HÂŞİM b. UTBE - TDV İslâm Ansiklopedisi

HÂŞİM b. UTBE

هاشم بن عتبة
Müellif:
HÂŞİM b. UTBE
Müellif: ASRİ ÇUBUKCU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 19.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hasim-b-utbe
ASRİ ÇUBUKCU, "HÂŞİM b. UTBE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hasim-b-utbe (19.10.2021).
Kopyalama metni

Mekke’nin fethedildiği gün kardeşi Nâfi‘ ile beraber müslüman oldu. Uhud Gazvesi’nde Resûl-i Ekrem’in dişini kıran babası Utbe Mekke fethinden önce İslâmiyet’i kabul etmeden öldü. Hâşim, Yermük Savaşı’na atlı bir birliğin kumandanı olarak katıldı ve bu savaşta bir gözünü kaybettiği için “A‘ver” lakabıyla anıldı. Şam’ın fethinden sonra orada ikamet etti. Hz. Ömer onu Şamlılar’dan oluşan bir kıtanın başında Irak’a gönderdi. Amcası Sa‘d b. Ebû Vakkās’ın emrinde Kādisiye Savaşı’na katılarak ordunun sol kanadına kumanda etti. Bu savaştan sonra barış yolu ile Hulvân’ı, emrindeki 12.000 kişilik bir kuvvetle seksen gün süren bir kuşatmadan sonra da Celûlâ’yı fethetti. Hz. Osman zamanında tek başına şevval hilâlini görerek iftar ettiği için cezalandırıldığı rivayet edilir. Hz. Ali ile Muâviye arasındaki mücadelede Ali’nin yanında yer aldı. Cemel Vak‘ası’ndan önce Hz. Ali onu, oğlu Hasan ve Ammâr b. Yâsir ile birlikte taraftar toplamak ve muhtemel bir çatışmaya hazırlanmak için Kûfe’ye gönderdi.

Savaş oyunlarını iyi bilen, düşmanlarına karşı seri hareketleri ve hızlı darbeleri sebebiyle “Mirkāl” lakabıyla anılan Hâşim, Sıffîn Savaşı’nda Basralılar’dan oluşan kuvvetlerin başında ordunun bayrağını taşıması Muâviye ile Amr b. Âs’ı korkuya düşürdü. Ancak Sıffîn’deki muharebelerin birinde bütün gün çarpıştıktan sonra akşam karanlığında Hâris b. Münzir tarafından öldürüldü. Ölmeden önce bir ayağını kaybettiği zikredilmiştir (Fâsî, VII, 360). Şamlılar’ı sevindiren bu ölüm Hz. Ali’nin ve Irak ordusunun derin üzüntüsüne sebep oldu. Başta Hz. Ali olmak üzere Hâşim’in oğlu Abdullah ve Ebü’t-Tufeyl Âmir b. Vâsile onun hakkındaki teessürlerini mersiyeleriyle dile getirdiler. Muhammed Rızâ el-Hakîm Hâşim el-Mirḳāl adlı bir eser kaleme almıştır (Necef 1370/1951).


BİBLİYOGRAFYA

, Bağdad 1959, s. 120, 121, 144, 171,174,183.

Taberî, Târîḫ, Beyrut 1407/1987, IV, 215, 260, 321, 373, 378, 402-403, 447-451, 473-478; V, 7-8, 26, 532-533, 623, 652-656; VI, 23.

, III, 395-396.

, s. 129.

, I, 196.

, III, 616-622.

, V, 377-378.

a.mlf., el-Kâmil, II, 520-521, 525; III, 260, 282, 294, 309, 313-314.

, III, 486.

, VII, 359-360.

, III, 593.

, I, 496-498.

, IX, 49.

, III, 4-6.

Ed., “Hās̲h̲im b. ʿUtba”, , III, 267.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1997 yılında İstanbul’da basılan 16. cildinde, 410 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER