ACMÂN - TDV İslâm Ansiklopedisi

ACMÂN

عجمان
Müellif:
ACMÂN
Müellif: MUSTAFA L. BİLGE
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1988
Erişim Tarihi: 30.01.2023
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/acman
MUSTAFA L. BİLGE, "ACMÂN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/acman (30.01.2023).
Kopyalama metni

Toprak bakımından bu emirliklerin en küçüğü olan Acmân’ın yüzölçümü 260 km2, nüfusu 64.318’dir (1985). Aynı birlik içindeki diğer Arap emirliklerinden Şârika ile Ümmülkayveyn arasında yer alır. XIX. yüzyıl boyunca komşusu Şârika’daki Kāsımî Emirliği’ne bağlı kalmıştır. Bölgede yaşayan halk, Naîm kabilesinin Âl-i Bûhureybân koluna bağlı olan Karâtise, Hamîre ve Âl-i Bûzeneyn boyundandır. Yine bu yüzyılın başlarında Vehhâbîlik hareketinin bölgedeki etkisi üzerine, burada oturan Âl-i Bûhureybân kabilesi, diğer Naîmî kabileleri gibi bu dinî akıma katılmıştır. Hatta bir ara emirliğe bağlı olan Zûrâ adası Vehhâbîler’in yerleşim merkezi olmuştur. Acmân, diğer sahil emîrleri ve İngiltere arasında imzalanan 1820 ve 1892 antlaşmalarına iştirak etti. 1952’de Sahil Devletleri Konseyi’ne (Trucial States Council) katıldı. 2 Aralık 1971’de kurulan Birleşik Arap Emirlikleri Devleti’nin federe üyesi oldu. 1981 yılından beri emirliğin başında bulunan Şeyh Humeyd b. Râşid en-Nuaymî, Birleşik Arap Emirlikleri Devleti’nin yüksek konsey üyesidir.

Acmân’da inşası Ortaçağ’a kadar uzanan tarihî bir kale bulunmaktadır. 1928-1981 yılları arasında emîr olan Şeyh Râşid b. Humeyd bu kalede oturmakta ve emirliğin yönetimini buradan yürütmekteydi. Acmân’ın iç kısımlarında bulunan Mesfût bölgesinde 1968’de yapılan aramalarda kaliteli mermer rezervleri bulunmuştur. Tarihte daima Naîm kabilesinin yerleşim bölgesi olarak kalmış bulunan Mesfût bölgesinde ayrıca hurma, tütün ve buğday ziraatı da yapılmaktadır. Bölgede ekonomi yakın zamana kadar balıkçılık ve tarıma dayalıydı. Son zamanlarda Birleşik Arap Emirlikleri’nin zengin üyelerinden, özellikle Ebûzabî’den (Abudabi) yardım almaktadır. Acmân’da 1976’dan beri gemilerin bakım ve onarımının yapıldığı bir tersane bulunmaktadır. 1984’ün sonlarında bir çimento fabrikasının işletmeye açıldığı Acmân’da petrol arama çalışmalarına ise 1982’de başlanmıştır. Buna bağlı olarak 1983’te sermayesinin % 50 hissesi Acmân’ın, % 50 hissesi de Arap ve Kanada şirketlerinin olan Acmân Millî Petrol Şirketi (AJNOC) kurulmuştur.


BİBLİYOGRAFYA

Michael Tomkinson, The United Arab Emirates, London 1975, s. 157-162.

M. Morsy Abdullah, The United Arab Emirates: A Modern History, London 1978, s. 98, 100, 110, 299, 303.

J. G. Lorimer, Gazetteer of the Persian Gulf, ‘Omān and Central Arabia, Farnborough 1908-15, I, 718, 738, 776.

M. S. Gallâb v.dğr., el-Büldânü’l-İslâmiyye ve’l-eḳalliyâtü’l-müslime fi’l-ʿâlemi-l-muʿâṣır, Riyad 1399/1979, s. 107-108.

The Middle East and North Africa, London 1988, s. 836-837, 843, 848.

J. B. Kelley, “ʿAd̲j̲mān”, , I, 42.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1988 yılında İstanbul’da basılan 1. cildinde, 328-329 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER