CA‘FER el-HULDÎ

جعفر الخلدي
Müellif:
CA‘FER el-HULDÎ
Müellif: MUSTAFA KARA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1992
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 14.08.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cafer-el-huldi
MUSTAFA KARA, "CA‘FER el-HULDÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cafer-el-huldi (14.08.2020).
Kopyalama metni

252 (866) yılında Bağdat’ın Huld mahallesinde doğdu. İlk tahsilinden sonra hadis ilmiyle meşgul oldu. Geçimini temin etmek için hasırcılık yaptı. Daha sonra tasavvufa ilgi duydu. Çağdaşları Cüneyd-i Bağdâdî, Amr b. Osman el-Mekkî ve İbrâhim el-Havvâs’tan faydalandı. Hayr en-Nessâc, Ebü’l-Hüseyin en-Nûrî, Ruveym b. Ahmed, Semnûn b. Hamza, Muhib, Ebû Muhammed el-Cerîrî, Ebü’l-Kāsım en-Nîsâbûrî ile sohbet etti. Ebü’l-Hüseyin el-Alevî ile Ebü’l-Abbas en-Nihâvendî en meşhur müridleridir. Huldî’nin tasavvuf tarihi açısından dikkati çeken yönü, sûfîlerle ilgili menkıbeleri ve bu menkıbeleri ihtiva eden eserleri toplamasıdır. Nefehât Tercümesi’nde (s. 268) verilen bilgiye göre onun konuyla ilgili 200, Hâce Abdullah-ı Herevî’ye göre ise 130 eseri vardı ve 2000 sûfînin adını bilmekteydi (Ṭabaḳāt, s. 496). Zehebî de Huldî’nin istinsah ettiği bazı risâlelere sahip olduğunu söyler (Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 560). Fuat Sezgin Ca‘fer el-Huldî’nin Ḥikâyâtü’l-meşâyiḫ, el-Fevâʾid ve’z-zühd ve’r-reḳāʾiḳ, Risâle fi’t-taṣavvuf ve el-Miḥne adlı dört eserini kaydeder (GAS, I, 661). Kaynaklarda, bazı eserlerini kibir ve benlik tuzağına düşmemek için başka kimselere nisbet ettiğine dair bilgiler de vardır (Ebû Nuaym, X, 381). Attâr’ın verdiği bilgiye göre Huldî rüyasında Hz. Peygamber’i görmüş ve ona, “Tasavvuf nedir?” diye sormuş, Hz. Peygamber bu soruya, “İddiaları terk ve gönüldeki mânaları gizli tutmaktır” şeklinde cevap vermiştir.

Huldî’ye göre kişiyi yetiştiren himmettir, mücahede değildir. Fütüvveti “nefsi hakir görmek ve müslümanlara saygı duymak” şeklinde tarif eden Ca‘fer el-Huldî tevekkülü de “kalbin varlık ve yoklukta aynı hal üzere kalmasıdır” şeklinde tarif etmiştir (Hücvîrî, s. 197; Herevî, s. 496). “Dünyada dikkate değer üç mutasavvıf vardır: İşaretleriyle Ebû Bekir eş-Şiblî, tasavvufî nükteleriyle Mürtaîş, menkıbeleriyle Ca‘fer el-Huldî” (Herevî, s. 496) sözü Huldî’nin dönemindeki şöhretine işaret etmektedir.

Pek çok defa hacca giden Huldî doksan üç yaşında Bağdat’ta vefat etti. Şûnîziyye Mezarlığı’nda Cüneyd ile Serî es-Sakatî’nin yanına defnedildi.


BİBLİYOGRAFYA

, s. 650.

, s. 235.

, s. 434.

, VII, 294; VIII, 10, 12; IX, 180; X, 88, 93, 381.

, VII, 226-231.

, s. 197, 260-261.

, bk. İndeks.

, s. 495-497.

, V, 161.

(nşr. Reynold A. Nicholson), Leiden 1905-1907, II, 283-285.

, II, 468.

a.mlf., el-Muntaẓam, VI, 391.

, XV, 558, 560.

, s. 30, 129, 170, 174, 197, 295, 333.

, s. 223.

, s. 268.

, I, 101-102.

, II, 24.

, II, 378-379.

, II, 513-516.

, I, 661.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1992 yılında İstanbul'da basılan 6. cildinde, 551 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER