BAHŞÎ

بخشي
Müellif:
BAHŞÎ
Müellif: NİHAT AZAMAT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1991
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 20.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/bahsi--bahsiyye
NİHAT AZAMAT, "BAHŞÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/bahsi--bahsiyye (20.08.2019).
Kopyalama metni
1038’de (1628) Halep yakınlarındaki Bekfelûn köyünde doğdu. Bazı kaynaklarda doğduğu köye nisbetle Bekfelûnî diye anılır (Brockelmann, GAL, II, 397). Amasya’dan Suriye’ye göç eden büyük dedesi Ahmed el-Bahşî tanınmış bir sûfî, tefsir ve fıkıh âlimi idi (Taşköprizâde, s. 413). Bahşî ilk dinî bilgileri çocukluğunu geçirdiği Halep’te babasından öğrendi. Daha sonra Şam’a giderek devrin tanınmış âlimlerinden dinî ilimleri tahsil ettikten sonra Halep’e döndü ve oraya yerleşti. Halep’te müftü Muhammed Hasan el-Kevâkibî’den fıkıh ve hadis dersleri aldı. Bir süre sonra talebe okutmaya başladı ve bazı risâleler telif etti. Bu arada Halvetî-Cemâlî şeyhlerinden İhlâs b. Nasruddin’e intisap ederek sülûk*ünü tamamladı. 1675’te Anadolu’ya gitmek üzere Halep’ten ayrıldı. Anadolu’yu dolaşarak İstanbul’a kadar gitti. Burada Köprülü Fâzıl Mustafa Paşa’nın ilgi ve teveccühünü kazandı. Halep’e döndüğünde vefat etmiş bulunan şeyhinin makamına geçti. Bir süre irşad faaliyetinde bulunduktan sonra yerine oğlu Muhammed’i bırakarak hacca gitti. Hac sonrası Halep’e dönmeyip Mekke’ye yerleşti. 5 Rebîülâhir 1098’de (18 Şubat 1687) burada vefat etti ve Hz. Hatice’nin kabri yakınlarına defnedildi.

Tarikat silsilesi Halvetiyye’nin Cemâliyye koluna ulaşan Şeyh Bahşî’ye, tasavvuf tarihi kaynaklarında Bahşiyye adlı bir tarikat nisbet edilmektedir. Harîrîzâde’nin tövbe, iman, İslâm, evrâd ve ibadete dayalı beş esası olduğunu söylediği bu tarikatın yaygınlık derecesi hakkında bilgi yoktur.

Eserleri. 1. Şemsü’l-mefâhir. Muhammed b. Yahyâ et-Tâzifî’nin (ö. 963/1556) Abdülkādir-i Geylânî’nin menâkıbına dair Kalâʾidü’l-cevâhir (Kahire 1303) adlı eserinin zeylidir (Kahire 1326). 2. Reşehâtü’l-meddâd fîmâ yeteʿalleku bi’s-sâfinâti’l-ciyâd. At yetiştirilmesiyle ilgili olan bu eser Râgıb et-Tabbâh tarafından neşredilmiştir (Halep 1930). 3. Risâle fî tefsîri Sebbihi’sme rabbike’l-alâ. A‘lâ sûresinin tefsiri olup Sadrazam Kara Mustafa Paşa’ya ithaf edilmiştir (Brockelmann, GAL, II, 397).

Şeyh Bahşî’nin bu eserleri dışında kaynaklarda Şerhu’l-Bürde, Şâfiye nazmü’l-Kâfiye, Hâşiye ʿale’l-İʿrâbi’l-Ḳārî adlı üç eseri daha zikredilmektedir.



BİBLİYOGRAFYA
Taşköprizâde, eş-Şeḳāʾiḳ, s. 413; Muhibbî, Ḫulâṣatü’l-es̱er, IV, 208-211; Harîrîzâde, Tibyân, I, vr. 107b-108b; Tomar-Halvetiyye, s. 89-90; Râgıb et-Tabbâh, İʿlâmü’n-nübelâʾ bi-târîḫi Ḥalebi’ş-şehbâʾ, Haleb 1342, VI, 402-406; Serkîs, Muʿcem, I, 583; Brockelmann, GAL, II, 397; Suppl., II, 490; Ziriklî, el-Aʿlâm, VII, 65.
Bu madde ilk olarak 1991 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 4. cildinde, 521 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.