CANTINEAU, Jean

Müellif:
CANTINEAU, Jean
Müellif: CENGİZ KALLEK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cantineau-jean
CENGİZ KALLEK, "CANTINEAU, Jean", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cantineau-jean (24.08.2019).
Kopyalama metni

Epinal’de (Vosges) doğdu. Çocukluğu Paris yakınlarındaki Saint-Cloud’da geçti. Orta öğrenimini Saint Louis’de tamamladıktan sonra Aix-en-Provence’da klasik diller üzerine lisans (1924) ve yüksek lisans (1926) yaptı; ayrıca Ecole Pratique des Hautes Etudes’den ve Ecole du Louvre’dan diploma aldı (1928, 1929).

1928-1933 yılları arasında üyesi olduğu Institut Français de Damas adına, Ârâmî dil ve kültürünü benimsemiş Arap kökenli eski Nabatîler’in oturduğu bölgede, arkasından da Palmira’da (Tedmür) araştırmalar yaparak Ârâmîce’nin Nabatî ve Tedmürî lehçelerini inceledi. 1933’ten sonra Kuzey Afrika’ya geçerek Cezayir Üniversitesi’nin Edebiyat Fakültesi’nde Sâmî diller ve genel dil bilimi üzerine dersler verdi. Bu arada Sorbonne Üniversitesi’ne sunduğu Le dialecte arabe de Palmyre ve Grammaire du palmyrénien Epigraphique adlı tezlerle doktor unvanını aldı (1935); ertesi yıl da Cezayir Üniversitesi’ndeki çalışmalarıyla profesör oldu. Bu üniversitede bir fonetik laboratuvarı açtı. 1947 yılına kadar görevini sürdürdükten sonra Fransa’ya dönerek Paris’teki Ecole Nationale des Langues Orientales Vivantes’ta yeni kurulan Doğu Arapçası kürsüsünün başına geçti. Burada 1954 yılına kadar çalışan Cantineau, hayatının son dönemlerinde yerleştiği Paris yakınlarındaki Sainte-Geneviève-des-Bois’da 8 Nisan 1956 tarihinde öldü.

Académie des Inscriptions et Belles Letteres, Société Asiatique, Société Linguistique de Paris, Groupe Linguistique d’Etudes Chamito-Sémitiques, Deutsche Morgenländische Gesellschaft ve Linguistic Society of America gibi çeşitli bilim kuruluşlarına üye olan Cantineau ünlü Orbis mecmuasının da yayın kurulunda idi.

Eserleri. Cantineau’nun Arapça dil bilimi, Arap lehçeleri, genel dil bilimi, Sâmî dil bilimi ve yazıtları hakkında olmak üzere dört grupta toplanabilecek eserlerinin başlıcaları şunlardır: 1. Le Nabatéen. Nabatî dili ve grameriyle ilgili iki ciltlik bir eser olup bu konuda yapılmış ilk düzenli çalışmadır. Fondation Bordin şeref ödülüne lâyık görülen eserin I. cildi (Notions générales, écriture, grammaire, Paris 1930) gramerle ilgili olup II. cildi (Choix de textes, Lexique, Paris 1932) seçme metinler ve bir lugatçeden oluşmaktadır. 2. Inventaire des inscriptions de Palmyre (Beyrut 1930-1949). Toplam on fasikülden meydana gelen bir Tedmür kitâbeleri envanteridir. 3. Le dialecte arabe de Palmyre (Beyrut 1934). Tedmür Arap lehçesiyle ilgilidir. 4. Grammaire du palmyrénien epigraphique (Kahire 1935). Kitâbelerde kullanılan Tedmür dilinin grameri konusundadır. 5. Cours de phonétique arabe (Millon 1941). İkinci baskısı Phonologie et phonétique arabe adıyla yapılan eser, Cezayir Üniversitesi’nde verdiği Arapça’nın fonetiğiyle ilgili dersin notlarından oluşmaktadır. 6. Les parlers arabes du Hôrân (Paris 1946). Havran Arapçası üzerine kaleme alınmış bir çalışmadır. 7. Principes de Phonologie (Paris 1948). N. S. Troubetzkoy’un Grundzüge der Phonologie adlı eserinin Fransızca tercümesi olup genel fonolojiyle ilgilidir. 8. Manuel elémentaire d’arabe oriental (parler de Damas [Paris 1953]). Doğu (Dımaşk) Arapçası üzerine Y. Helbaoui ile birlikte hazırladığı bir el kitabıdır.

Özellikle kitâbeler ve Sâmî dil bilimi üzerine yaptığı çalışmalarla, Académie des Inscriptions et Belles Lettres tarafından Clermont-Ganneau ödülüne lâyık görülen (1953) Cantineau’nun çeşitli dergi ve armağanlarda yayımlanmış elli kadar makale ve tebliği de bulunmaktadır (bk. Fleisch-Starcky, s. 18-20).


BİBLİYOGRAFYA

J. D. Pearson, Index Islamicus 1906-1955, London 1958, s. 9, 57, 293, 460, 700, 705, 722, 723, 725, 726, 820.

a.mlf., Index Islamicus 1956-1960, London 1962, s. 242.

a.mlf. – D. Grimwood – J. D. Hopwood, Arab Islamic Bibliography, Sussex 1977, s. 73.

A. S. Fulton – M. Lings, Second Supplementary Catalogue of Arabic Printed Books in the British Museum, London 1959, s. 234.

Seyyed Hossein Nasr, An Annotated Bibliography of Islamic Science, Tahran 1358/1978, II, 136.

H. Fleisch – J. Starcky, “Jean Cantineau”, , CVIII (1958), s. 14-20.

, IX, 348.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 7. cildinde, 156-157 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.