BEYYÂNÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

BEYYÂNÎ

البيّاني
Müellif:
BEYYÂNÎ
Müellif: HAMDİ DÖNDÜREN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 12.06.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/beyyani
HAMDİ DÖNDÜREN, "BEYYÂNÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/beyyani (12.06.2021).
Kopyalama metni

Kurtuba yakınlarındaki Beyyâne’ye (Baena) nisbetle anılır. 220 (835) yılından sonra doğdu. Kurtuba’da öğrenim gördü ve ilim tahsili için Doğu’ya seyahatte bulundu. İbn Abdülhakem, Müzenî, Rebî‘, Sahnûn b. Saîd, Hâris b. Miskîn, Yûnus b. Abdüla‘lâ es-Sadefî, İbrâhim b. Münzir el-Hizâmî gibi İmâm Mâlik ve Şâfiî’nin tanınmış talebelerinden fıkıh ve hadis okudu. Kurtuba’da, aralarında Ahmed b. Hâlid (İbnü’l-Cebbâb), İbn Lübâbe, Muhammed b. Abdülmelik b. Eymen ve kendi oğlu Muhammed b. Kāsım el-Beyyânî gibi tanınmış âlimlerin de bulunduğu birçok talebe yetiştirdi. Yönetimi boyunca Emîr Muhammed b. Abdurrahman b. Hakem’in (852-886) resmî belgelerini düzenleme görevini yürüttüğünden “Sâhibü’l-vesâik” diye de anılmış olan Beyyânî 276 (890) yılının sonlarında vefat etmiştir. Bu tarihin 277 veya 278 olduğu da rivayet edilmektedir.

Derin bir fıkıh ve hadis bilgisine sahip olan Beyyânî devrin önde gelen fıkıh ve hadis otoriteleri arasında yer aldı. Hiçbir imamı taklit etmemekle birlikte daha çok Şâfiî mezhebine meyleder, kendisinden fetva isteyenlere ise Endülüs’te yaygın bulunan Mâlikî mezhebine göre fetva verirdi. Genel biyografi eserleri yanında yalnız Mâlikî veya Şâfiî âlimlerin biyografilerini ihtiva eden tabakat kitaplarına alınmış bulunması da bundan dolayı olmalıdır.

Beyyânî’nin kaynaklarda zikredilen en önemli eseri el-Îżâḥ fi’r-red ʿale’l-muḳallidîn olup bu eserini İbn Müzeyn, Muhammed b. Ahmed el-Utbî ve Abdullah b. Hâlid’e reddiye olarak kaleme almıştır. Ayrıca bir tefsiri ve haber-i vâhide dair bir eseri olduğundan da söz edilir.


BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Faradî, Târîḫu ʿulemâʾi’l-Endelüs, Kahire 1966, I, 355-357.

Humeydî, Ceẕvetü’l-muḳtebis, Kahire 1386/1966, s. 329.

, III, 442.

, XIII, 327-330.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, II, 648.

, III, 344-345.

, II, 143-144.

, I, 310.

, II, 50-51; III, 171, 177.

, VI, 15-16.

, VIII, 122.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul’da basılan 6. cildinde, 95-96 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER