el-CEM‘ BEYNE’s-SAHÎHAYN

الجمع بين الصحيحين
Müellif:
el-CEM‘ BEYNE’s-SAHÎHAYN
Müellif: İSMAİL L. ÇAKAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 19.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/el-cem-beynes-sahihayn--humeydi
İSMAİL L. ÇAKAN, "el-CEM‘ BEYNE’s-SAHÎHAYN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/el-cem-beynes-sahihayn--humeydi (19.09.2019).
Kopyalama metni

Buhârî ile Müslim’in el-Câmiʿu’s-sahîh’leri üzerinde yapılan muhtelif çalışma nevilerinden biri de bu iki eseri bir araya getirme (cem‘) faaliyetidir. Cevzakī (ö. 388/998) ile başlayan ve günümüze kadar değişik hacimlerde ondan fazla eserin yazılmasıyla sonuçlanan bu çalışmaların en güzeli, İbnü’l-Esîr’in de belirttiği gibi Humeydî’nin bu kitabıdır. Tam adı el-Cemʿ beyne’s-Sahîhayn Sahîhi’l-Buhârî ve Sahîhi Müslim olan eserde, aşere-i mübeşşere* başta olmak üzere Sahîhayn’da rivayeti bulunan sahâbîler fazilet derecelerine göre sıralandıktan sonra her birinin rivayet ettiği hadisler bir arada topluca verilmiştir. Humeydî Sahîhayn üzerine yazılan müstahrec*lerden faydalanarak bunlardaki bazı rivayetleri de eserine almış, ancak Sahîhayn’da olmayan bu rivayetleri kitabına ilâve etmesi sebebiyle Zeynüddin el-Irâkī tarafından tenkit edilmiştir. Müellif, İsmâîlî ve Berkānî’nin müstahreclerinde gördüğü bazı bilgileri eserine almakla beraber Buhârî ve Müslim’in rivayetlerinin nerede başlayıp nerede son bulduğunu, ilâvelerin kime ait olduğunu çok defa belirtmiş ve karışıklığa meydan vermemiştir. İbnü’l-Esîr Câmiʿu’l-usûl’ünü telif ederken Sahîh-i Buhârî ile Sahîh-i Müslim’deki hadisler için Humeydî’nin bu eserini esas almıştır.

el-Cemʿ beyne’s-Sahîhayn’ın bir kısım yazma nüshaları Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Lâleli, nr. 437; Yûsuf Ağa, nr. 101; diğer nüshaları için bk. GAL Suppl., I, 578). Eser üzerine bazı şerh ve ihtisar çalışmaları da yapılmıştır. Bunlardan Vezir İbn Hübeyre’nin el-İfsâh (el-Îżâḥ) ʿan meʿâni’ṣ-ṣıḥâḥ adlı eseri Muhammed Râgıb Tabbâh tarafından Halep’te basılmıştır (1928). Ziyâeddin Makdisî’ye ait olan Kelâmü’z-Ziyâʾ el-Makdisî ʿalâ şeyin min ehâdîsi’l-Cemʿ beyne’s-Sahîhayn’ın bir nüshası ise Zâhiriyye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Mecmûa, nr. 85/12). Ayrıca Hasan b. Hatîr ez-Zahîr’in el-İfsâḥ’ı ihtisar edip bazı ilâvelerde bulunmak suretiyle el-Cemʿe el-Hücce adıyla bir şerh yazdığı, İbn Hacer el-Askalânî’nin de el-Cemʿi ihtisar ettiği bilinmektedir (bk. , I, 600).


BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Esîr, Câmiʿu’l-uṣûl (nşr. Abdülkādir el-Arnaût), Beyrut 1403/1983, I, 55.

, I, nâşirin girişi; XIX, 121.

Irâkī, Fetḥu’l-muġīs̱ (nşr. Mahmûd Rebî‘), Beyrut 1408/1988, s. 20.

, I, 262-263.

, I, 599-600.

, s. 150-152.

, I, 578.

a.mlf., “Mayurkî”, , VII, 417.

, I, 132, 142.

, s. 173.

Şâkir Mahmûd Abdülmün‘im, İbn Ḥacer el-ʿAsḳalânî, Bağdad, ts. (Dârü’r-risâle), I, 336.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 7. cildinde, 283 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.