148-149.

Hamdullāh-i Müstevfî, Târîḫ-i Güzîde (nşr. E. G. Browne), London 1910, s. 391, 394.

, IV, 358-359.

, s. 202-203.

Halil Edhem [Eldem], Düvel-i İslâmiyye, İstanbul 1927, s. 176-178.

Muhammed Nâzım, The Life and Times of Sultan Mahmūd of Ghazna, Cambridge 1931, s. 43-45, 60-61, 140-164, 168, 183.

, s. 338-339.

, III, 454-455.

V. F. Büchner, “Sâmânîler”, , X, 142.

C. E. Bosworth, “ʿAbd al-Malek b. Nūḥ”, , I, 127-128.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1988 yılında İstanbul'da basılan 1. cildinde, 271 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER