ÇEÇNÂME

چچ نامه
Müellif:
ÇEÇNÂME
Müellif: TAHSİN YAZICI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cecname
TAHSİN YAZICI, "ÇEÇNÂME", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cecname (24.08.2019).
Kopyalama metni

Adını İslâm fethi öncesi Sind’de hüküm süren Çeç hânedanından almıştır. Çeçnâme’nin III. (IX.) yüzyılda telif edilen Arapça orijinali günümüze gelmemiştir. Ali b. Hâmid b. Ebû Bekir el-Kûfî, eseri 613’te (1216) bir mukaddime ve hâtime ekleyerek Farsça’ya çevirmiş ve Sind hâkimi Nâsırüddin Kabâce’nin veziri Aynülmülk Fahreddin el-Eş‘arî’ye sunmuştur. Zamanımıza intikal eden bu Farsça tercüme daha sonra Fetihnâme, Târîh-i Hind, Fetihnâme-i Sind, Minhâcü’d-dîn ve’l-mülk, Minhâcü’l-mesâlik, Târîh-i Sind, Târîh-i Kāsımî adlarıyla da anılmıştır. Eserde Sind’in İslâm fetihlerinden önceki tarihiyle VII. yüzyılda gerçekleştirilen İslâm akınları hakkında bilgi verilmektedir. Burada, Emevî Halifesi I. Velîd tarafından 711’de Sind’in fethine memur edilen Muhammed b. Kāsım es-Sekafî’nin ülkedeki savaşları ve fetihleri çok geniş bir şekilde yer almaktadır.

Çeçnâme’de biri Sind, diğeri klasik Arap tarihçiliği olmak üzere iki ayrı tarihçilik geleneğine yer verilmiştir. Eserin Sind’in fetihten önceki tarihiyle ilgili bölümü, Arapça malzeme ile zenginleştirilmiş müstakil bir kitap gibidir. Müellif İslâmî dönemle ilgili bölümü yazarken muhtemelen Belâzürî, Ya‘kūbî ve İbn Cerîr et-Taberî gibi Arap tarihçilerin eserlerinden istifade etmiştir. Ayrıca Medâinî’nin Kitâbü S̱aġri’l-Hind, Kitâbü ʿUmmâli’l-Hind, Kitâbü Fetḥi Mekrân, Kitâbü Aḫbâri S̱aḳīf, Kitâbü Fütûḥi’l-Hind ve’s-Sind gibi kaybolmuş eserlerinden faydalanmıştır. Çeçnâme, Sind tarihi için birinci elden kaynak olduğu gibi Medâinî’nin zamanımıza intikal etmeyen eserlerindeki bilgileri nakletmesi bakımından da önemlidir.

Çeçnâme’nin önce Elliot ve Dowson tarafından yapılan özet halinde İngilizce çevirisi, The History of India as Told by its Own Historians (London 1867) adlı eserin I. cildi içinde yayımlanmış (s. 131-211), tamamı ise daha sonra Mirza Kalichbeg Fredunbeg tarafından The Chach Namah, an Ancient History of Sind Giving the Hindu Period down to Arab Conquest adıyla İngilizce’ye çevrilmiştir (Karaçi 1900). Ömer b. Muhammed Dâûdpota Çeçnâme’nin Farsça metnini Fetiḥ-nâme-i Sind (Chach-nâmah) adıyla yayımlamıştır (Haydarâbâd 1358/1939). Kitabı ayrıca A. Rezvî Urduca’ya (Haydarâbâd-Sind 1963), Mahdûm Emîr Ahmed ile Nebî Bahş Han Baloç da Fetiḥnâme-i Sind adıyla Sindce’ye (Hayradâbâd-Sind 1966) çevirmişlerdir.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 650-651; I/2, s. 1323.

N. A. Baloch, “Fateh Nama and its Source”, Proceedings of the Pakistan History Conference, sy. 5, Karachi 1955, s. 79-82.

I. H. Qureshi, The Muslim Community of the Indo-Pakistan Subcontinent, The Hague 1962, s. 37 vd.

M. A. Khan, Some Important Persian Prose Writings of the Thirteenth Century, A.D. in India, Aligarh 1970, s. 136-143.

, III/2, s. 1166-1167.

Y. Friedmann, “A Contribution to the Early History of Islam in India”, Studies in Memory of Gaston Wiet (nşr. M. Rosén-Ayalon), Jerusalem 1977, s. 309-333.

a.mlf., “The Origins and Significance of the Chach-nāma”, Islam in Asia, Oxford 1984, I, 23-37.

a.mlf., “Čač-Nāma”, , s. 162-163.

P. Hardy, “Is the Chach-Nāma intelligible to the Historian as Political Theory?”, Sind Through the Centuries (nşr. H. Khuhro), Karachi 1981, s. 111-117.

F. Gabrieli, “Muhammad Ibn Qāsim ath-Thaqafī and the Arab Conquest of Sind”, East and West, XV, Roma 1964-65, s. 281-295.

D. N. MacLean, “Čač-nāma”, , IV, 605-606.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 8. cildinde, 248 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.