GALLAND, Antoine

Müellif:
GALLAND, Antoine
Müellif: TURGUT AKPINAR
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1996
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 14.10.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/galland-antoine
TURGUT AKPINAR, "GALLAND, Antoine", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/galland-antoine (14.10.2019).
Kopyalama metni

6 Nisan 1646’da Kuzey Fransa’da Picardie bölgesinde bulunan Rollot kasabasında doğdu. Dört yaşında iken babasını kaybetti. Noyon Koleji’nde Grekçe, Latince ve İbrânîce okuduktan sonra Paris’e giderek (1661) öğrenimini Plessis Koleji ile Sorbonne Üniversitesi’nde sürdürdü. Kraliyet Koleji’nde katıldığı dersler ve Sorbonne Kütüphanesi’nde Doğu yazmaları katalogunun düzenlenmesi faaliyetleriyle Doğu dillerini öğrenmeye başladı ve İbrânîce bilgisini geliştirdi. Bir Latince profesörünün yanında çalışırken o sırada İstanbul büyükelçiliğine tayin edilen Charles Marie François Ollier de Nointel tarafından özel kâtipliğe seçildi. 22 Ekim 1670 tarihinde İstanbul’a ulaşan Nointel’in en önemli görevi kapitülasyonların yenilenmesini sağlamaktı. Bunun başarılmasının ardından Galland, elçiyle birlikte bazı Yakındoğu limanlarını ziyaret ettikten sonra tekrar İstanbul’a gitmeyip Paris’e döndü (1675) ve pek çok tarihî eser topladığı bu seyahatin notlarını kitap haline getirdi. 1677’de üç koleksiyon meraklısı için yeniden Türkiye’ye giderek bir yıl kaldı ve yine tarihî eser topladı. 1679’da ise aynı amaçla bu defa Doğu Hindistan Şirketi tarafından görevlendirildi; bir buçuk yıl sonra şirketin vazgeçmesi üzerine gezisini önce ünlü devlet adamı Colbert’in, onun 1683’te ölümü üzerine de Marquis de Lovius’ün desteğiyle ve “kralın antikacısı” unvanıyla sürdürdü. Mısır’da ve Anadolu’da dokuz yıl devam eden bu seyahatinden 1688’de, 16.000 kişinin ölümüne ve İzmir Kalesi’nin yıkılışına yol açan büyük depremi gördükten sonra döndü. Fransa’ya gidişinde Kraliyet Kütüphanesi muhafızı M. Thevenot’nun himayesine girdi. Daha sonra Barthélémy d’Herbelot’nun yanında çalışarak Bibliothèque orientale adlı eserinin basımına yardımcı oldu; yazarın ölümü üzerine (1695) kitabın tamamlanmasını sağlayarak girişini yazdı. 1709’da College de France’a Arapça hocası tayin edildi, 17 Şubat 1715 tarihinde Paris’te öldü.

Eserleri. 1. Les mille et une nuits, Contes arabes traduits en français (I-XII, Paris 1704-1717). Bu eser için ana kaynak, Suriye’den kendisine yollanan dört ciltlik eski bir yazma olmakla beraber (üç cildi Bibliothèque Nationale, Doğu Yazmaları, nr. 3609-3611) Galland da ağızdan veya başka kaynaklardan derlediği masalları bu esere ilâve etmiştir. Bu hacimli kitap büyük ilgi görmüş, çeşitli Avrupa dillerine çevrilerek defalarca basılmış ve Michel Gall adlı bir yazara göre Kitâb-ı Mukaddes’ten sonra en çok okunan kitap olmuştur. O zamana kadar korku ve antipatiyle bakılan müslüman Doğu, ilk defa bu eser sayesinde zenginlikleri ve sevimli yönleriyle Batı’ya açılmıştır. 2. Les contes et fables de Bidpai et de Lokman (Paris 1724). 3. Les paroles remarquables, les bons mots et les maximes des orientaux (Paris 1694). Doğulular’ın nükte ve vecizleriyle ilgili Arapça, Farsça ve Türkçe eserlerden aldığı notlarla zenginleştirilmiş olan bu eser de yine edebiyat açısından önemlidir. 4. Journal d’Antoine Galland pendant son séjour l’ambassade de France à Constantinople (Paris 1880). Galland’ın Türkler hakkındaki eserlerinin en meşhuru, Charles Schefer’in ilmî açıklamalarla birlikte yayımladığı seyahat notlarından oluşmaktadır. Metin olarak pek başarılı sayılmamakla beraber önemli bilgiler ihtiva eden eser Nahit Sırrı Örik tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir (bk. bibl.). 5. Relation de la mort du sultan Osman et du couronnoment sultan Mustapha (Cologne 1678). 1676’da Türkçe’den çevirdiği bir eserdir. 6. De l’origine et des progrès du Café (Caen 1699).

Galland, ayrıca tarih ve gramer üzerine notlar ihtiva eden bir de Kur’ân tercümesi hazırlamış, fakat bu eseri basılmamıştır. Basılmayan diğer eserleri arasında ise İstanbul şehrinin tanıtımı, seyahatlerinin ayrıntılı hikâyesi, Türk-Arap yazarlarının bir listesi, Osmanlı Devleti’nin genel bir tarihi bulunmaktadır; ayrıca Naîmâ’nın Târih’ini de Fransızca’ya çevirmiştir. Bunlardan başka bir nümismat olarak da tanınan Galland’ın yine basılmamış eserleri arasında bir meskûkât lugatı ile tarihî madalyalara dair birçok araştırması vardır. Osmanlı ülkesinden yıllarca tarihî eser, özellikle sikke, madalya ve yazma kitap toplayarak bunlarla Fransa’daki müzeleri ve kütüphaneleri zenginleştiren Galland’ın götürdüğü kitaplar arasında, bugün Bibliothèque Nationale’de muhafaza edilen nefis minyatürlerle süslü ve Uygur alfabesiyle yazılmış bir mi‘racnâme de bulunmaktadır.


BİBLİYOGRAFYA

Antoine Galland, İstanbul’a Ait Günlük Hâtıralar: 1672-1673 (ed. Ch. Schefer, trc. Nahid Sırrı Örik), I-II, Ankara 1949-73, Ch. Schefer’in önsözü, I, 1-12.

M. de Boze, “M. Galland’ın Senâsı ve Eserlerinin Listesi”, a.e., I, 13-20.

Der Grosse Brockhaus, Leipzig 1930, VI, 730.

J. Fück, Die Arabischen Studien in Europa, Leipzig 1955, s. 99 vd.

M. Abdel-Halim, Antoine Galland, sa vie et son œuvre, Paris 1964.

Lexikon der islamischen Welt (ed. K. Kreiser v.dğr.), Stuttgart 1974, III, 134.

Necîb el-Akīkī, el-Müsteşriḳūn, Kahire 1980, I, 160.

Abdurrahman Bedevî, Mevsûʿatü’l-müsteşriḳīn, Beyrut 1984, s. 101-103.

Binbir Gece Masalları (trc. Alim Şerif Onaran), İstanbul 1992, mütercimin önsözü, I, 6-11.

Ziyat Akkoyunlu, “Binbir Gece Masalları Üzerine Yapılan Çalışmalar”, , XVII-XXI/2 (1979-83), s. 1-2, 4-5.

Vehbi Belgin, “Binbir Gece Masallarının Sonsuz Gençliği”, Halk Kültürü Dergisi, İstanbul 1986.

Janine Miquel-Ravenel, “A la rencontre d’Antoine Galland, premier traducteur des Mille et une nuits”, Arabica, XLI/2, Leiden 1994, s. 147-161.

Cavit Baysun, “Naîmâ”, , IX, 48.

E. Littmann, “Alf Layla wa-Layla”, , I, 359.

“Galland”, , IX, 1094.

S. Yerasimos, “Galland, Antoine”, , III, 374.

Bu madde ilk olarak 1996 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 13. cildinde, 337-338 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.