EBÛ HAYSEME el-ENSÂRÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

EBÛ HAYSEME el-ENSÂRÎ

أبو خيثمة الأنصاري
Müellif:
EBÛ HAYSEME el-ENSÂRÎ
Müellif: ASRİ ÇUBUKCU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 25.07.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-hayseme-el-ensari
ASRİ ÇUBUKCU, "EBÛ HAYSEME el-ENSÂRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-hayseme-el-ensari (25.07.2021).
Kopyalama metni

Künyesiyle meşhur olduğu için adını tesbit etmekte güçlük çekilmekte, çeşitli kaynaklarda Abdullah b. Hayseme ve Sa‘d b. Hayseme diye de geçmektedir. Medineli olup Hazrec kabilesine mensuptur. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Bedir Gazvesi’nde bulunduğu kesin olmamakla beraber Uhud’dan itibaren bütün gazvelere katıldığı bilinmektedir.

Ebû Hayseme, Tebük Seferi ile ilgili tutumu sebebiyle tanınmıştır. Hz. Peygamber ashaba Tebük Gazvesi’ne hazırlanmalarını emrettiği zaman mevsim oldukça sıcaktı. Tâif Seferi’nden yeni dönüldüğü için bazı sahâbîler yol yorgunluğunu henüz atamamışlar, münafıkların müslümanları bu seferden vazgeçirme yolundaki gayretlerinden etkilenmişlerdi. Sefere katılmayan sahâbîlerden biri de Ebû Hayseme idi. İslâm ordusu yola çıktıktan birkaç gün sonra, çardakları kurup soğuk suları ve lezzetli yemekleri hazırlayan hanımlarının kendisini bekledikleri bir sırada Ebû Hayseme Hz. Peygamber’i düşündü. Geçmiş ve gelecek bütün günahları bağışlandığı halde onun yakıcı güneş altında savaşa gitmesinin, kendisinin ise rahat bir yerde oturmasının doğru olmadığını anladı. Silâhlarını kuşanarak atına bindi ve Tebük’e doğru yola çıktı. Kendisi gibi sefere katılmakta gecikmiş olan Umeyr b. Vehb el-Cumahî ile birlikte Tebük’e vardı.

Resûl-i Ekrem Ebû Hayseme’nin sefere katılmamasına üzülmüştü. Uzaktan birilerinin geldiği kendisine haber verilince onlardan birinin Ebû Hayseme olmasını temenni etti. Gelenin o olduğunu öğrenince çok sevindi ve kendisine, “Ey Ebû Hayseme! Az kaldı helâk olacaktın” dedi. On günlük bir gecikme ile Tebük Gazvesi’ne katılan Ebû Hayseme’ye Resûlullah dua etti.

Şairliği de olan Ebû Hayseme bir şiirinde bu olayı, bir başka şiirinde Hz. Peygamber’in kızı Zeyneb’in Bedir Gazvesi’nden sonra Medine’ye gidişi sırasında çektiği sıkıntıları anlatmıştır. Sadece bir hadis rivayet ettiği bilinmekte olup Tevbe sûresinin 79 ve 118. âyetlerinin onun hakkında nâzil olduğu nakledilmektedir.

Ebû Hayseme’nin vefat tarihi belli değildir.


BİBLİYOGRAFYA

, II, 1075.

, I, 655-656; II, 520-521.

Taberî, Târîḫ, Kahire 1323, III, 143-144.

Zemahşerî, el-Keşşâf, Kahire 1397, II, 217.

İbnü’l-Cevzî, Zâdü’l-mesîr, Dımaşk 1965, III, 476.

, V, 46; VI, 93-94.

a.mlf., el-Kâmil, II, 378.

, V, 7-8.

, IV, 54.

a.mlf., Fetḥu’l-bârî, Beyrut 1348, VIII, 94-95.

, II, 125-126.

Halebî, İnsânü’l-ʿuyûn, Kahire 1964, III, 105-106.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul’da basılan 10. cildinde, 151 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER