BEHRÂN

بهران
Müellif:
BEHRÂN
Müellif: HARUN ÜNAL
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 16.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/behran
HARUN ÜNAL, "BEHRÂN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/behran (16.11.2019).
Kopyalama metni

Aslen Basralı bir aileye mensup olup 888’de (1483) Yemen’in Sa‘de şehrinde doğdu. Behrân lakabıyla tanınmıştır. Gençlik yıllarında bir yandan Yemen’in muhtelif şehirlerinde ticaretle meşgul olurken bir yandan da bulunduğu yerdeki ilim adamlarından ders okudu. En ünlü hocası, zamanında Zeydî fıkhının önde gelen şahsiyetlerinden biri olan Seyyid Murtazâ b. Kāsım’dır. Mütevekkil-Alellah ez-Zeydî döneminde başkadılık yapan Behrân 957 Ramazanında (Eylül 1550) doğum yeri olan Sa‘de’de öldü.

Eserleri. Fıkıh, fıkıh usulü, tefsir, hadis ve Arap edebiyatı sahalarında kaleme aldığı on beş kadar eserinin başlıcaları şunlardır: 1. Teftîḫu’l-ḳulûb ve’l-ebṣâr li’l-ihtidâʾ ilâ keyfiyyeti iḳṭiṭâfi Es̱mâri’l-ezhâr. Mütevekkil Yahyâ b. Şemseddin’in (ö. 965/1558) el-Es̱mâr fî fıḳhi’l-eʾimmeti’l-aṭhâr adlı kitabının şerhi olup meseleleri delilleriyle zikreden bir Zeydî fıkıh kitabıdır. 2. el-Kâfil. Zeydî fıkıh usulüne dairdir. 3. el-Muʿtemed min ḥadîs̱i seyyidine’l-Muṣṭafâ. Kütüb-i Sitte’de yer alan hadislerin fıkıh konularına göre düzenlendiği bir eserdir. 4. el-Muḫtaṣarü’ş-şâfî fî ʿilmeyi’l-ʿarûż ve’l-ḳavâfî (bu dört eserin yazma nüshaları için bk. , II, 534; Suppl., II, 557; Ziriklî, VIII, 11; el-Habeşî, el-Fikrü’l-İslâmî, s. 234). 5. Cevâhirü’l-aḫbâr ve’l-âs̱âr el-müstaḫrace min lücceti’l-Baḥri’z-zeḫḫâr. Behrân bu eserinde Mehdî-Lidînillâh’ın (ö. 840/1437) el-Baḥrü’z-zeḫḫâr’ındaki hadisleri tahriç etmiştir. Kitap bu eserle birlikte önce Kahire’de (1366/1947), sonra bu baskıdan ofset olarak San‘a’da (1409/1988) beş cilt halinde basılmıştır. 6. Behcetü’l-cemâl ve maḥaccetü’l-kemâl fi’l-meẕmûm ve’l-memdûḥ minel ḥiṣâl fi’l-eʾimmeti ve’l-ʿummâl (Kahire 1349). Kaynaklarda adı geçen diğer eserleri arasında, Zemahşerî’nin tefsiri üzerine yazdığı Tekmîlü’l-Keşşâf adlı hâşiye ile Zemahşerî ve İbn Kesîr’in tefsirlerini bir araya getirdiği et-Tefsîrü’l-kebîr’i zikredilebilir (diğer eserleri için bk. Ziriklî, VIII, 11).


BİBLİYOGRAFYA

, II, 278-280.

, II, 243-244.

, I, 269, 317; II, 43, 223, 449.

, II, 533-534;  Suppl., II, 557.

, VIII, 11.

, XII, 109.

, I, 381.

Abdullah Ömer el-Habeşî, Merâciʿu târîḫi’l-Yemen, Dımaşk 1972, s. 17, 65-66, 146.

a.mlf., el-Fikrü’l-İslâmî fi’l-Yemen, 55-56, 93, 234, 370, 656.

Muhammed Behcet el-Baytâr, “Kitâbü’l-Baḥri’z-zeḫḫâr”, , XXXIV/3 (1959), s. 512-517.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 5. cildinde, 358-359 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.