BUĞYETÜ’t-TALEB

بغية الطلب
Müellif:
BUĞYETÜ’t-TALEB
Müellif: ALİ SEVİM
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 07.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/bugyetut-taleb
ALİ SEVİM, "BUĞYETÜ’t-TALEB", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/bugyetut-taleb (07.04.2020).
Kopyalama metni

Tam adı Buġyetü’ṭ-ṭaleb fî târîḫi Ḥaleb’dir. İbnü’l-Adîm, İslâm dünyasında hicrî III-IV. (IX-X.) yüzyıllarda başlayan mahallî tarih yazıcılığının en güzel örneklerinden biri olan bu eserini VII. (XIII.) yüzyılın ilk yarısında kaleme almıştır. Yaklaşık kırk cilt olduğu kaydedilen bu hacimli eserden günümüze ancak müsvedde halinde on cilt intikal edebilmiştir. Hatîb el-Bağdâdî’nin Târîḫu Baġdâd ve İbn Asâkir’in Târîḫu Dımaşḳ adlı eserlerini örnek alan müellif, İmâdüddin Kâtib el-İsfahânî, Sem‘ânî, Garsünni‘me Muhammed b. Hilâl, Ali b. Nâsır el-Hüseynî, İbnü’l-Kalânisî ve Azîmî gibi kırk iki tarihçinin eserleriyle şifahî rivayetlerden faydalandığını belirtmektedir. İbnü’l-Adîm eserinde Halep ile civarındaki Menbic, Antakya, Tarsus ve Kınnesrîn gibi şehirlerin coğrafî durumlarını anlattıktan sonra Abbâsî ve Fâtımî halifelerinin, sultan, vezir, emîr, kadı, edip, şair vb. şahısların doğum tarihleri, soy kütükleri, belli başlı faaliyetleri ve eserleri hakkında bilgiler verir ve büyük bir titizlikle tesbit ettiği ölüm tarihlerini zikreder. İbnü’l-Adîm’in bu bilgileri verirken hadis ilminde kullanılan isnad usulünü dikkatle uyguladığı görülmektedir. Buġyetü’ṭ-ṭaleb, biyografileri zikredilen şahısların adlarına göre düzenlendiği gibi künye, lakap, baba adı, kabile, şehir ve mesleklerine göre de tasnif edilmiştir (bk. TSMK, III. Ahmed, nr. 2925).

İbnü’l-Adîm, işlerinin yoğunluğu yüzünden temize çekemediği Buġyetü’ṭ-ṭaleb’den faydalanarak ayrıca Zübdetü’l-ḥaleb min târîḫi Ḥaleb adıyla 641’e (1243) kadar gelen olayları ihtiva eden bir Halep tarihi yazmıştır. Daha önce kısmen neşredilmiş olan bu eserin tamamı Sâmî ed-Dehhân tarafından üç cilt halinde yayımlanmıştır (Dımaşk 1951-1968). E. Blochet de eserin bazı bölümlerini Fransızca’ya tercüme etmiştir (“L’Histoire d’Alep de Kamâladdin”, Revue de l’Orient latin, Paris 1896, s. 509-565; [1897], s. 146-235; [1898], s. 37-107; [1899], s. 1-49).

Buġyetü’ṭ-ṭaleb’e İbnü’l-Hatîb en-Nâsıriyye (ö. 843/1439) ed-Dürrü’l-münteḫab fî Târîḫi Ḥaleb, Sıbt İbnü’l-Acemî (ö. 884/1479) Künûzü’ẕ-ẕeheb ve İbnü’ş-Şıhne (ö. 890/1485) Nüzhetü’n-nevâẓır fî ravżi’l-menâẓır adlarıyla birer zeyil yazmışlardı (, I, 249; , VI, 570).

Buġyetü’ṭ-ṭaleb üzerinde çalışan Barbier de Meynard (“Extraits du Dictionnaire biographique de Kemal ed-Dīn”, Recueil des Historiens des Croisades Historiens Orientaux, Paris 1884, III, 691-732), Hartwig Derenbourg (Ousâma b. Mounkıdh, la vie d’Ousâma Publications de L’école des Langues Orientales vivantes, IIe Série-Vol. XII [Ire Partie] Paris 1889, 569-585), Sauvaget (“Extraits du Bugyat at Talab d’Ibn al-Adim”, , [1933], VII, 393-409), B. Lewis (“Three Biographies from Kamal Ad-Din”, Fuat Köprülü Armağanı, İstanbul 1953, s. 325-336), Süheyl Zekkâr (“Biographie de Nizam al-Mulk de Kamal al-Din Ibn al-Adim”, Bulletin d’Etudes Orientales, Damas 1971, XXIV, 227-248; Aḫbârü’l-Ḳarâmiṭa, Beyrut 1971), Ali Sevim (Bugyat at-Talab fî Târîh Halab: Selçuklularla İlgili Hal Tercümeleri, Ankara 1976) ve İhsan Abbas (“Tercemetü Ebi’l-ʿAtahiye”, Dirâsât, XV, Amman 1988, sy. VII/40-91) eserin çeşitli bölümlerini tercüme etmiş ve yayımlamışlardır.

Buġyetü’ṭ-ṭaleb’in bugün Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde sekiz (III. Ahmed, nr. 2925), Süleymaniye Kütüphanesi’nde bir (Ayasofya, nr. 3036), Millet Kütüphanesi’nde bir cilt (Feyzullah Efendi, nr. 1404) olmak üzere on cildinin müellif hattı; Paris Bibliothèque Nationale (nr. 2183), British Museum (Add. nr. 23354) ve Musul el-Medresetü’l-Haseniyye Kütüphanesi’nde ise (nr. 8/9) birer cildinin istinsah edilmiş olarak bulunduğu bilinmektedir. İstanbul kütüphanelerinde mevcut on cilt Fuat Sezgin tarafından tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır (Frankfurt 1986-1989).


BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Adîm, Buġyetü’ṭ-ṭaleb (nşr. Fuat Sezgin), Frankfurt 1406/1986, I, Mukaddime.

, XVI, 45.

, I, 249, 291-292.

, I, 135, 526.

, I, 405;  Suppl., I, 568-569, II, 30.

a.mlf., “Kemâleddin”, , VI, 569-570.

, V, 197.

, VII, 275-276.

, III, 31; IV, 32; V, 33.

F. Rosenthal, A History of Muslim Historiography, Leiden 1968, s. 107, 443, 466-467.

, s. I-XLIII.

Sami Dahhan, “The Origin and Development of the Local Histories of Syria”, Historians of the Middle East (nşr. B. Lewis – P. M. Holt), London 1962, s. 111-113.

M. Canard, “Quelques Observation sur L’Introduction Géographique de La Bughyat at-Talab de Kamâl ad-Dîn İbn al-Adim d’Alep”, Annales de L’Institute d’Etudes Orientales Algier, XV (1957), s. 41-53.

B. Lewis, “İbn al-ʿAdīm”, , III, 695-696.

Bu madde ilk olarak 1992 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 6. cildinde, 361-362 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.