Kullanıcılarımızın Dikkatine: 16.01.2019 tarihli bilgilendirme

el-HÂC HAMMÛDE

الحاج حمّودة
Müellif:
el-HÂC HAMMÛDE
Müellif: ATİLLA ÇETİN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.01.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/el-hac-hammude
ATİLLA ÇETİN, "el-HÂC HAMMÛDE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/el-hac-hammude (17.01.2019).
Kopyalama metni
İbn Abdülazîz diye tanınan el-Hâc Hammûde’nin hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Tunus’ta doğduğu, Zeytûne Medresesi’nde babasından, ayrıca Hanefî müftüsü Muhammed b. Hüseyin Bayram, Mâlikî müftüsü Muhammed el-Mâkûdî, Kāsım el-Mahcûb ve Şeyh Muhammed gibi âlimlerden ders okuyarak yetiştiği, daha sonra kendisinin de aynı medresede ders verdiği bilinmektedir.

10 Temmuz 1705’te iktidarı ele geçirip Tunus beyi olan Hüseyin b. Ali et-Türkî’nin oğlu Ali Bey (Paşa) zamanında (1759-1782) inşâ divanı reisi (vezir) olarak görev yaptı ve onun takdirini kazandı. Cezayir ve Konstantine şehirlerine elçi olarak gönderildi. 1768’de hacca giden ve oradaki ulemâ ile görüşme fırsatı bulan el-Hâc Hammûde, Ali Bey’in oğlu ve halefi, aynı zamanda kendi öğrencisi olan Hammûde Paşa devrinde de (1782-1814) görevini sürdürdü. el-Hâc Hammûde, kelâm ve fıkıh gibi dinî ilimler yanında şiir ve edebiyatta da temayüz etmiş bir âlimdir.

Eserleri. el-Hâc Hammûde’nin en önemli eseri olan el-Kitâbü’l-Bâşî (et-Târîḫu’l-bâşî) 1190’da (1776-77) tamamlanmış olup Hafsîler, Dayılar, Murâdîler ve Hüseynîler’in tarihini ihtiva etmektedir. Özellikle Hüseyin b. Ali devrinin ayrıntılı olarak ele alındığı kitapta siyasî tarih yanında edebî, fikrî, iktisadî, içtimaî ve kültürel gelişmelere de yer verilmiştir. Müellif, önceki dönemlerin tarihini yazarken İbn Haldûn, Vezir Serrâc, İbn Ebû Dînâr ve diğer bazı müelliflerin eserlerini kaynak olarak kullanmıştır. Kitabın, Oruç Reis ve Barbaros Hayreddin Paşa’nın savaşları hakkındaki bölümü Houdas tarafından yayımlanmıştır (Chrestomatie maghrébine, Paris 1891, s. 14-96). Muhammed Mâdûr’un neşrettiği el-Kitâbü’l-Bâşî’nin (Tunus 1390/1970), Fransızlar’ın 1770’teki Tunus seferiyle ilgili bölümü Rousseau (Algiers 1849), Murad Bey’in 1112’de (1700) Cezayir ve Konstantine’ye yaptığı seferle ilgili kısmı da J. A. Cherbonneau tarafından Fransızca’ya tercüme edilmiştir (JA [Temmuz 1851], s. 36-55).

el-Hâc Hammûde kelâmla ilgili olarak el-Ecvibetü’t-tevḥîdiyye’den başka Risâle fî baʿżi’l-meşâyiḫ ve Risâle fi’l-ḳıble adlı eserleri de kaleme almış ve Ebû Abdullah es-Senûsî’nin el-ʿAḳīdetü’l-vüsṭâ (es-Senûsiyyetü’l-vüsṭâ) adlı eserine hâşiye yazmıştır (Ahmed Abdüsselâm, s. 291).


BİBLİYOGRAFYA

A. Rousseau, Annales tunisiennes, Algiers-Paris 1864; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 338; Hasan Hüsnî Abdülvehhâb, el-Münteḫabâtü’t-Tûnisiyye li’n-nâşiʾeti’l-medresiyye, Tunus 1337, s. 155-159; Mahlûf, Şeceretü’n-nûr, s. 364; Brockelmann, GAL, II, 609; Suppl., II, 688; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, IV, 82; Ziriklî, el-Aʿlâm, II, 282; Fikrî Zekî el-Cezzâr, Medâḫilü’l-müʾellifîn ve’l-aʿlâmi’l-ʿArab ḥattâ ʿâm 1215-1800, Riyad 1413/1993, II, 952; Ahmed Abdüsselâm, el-Müʾerriḫûne’t-Tûnisiyyûn (trc. Ahmed Abdüsselâm – Abdürrezzâk el-Huleyvî), Tunus 1993, s. 289-303; René Basset, “el-Hâcc Hammûde”, İA, IV, 231-232; a.mlf., “al-Hâd̲j̲d̲j̲ Ḥammūda”, EI2 (İng.), III, 38.
Bu madde ilk olarak 1996 senesinde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 14. cildinde, 417 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Kullanıcılarımızın Dikkatine
Önceki web sitemizin yayımlanmasına son verdiğimiz 1 Ocak 2019 tarihinden bu yana bazı kullanıcılarımızın yeni sitemizdeki İletişim Formu aracılığıyla ilettikleri talep, şikâyet ve öneriler hakkında bilgilendirme mesajıdır.
Duyuruyu okumak için tıklayınız.