FİRYÂBÎ, Muhammed b. Yûsuf

محمد بن يوسف الفريابي
FİRYÂBÎ, Muhammed b. Yûsuf
Müellif: ALİ OSMAN KOÇKUZU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 08.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/firyabi-muhammed-b-yusuf
ALİ OSMAN KOÇKUZU, "FİRYÂBÎ, Muhammed b. Yûsuf", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/firyabi-muhammed-b-yusuf (08.12.2019).
Kopyalama metni

120 (738) veya 126’da (743-44) Belh yakınındaki Fâryâb’da doğdu. Buraya nisbetle Firyâbî olarak tanındığı gibi Türk asıllı olduğu için Türkî nisbesiyle de anıldı. İlim tahsili için çok genç yaşta memleketinden ayrıldı. Mekke’de karşılaştığı Süfyân es-Sevrî’den hadis rivayet etmek amacıyla onunla birlikte Kûfe’ye gitti ve kendisinden çok faydalandı. Ayrıca Evzâî, Zâide b. Kudâme, Nâfi‘ b. Ömer, Cerîr b. Hâzim gibi âlimlerden hadis öğrendi. Daha sonra Filistin’de bir sahil kasabası olan Kaysâriye’ye yerleşti. Kendisinden Ahmed b. Hanbel, İbn Zencûye, Abdullah b. Abdurrahman ed-Dârimî, Zühlî, Buhârî ve İbn Vâre gibi muhaddisler rivayette bulundular.

Hadis otoriteleri tarafından sika* kabul edilen Firyâbî’nin rivayet ettiği hadisler, yirmi dördü Ṣaḥîh-i Buḫârî’de olmak üzere Kütüb-i Sitte’de yer almıştır. Fakih ve müfessir olarak da bilinen Firyâbî üstün ahlâkı ve ibadete düşkünlüğü ile tanınmaktadır. Onunla birlikte yağmur duasına çıkıldığı bir gün ellerini açıp duaya başladıktan hemen sonra yağmur yağdığı rivayet edilir. Kendisinden nasihat isteyen muhaddis Ahmed b. Yûsuf es-Sülemî’ye takvâ sahibi olmayı, sünnete sarılmayı ve hükümdarlardan uzak durmayı tavsiye etmiştir. Firyâbî Rebîülevvel 212’de (Haziran 827) Filistin’de vefat etti. Onun 213’te (828) öldüğünü söyleyenler de vardır.

Firyâbî’nin, İbn Hacer el-Askalânî’nin el-İṣâbe’sinin kaynaklarından olan ve onun belirttiğine göre Saîd b. Abdûs, Mahmûd b. Hâmid ed-Dımaşkī ve Ebü’d-Dahdâh Ahmed b. Muhammed et-Temîmî tarafından rivayet edilen el-Müsned adlı eserinden başka şu kitapları da kaynaklarda zikredilmektedir: Kitâbü’t-Tefsîr, Kitâbü’ṭ-Ṭahâre, Kitâbü’ṣ-Ṣalât, Kitâbü’ṣ-Ṣıyâm, Kitâbü’z-Zekât, Kitâbü’l-Menâsik.


BİBLİYOGRAFYA

, I, 264.

, s. 416.

, I, 197-198, 719.

, VIII, 119-120.

, IX, 57.

, VI, 2236.

, s. 41.

, IX, 290-291.

, XXVII, 52-61.

İbn Kudâme el-Makdisî, ʿUlemâʾü’l-ḥadîs̱, I, 537-538.

, X, 114-118.

a.mlf., Târîḫu’l-İslâm: sene 211-220, s. 400-401.

a.mlf., Mîzânü’l-iʿtidâl, IV, 71-72.

a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, I, 376.

, V, 243.

, IX, 535-537.

, XII, 140-141.

, II, 10.

, VIII, 20-21.

, I, 40.

Abdülgaffâr Süleyman el-Bündârî – Seyyid Kesrevî Hasan, Mevsûʿatü ricâli’l-kütübi’t-tisʿa, Beyrut 1413/1993, III, 490.

, s. 97, 109.

Bu madde ilk olarak 1996 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 13. cildinde, 146 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.