ENES b. ZÜNEYM

أنس بن زنيم
ENES b. ZÜNEYM
Müellif: M. YAŞAR KANDEMİR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1995
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 22.05.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/enes-b-zuneym
M. YAŞAR KANDEMİR, "ENES b. ZÜNEYM", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/enes-b-zuneym (22.05.2019).
Kopyalama metni
Dîlî nisbesiyle de anılır. Babası Ebû Ünâs ile kardeşi Esîd ve amcası Sâriye b. Züneym de şair sahâbîlerden idiler. Birçok putperest şair gibi Hz. Peygamber’i hicveden Enes bir gün bu şiirlerden birini okurken Huzâa kabilesinden müslüman bir genç Resûl-i Ekrem’e hakaret edilmesine dayanamayarak şairin başını yardı. Bu olay üzerine Kinâne ve Huzâa kabileleri arasında kavga çıktı. Kinâne oğullarının dostu olan Mekkeli müşrikler Hudeybiye Antlaşması’na rağmen Huzâa kabilesine baskın yaptılar. Huzâa kabilesinin ileri gelenlerinden Amr b. Sâlim kırk kişilik bir heyetle Medine’ye gitti. Mekkeli müşriklerin yaptığı haksızlığı okuduğu uzun bir recezle Hz. Peygamber’e haber verdi ve Enes b. Züneym’in Resûlullah’ı hicveden şiirlerinden söz etti. Resûl-i Ekrem de Enes’in görüldüğü yerde öldürülmesini emretti ve Hudeybiye Antlaşması’nı bozan Kureyşliler’e karşı Mekke fethiyle sonuçlanacak olan savaşın hazırlıklarına başladı.

Enes Mekke fethi sırasında müslüman olmakla beraber hayatından endişe ediyordu. Yine o sıralarda müslüman olan yaşlı sahâbî Nevfel b. Muâviye ed-Dîlî’nin aracılığıyla Hz. Peygamber’in huzuruna çıktı ve İslâmiyet’i kabul etmeden önce pek çok kişinin Resûlullah’ı incittiğini, kendisinin de onlar gibi affa nâil olmasını niyaz ettiğini söyledi. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem Enes’i bağışladı, Enes de Hz. Peygamber’den özür dileyen ve onu metheden bir şiirini okudu. Bazı rivayetlerde, hicviyeleri sebebiyle Amr b. Sâlim tarafından Resûlullah’a şikâyet edilen şairin Enes’in kardeşi Esîd b. Ebû Ünâs olduğu, ancak Mekke’nin fethi sırasında müslüman olup Hz. Peygamber’in huzurunda onu metheden şiirler söylediği nakledilmektedir. İbn Hacer’in de kaydettiği gibi aynı olayın her iki kardeşin başından geçmiş olması da mümkündür.

Daha sonraki yıllarda Enes’in Horasan’da bulunduğu görülmektedir. Taberî’nin belirttiğine göre Horasan Valisi Hakem b. Amr el-Gıfârî 45 (665) yılında Tohâristan üzerine sefere çıkmadan önce, bir başka rivayete göre ise 50 (670) veya 51 (671) yılında Merv’de vefat etmeden önce yerine Enes b. Züneym’i vekil bırakmış, fakat Irak genel valisi Ziyâd b. Ebîh bunu kabul etmemiştir.

Kaynakların belirttiğine göre şairleri birbirine düşürmekten zevk alan Irak Valisi Ubeydullah b. Ziyâd, şair tâbiî Hârise b. Bedr ile Enes b. Züneym’i karşılıklı hicviyeler söylemeye mecbur bırakmıştır. Bu şiirlerden bazı bölümler Ebü’l-Ferec el-İsfahânî’nin el-Eġānî’sinde bulunmaktadır (VIII, 388-392).

BİBLİYOGRAFYA
Vâkıdî, el-Meğâzî, II, 782, 789-791; İbn Kuteybe, eş-Şiʿr ve’ş-şuʿarâʾ (de Goeje), s. 461-462; Taberî, Târîh (Ebü’l-Fazl), V, 226, 252, 285; Ebü’l-Ferec el-İsfahânî, el-Eganî, VIII, 388-392; Âmidî, el-Müʾtelif, s. 55; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe, I, 147; İbn Seyyidünnâs, Minehu’l-mideh (nşr. İffet Visâl Hamza), Dımaşk 1407/1987, s. 45-46; İbn Hacer, el-İsâbe (Bicâvî), I, 79-80, 122-124; VII, 23-24; Abdülkādir el-Bağdâdî, Ḫizânetü’l-edeb (Bulak), III, 121-122; Sezgin, GAS, II, 277; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), II, 24.
Bu madde ilk olarak 1995 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 11. cildinde, 236 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.