HİŞÂM b. HAKÎM

هشام بن حكيم
HİŞÂM b. HAKÎM
Müellif: MEHMET ALİ SÖNMEZ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1998
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 20.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hisam-b-hakim
MEHMET ALİ SÖNMEZ, "HİŞÂM b. HAKÎM", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hisam-b-hakim (20.11.2019).
Kopyalama metni
Hz. Hatice’nin kardeşi Hizâm’ın torunudur. İsmi ve nesebi hakkında değişik bilgiler verilen annesinin Zübeyr b. Avvâm’ın kız kardeşi olduğu da söylenmektedir. Hişâm, Mekke’nin fethedildiği gün Kureyş’in ileri gelenlerinden olan babası, kardeşleri Abdullah ve Hâlid ile birlikte müslüman olmuştur (8/630). Resûl-i Ekrem’in vefatından önce Medine’ye gittiği ve Hz. Ebû Bekir’in hilâfet döneminin sonlarına kadar orada kaldığı anlaşılan Hişâm’ın sert mizaçlı ve heybetli olduğu, Hz. Peygamber’le yaptığı bir güreşte ona yenik düştüğü nakledilir. Mescidde namaz kıldırırken Furkān sûresini Hz. Ömer’in kıraatinden farklı şekilde okuduğu için Ömer tarafından Resûlullah’ın huzuruna götürüldüğü, Resûl-i Ekrem’in her ikisinin kıraatini de doğru bulduğu kaydedilmektedir (Buhârî, “Ḫuṣûmât”, 4).

Hişâm b. Hakîm Hz. Ömer’in halifeliği zamanında gerçekleşen Suriye ve Filistin fetihlerinde Humus Valisi İyâz b. Ganm’in maiyetinde bulunmuştur. Ashap içinde üstün ahlâkıyla tanınan Hişâm’ın bu dönemdeki hayatı insanları iyiliğe teşvik, kötülükten sakındırmak üzere çeşitli yerlere seyahat etmekle geçmiş, dine ve akla aykırı gördüğü her işi tenkit etmekten çekinmemiştir. Nitekim İyâz b. Ganm’in cizye ödemeyen Humuslu bazı gayri müslimleri kızgın güneş altında bekleterek cezalandırdığını gördüğü zaman Hz. Peygamber’in, dünyada insanlara işkence yapan kimsenin âhirette aynı ceza ile cezalandırılacağını ifade eden hadisini hatırlatarak onu bu işten vazgeçirmiştir. Hz. Ömer’in dinen uygun olmayan bir işi gördüğünde, “Ben ve Hişâm sağ oldukça bu hareket yapılamaz” dediği belirtilmektedir. Hişâm’ın Hz. Peygamber’den rivayet ettiği hadisler Medineliler ve Şamlılar tarafından nakledilmiş; kendisinden Cübeyr b. Nüfeyr, Urve b. Zübeyr, Katâde el-Basrî gibi muhaddisler rivayette bulunmuştur. Altı hadis rivayet eden Hişâm’ın en önemli rivayeti cizye ödemeyen gayri müslimlerle ilgili olanıdır. Onun bu rivayeti ve kendisi hakkındaki diğer bazı rivayetler Ṣaḥîḥ-i Buḫârî ve Ṣaḥîḥ-i Müslim ile Ebû Dâvûd ve Nesâî’nin sünenlerinde ve Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inde (III, 403-404) yer almaktadır.

Hişâm b. Hakîm’in vefat tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 15 (636) yılından sonra öldüğü anlaşılmaktadır. Onun 13 (634) yılında Ecnâdeyn Savaşı’nda şehid düştüğü şeklindeki rivayet ise doğru değildir.

BİBLİYOGRAFYA
Müsned, III, 403-404, 468; Buhârî, “Ḫuṣûmât”, 4; a.mlf., et-Târîḫu’l-kebîr, VIII, 191-192; İbn Ebû Hâtim, el-Cerḥ ve’t-taʿdîl, IX, 53; İbn Hibbân, es̱-S̱iḳāt, III, 434; İbn Abdülber, el-İstîʿâb, III, 593; IV, 1538; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe (Bennâ), V, 398-400; Nevevî, Tehẕîb, I/2, s. 137; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, III, 44, 45, 51-52; a.mlf., Târîḫu’l-İslâm: ʿAhdü’l-ḫulefâʾi’r-râşidîn, s. 663; İbn Kesîr, el-Bidâye, VII, 52, 54; Fâsî, el-ʿİḳdü’s̱-s̱emîn, VII, 370-372; İbn Hacer, el-İṣâbe, III, 603; a.mlf., Tehẕîbü’t-Tehẕîb, XI, 37; Ziriklî, el-Aʿlâm, IX, 83; Wensinck, el-Muʿcem, VIII, 286.
Bu madde ilk olarak 1998 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 18. cildinde, 155 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.