CEZÎRÎ, Abdurrahman b. Muhammed

عبد الرحمن بن محمد الجزيري
Müellif:
CEZÎRÎ, Abdurrahman b. Muhammed
Müellif: CENGİZ KALLEK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ceziri-abdurrahman-b-muhammed
CENGİZ KALLEK, "CEZÎRÎ, Abdurrahman b. Muhammed", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ceziri-abdurrahman-b-muhammed (21.11.2019).
Kopyalama metni

Yukarı Mısır’daki Sûhâc vilâyetine bağlı Şendevîl adasında doğdu. Ezher’de öğrenim gördü (1895-1908). Meslek hayatına mezun olduğu bu okulda ders vermekle başladı. Ardından Vakıflar Bakanlığı’nın (Vezâretü’l-evkāf) mescidler kısmında önce müfettişliğe (1912), sonra da başmüfettişliğe tayin edildi. Daha sonra Külliyyetü usûli’d-dîn’de profesör olarak görev yapan Cezîrî, Hey’etü kibâri’l-ulemâ’ya üye oldu. Hanefî olmasına rağmen karşılaştırmalı bir fıkıh eseri yazacak kadar dört mezhebe de vâkıftı. Hulvân’da vefat etti.

Eserleri. 1. el-Fıkh ʿale’l-mezâhibi’l-erbaʿa. Dört mezhebe dair karşılaştırmalı bir fıkıh kitabıdır. 1922 yılında Mısır Vakıflar Bakanlığı, Ezher Üniversitesi tarafından oluşturulan bir komisyona, ders kitabı olarak okutulmak üzere karşılaştırmalı bir fıkıh eseri hazırlama görevi verdi. İbadetlerle ilgili I. cilt (Kahire 1928) büyük bir kabul görünce Vakıflar Bakanlığı, Cezîrî başkanlığında dört mezhep âlimlerinden oluşan yeni bir komisyon görevlendirdi ve eserin tekrar gözden geçirilerek yayımlanmasını sağladı (Kahire 1931). Eserin II-IV. ciltlerini (Kahire 1933-1937, 1939; Beyrut 1969) bizzat hazırlayan Cezîrî’nin vefatı üzerine had*lerle ilgili V. cilt Ali Hasan el-Arîd tarafından, onun notlarından derlenip eksikleri tamamlanarak neşredilmiştir (I-V, Kahire 1972; İstanbul 1984). Eser Dört Mezhebin Fıkıh Kitabı adıyla (I-VII, İstanbul 1971-1978, 1988, 1991) Hasan Ege tarafından, Dört Mezhebe Göre İslâm Fıkhı adıyla da (I-VIII, İstanbul 1989-1990/1409-1410) Mehmet Keskin tarafından Türkçe’ye tercüme edilmiştir. 2. Tavżîhu’l-ʿakāʾid fî ʿilmi’t-tevhîd (Kahire 1933). 3. Edilletü’l-yakīn fi’r-reddi ʿalâ Kitâbi Mîzâni’l-hak ve gayrihî min metâʿini’l-mübeşşirîne’l-Mesîhiyyîn fi’l-İslâm (Kahire 1934). Başta meşhur Alman misyoneri Karl Gottlieb Pfander’in (ö. 1865) Waage der Wahrheit (Arapça’sı Mîzânü’l-haḳ) adlı kitabında yer alan görüşler olmak üzere bazı hıristiyan misyonerleri tarafından İslâm’a yöneltilen saldırılara bir reddiyedir. 4. Ahsenü’l-beyân fi’r-reddi ʿalâ men meneʿa tercemete tefsîri’l-Kurʾân (Kahire 1355). Kur’an’ın meâlen de olsa tercüme edilemeyeceğini ileri sürenlere karşı reddiye olarak kaleme alınmıştır. Ayrıca el-Ahlâku’d-dîniyye ve’l-hikemü’ş-şerʿiyye ile Dîvânü Hutab adlı eserleri de yayımlanmıştır.


BİBLİYOGRAFYA

Cezîrî, Dört Mezhebe Göre İslâm Fıkhı (trc. Mehmet Keskin), İstanbul 1989-90/1409-10, mütercimin önsözü, s. 1, 2.

, IV, 111.

, V, 186.

A. S. Fulton – M. Lings, Second Supplementary Catalogue of Arabic Printed Books in the British Museum, London 1959, s. 46.

, I, 609.

Âyide İbrâhim Nasîr, el-Kütübü’l-ʿArabiyyetülletî nüşiret fî Mıṣr beyne ʿâmey 1926-1940, Kahire 1980, s. 16, 37, 43.

Bessâm Abdülvehhâb el-Câbî, Muʿcemü’l-aʿlâm, Limasol 1407/1987, s. 407.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 7. cildinde, 512 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.