BİSÂTÎ

البساطي
Müellif:
BİSÂTÎ
Müellif: M. ESAT KILIÇER
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 03.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/bisati
M. ESAT KILIÇER, "BİSÂTÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/bisati (03.07.2020).
Kopyalama metni

760’ta (1359) Mısır’ın kuzeybatısındaki Garbiye vilâyetine bağlı Bisât köyünde doğdu. Hâfızlığını tamamlayıp İbn Ebû Zeyd’in er-Risâle’sini ezberledikten sonra 778’de (1376) Kahire’ye gitti ve oraya yerleşti. Nûreddin el-Celâvî el-Mağribî’ye fıkıhta ve diğer ilimlerde yirmi yıl öğrencilik yaptı. Hocası hastalanınca onun tavsiyesi üzerine Muhammed b. Ebû Bekir İbn Cemâa’nın derslerine devam etti. Fıkıh ve usûl-i fıkıh başta olmak üzere birçok konuda İbn Haldûn’dan faydalandı. İbnü’l-Hâim, Nûreddin ed-Demîrî, Zeynüddin el-Irâkī ve zamanın diğer birçok âliminden kelâm, felsefe, mantık, nahiv, belâgat, tıp, astronomi, aritmetik, cebir, geometri gibi değişik alanlarda ders okudu.

Uzun süre geçim sıkıntısı çeken Bisâtî öğretim hayatına Şeyhûniyye Medresesi’nde Mâlikî fıkhı okutarak başladı (805/1402-1403). Daha sonra Sâhibiye, Cemâleddin ve Berkūkıyye medreselerinde müderrislik yaptı. Nâsıriyye Türbesi (hankah) şeyhi oldu. Bir süre kadı nâibliği de yapan Bisâtî, 823’te (1420) Cemâleddin el-Akfehsî’nin ölümü üzerine Mısır Mâlikî başkadılığına getirildi ve ölümüne kadar bu görevini sürdürdü. Onun bu görevde bulunduğu dönemde İbn Hacer Şâfiî, Aynî de Hanefî kadısı idi. Bisâtî 833 (1430) yılında hacca gitti. Bir sene kadar Mekke civarında ikamet edip ders okuttu. Sadece Mâlikî mezhebinden değil diğer mezheplerden de çok sayıda kişi ondan ders aldı. Bunlar arasında Kemâleddin İbnü’l-Hümâm, Ebü’l-Kāsım en-Nüveyrî, Seâlibî, Celâleddin el-Mahallî, Muhammed b. İbrâhim b. Ferhun, Sehâvî ve Şümünnî gibi âlimler sayılabilir.

13 Ramazan 842’de (27 Şubat 1439) bir cuma gecesi vefat eden ve cenaze namazı İbn Hacer tarafından kıldırılan Bisâtî hocası Muhammed b. Ebû Bekir İbn Cemâa’nın yanına defnedildi.

Eserleri. Bisâtî’nin nüshaları bilinen tek eseri Şifâʾü’l-ġalîl ʿalâ kelâmi’ş-Şeyḫ Ḫalîl olup Mâlikî fakihi Halîl b. İshak el-Cündî’nin el-Muḫtaṣar adlı eserine yapılan bir şerhtir. Müellif bu şerhi tamamlayamamış, son bölümü Ebü’l-Kāsım en-Nüveyrî tarafından yazılmıştır (yazma nüshaları için bk. , II, 102). Bisâtî’nin kaynaklarda adları geçen diğer başlıca eserleri de şunlardır: Tavżîḥu’l-maʿḳul ve taḥrîrü’l-menḳūl, Ḥâşiye ʿalâ Şerḥi’l-Mevâḳıf, Nüket ʿale’ṭ-Ṭavâliʿ, Ḥâşiye ʿale’l-Muṭavvel, Ḥâşiye ʿalâ Şerḥi Meṭâliʿi’l-envâr.


BİBLİYOGRAFYA

, VII, 5-8.

a.mlf., eẕ-Ẕeyl ʿalâ Refʿi’l-iṣr, Kahire 1966, s. 220-239.

, I, 32, 33.

a.mlf., Ḥüsnü’l-muḥâḍara, I, 462.

Ahmed Bâbâ et-Tinbüktî, Neylü’l-ibtihâc (ed-Dîbâcü’l-müẕheb içinde), Kahire 1329-30, s. 300-303.

, I, 1475; II, 1117, 1256, 1327, 1628, 1716, 1717, 1751, 1758, 1893.

, VII, 245, 246.

, II, 112, 113.

, I, 339, 557; II, 441.

, s. 241.

, II, 102;  Suppl., II, 97.

, VI, 228.

, VIII, 291.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul'da basılan 6. cildinde, 216-217 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER