İBN SULTÂN - TDV İslâm Ansiklopedisi

İBN SULTÂN

ابن سلطان
Müellif:
İBN SULTÂN
Müellif: SALİM ÖĞÜT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 27.11.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-sultan
SALİM ÖĞÜT, "İBN SULTÂN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-sultan (27.11.2020).
Kopyalama metni
12 Rebîülevvel 870 (2 Kasım 1465) tarihinde doğdu. Seriyyüddin İbnü’ş-Şıhne ve Burhâneddin en-Nâcî gibi hocalardan ders aldı. Dımaşk’ta Kassâiyye Medresesi ile, ikamet ettiği ve idaresini üstlendiği Zâhiriyye Medresesi’nin yanı sıra Emeviyye Camii’nde de hocalık yaptı. Sultan Kansu Gavri döneminde Mısır Kādılkudâtı İbnü’ş-Şıhne’ye nâib oldu. Zamanının meseleleriyle yakından ilgilenen İbn Sultân’a halk ve yöneticiler büyük saygı duyardı. Kahvenin haram olduğuna dair fetvası kaynaklarda bilhassa zikredilmektedir (Gazzî, II, 13; İbnü’l-İmâd, VIII, 284). 938 (1531) yılında Dımaşk nâibinin Emeviyye Camii’nin ortasına bir havuz yaptırma hazırlığına girişmesi üzerine bunun câiz olmadığını kendisine bildiren İbn Sultân, Dımaşk’ın ileri gelenleriyle yapılan toplantıda onları da ikna edince nâib durumu sormak için İstanbul’a şeyhülislâma bir mektup yazdı. İbn Sultân da el-Berḳu’d-dâmiʿ (lâmiʿ) fi’l-menʿi mine’l-birketi fi’l-câmiʿ adıyla bir eser yazdı (Gazzî, II, 13). Kendisi Hanefî olduğu halde ibadetlerini Şâfiî mezhebine göre yapan İbn Sultân (a.g.e., II, 14) takvâ sahibi ve hayır sever bir kişiydi. Emeviyye Camii’nde her cuma gecesi toplu halde zikir meclisi düzenleyenler için bir vakıf kurdu. İbn Sultân 27 Zilkade 950’de (21 Şubat 1544) Dımaşk’ta vefat etti ve Kalenderiyye Türbesi’ne defnedildi.

Eserleri. 1. Keşfü’l-ḥaḳāʾiḳ ʿan esrâri Kenzi’d-deḳāʾiḳ. Ebü’l-Berekât en-Nesefî’nin Hanefî fıkhının temel metinlerinden olan eserine yaptığı şerhtir (Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye, Fıkhu’l-Hanefî, nr. 2544; ayrıca bk. Brockelmann, GAL Suppl., II, 267). 2. el-Cevâhirü’l-muḍıyye fî eyyâmi’d-devleti’l-ʿOs̱mâniyye. Yavuz Sultan Selim ve onun Suriye-Mısır seferine dairdir. Eserin elde bulunan tek yazması muhtemelen sultana takdim edilen nüshadır (Ahlwardt, IX, 241; Brockelmann, GAL, II, 373). 3. Fetḥu’l-meliki’l-ʿalîmi’l-mennân ʿale’l-Meliki’l-Muẓaffer Süleymân (Berlin Staatsbibliothek, nr. 5622). Kanûnî Sultan Süleyman’a ithaf edilen bir siyâsetnâme olup son iki bölümde Kanûnî’nin soyu ve ahlâkı, babasının menkıbeleri ve Mısır’ı ele geçirmesi anlatılmaktadır (Ahlwardt, V, 120; Brockelmann, GAL Suppl., II, 400). Müellifin ayrıca afyonun haramlığına dair bir risâle yazdığı belirtilmektedir. İsmâil Paşa ve Kehhâle babası Kemâleddin İbn Sultân’ın Teşvîḳu’s-sâcid ilâ ziyâreti eşrefi’l-mesâcid adlı eserini Kutbüddin’e nisbet etmişlerdir (Îżâḥu’l-meknûn, I, 292; Muʿcemü’l-müʾellifîn, XI, 254; krş. Gazzî, I, 51).

BİBLİYOGRAFYA
Gazzî, el-Kevâkibü’s-sâʾire, I, 51; II, 12-14; Keşfü’ẓ-ẓunûn, II, 1516; İbnü’l-İmâd, Şeẕerât, VIII, 283-284; Ahlwardt, Verzeichnis, V, 46, 120; IX, 240-241; Brockelmann, GAL, II, 373; Suppl., II, 267, 400; Îżâḥu’l-meknûn, I, 292; Ziriklî, el-Aʿlâm, VII, 285; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, XI, 254; Selâhaddin el-Müneccid, Muʿcemü’l-müʾerriḫîne’d-Dımaşḳıyyîn, Beyrut 1398/1978, s. 289; M. Mutî‘ el-Hâfız, Fihrisü maḫṭûṭâti Dâri’l-kütübi’ẓ-Ẓâhiriyye: el-Fıḳhü’l-Ḥanefî, Dımaşk 1401/1981, II, 105-106; Babinger (Üçok), s. 62; Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Âlimleri, Ankara 1990, s. 113.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1999 yılında İstanbul'da basılan 20. cildinde, 362 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER