ATEME - TDV İslâm Ansiklopedisi

ATEME

العتمة
ATEME
Müellif: ABDÜLAZİZ BAYINDIR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1991
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.06.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ateme
ABDÜLAZİZ BAYINDIR, "ATEME", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ateme (17.06.2021).
Kopyalama metni

Çölde yaşayan Araplar güneş batınca hayvanlarını barınaklarına sürer, biraz dinlendirirler, karanlık bastırınca da kaldırır, sütlerini sağarlardı; bu vakte de “ateme” derlerdi. Bu vakitte kılınması sebebiyle yatsı namazına da “ateme namazı” (salâtü’l-ateme) denmiştir. Bu tabir birçok hadiste geçmekte ve bunlardan birinde şöyle buyurulmaktadır: “Eğer ateme namazı ile sabah namazının sevabını bilselerdi sürünerek de olsa gelirlerdi” (Buhârî, “Eẕân”, 9).

Yatsı vakti Kur’ân-ı Kerîm’de “işâ” (العشاء) kelimesiyle ifade edilmektedir (en-Nûr 24/58). Bedevî Araplar’sa bu tabiri akşam namazı için kullanıyorlardı. Hz. Peygamber, karışıklığa yol açmaması için işâ kelimesinin akşam namazı için kullanılmamasını istemiştir (Buhârî, “Mevâḳītü’ṣ-ṣalât”, 19). Bunun gibi, yatsı namazı için bedevîler tarafından yaygın olarak kullanılmakta olan ateme kelimesinin bu namazı ifade için Kur’an’da zikredilen işâ tabirinin yerini alması hususunda hoşnutsuzluğunu belirtmiş ve bu konuda dikkat ve titizlik gösterilmesini emretmiştir: “Bedevîler yatsı namazının ismi hususunda sakın size baskın gelmesinler. Çünkü onun ismi Allah’ın kitabında işâdır” (Müslim, “Mesâcid”, 229). Böylece müslümanların dinî kavram ve terimler konusunda Kur’an ve Sünnet’te zikredilen kelimeleri esas almalarının lüzum ve ehemmiyetine işaret edilmiştir.


BİBLİYOGRAFYA

, “ʿateme” md.

, “ʿateme” md.

, “ʿateme”, “ʿişâʾ” md.leri.

Buhârî, “Eẕân”, 9, “Mevâḳītü’ṣ-ṣalât”, 19.

Müslim, “Mesâcid”, 229.

, V, 141-142.

, II, 349-351.

Aynî, ʿUmdetü’l-ḳārî, Kahire 1392/1972, IV, 208-210.

, XIII, 329.

M. Plessner, “ʿAtama”, , I, 733.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1991 yılında İstanbul’da basılan 4. cildinde, 52 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER