MEHMED EMİN EFENDİ, Sâlihefendizâde

Müellif:
MEHMED EMİN EFENDİ, Sâlihefendizâde
Müellif: MEHMET İPŞİRLİ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2003
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.07.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-emin-efendi-salihefendizade
MEHMET İPŞİRLİ, "MEHMED EMİN EFENDİ, Sâlihefendizâde", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-emin-efendi-salihefendizade (24.07.2019).
Kopyalama metni
1117’de (1705) Edirne’de doğdu. II. Mustafa’nın Anadolu kazaskerliği pâyesiyle imamı olan Topkapılı Sâlih Efendi’nin oğludur. Miyop olması sebebiyle gözlük kullandığı için Camgöz lakabıyla da anılır. Tahsilini medresede ve özel hocalardan tamamladıktan sonra on beş yaşında müderris oldu (1132/1720). Çeşitli müderrislik ve kadılıklarda bulundu. 1160’ta (1747) Selânik, 1166’da (1753) Şam, 1171’de (1758) Medine, 1174’te (1761) İstanbul kadısı oldu.

1181’de (1767) önce Anadolu kazaskerliği pâyesini aldı, 1184’te (1770) bilfiil kazaskerliğe getirildi. 1188’de (1774) Rumeli kazaskeri oldu. Bu görevdeyken 29 Cemâziyelevvel 1189’da (28 Temmuz 1775) İvazpaşazâde İbrâhim Beyefendi yerine şeyhülislâmlığa tayin edildi. Bir yıl dört ay bu görevde kaldıktan sonra idaredeki gevşekliği, hatta kendi maiyetindekilere bile söz geçirememesi sebebiyle 19 Şevval 1190’da (1 Aralık 1776) azledildi ve İstanbul’dan uzaklaştırılarak Bursa’ya gönderildi. 4 Muharrem 1191’de (12 Şubat 1777) vefat etti ve Emîr Buhârî Camii hazîresine defnedildi. Şem‘dânizâde Süleyman Efendi, onun 130 mülâzımın müderrislik imtihanı sırasında azledilip Üsküdar’daki konağına nakledildiğini, azil sebebinin çok olduğunu, artık müsamaha gösterilir tarafı kalmadığını, adamlarının uygunsuz işler yaptıklarını ifade eder (Müri’t-tevârîh, III, 43). Diğer kaynaklarda cömertliği, dostlarına ve fakirlere yardımı, ayrıca vefakâr tavırlarıyla anılır. Çarşamba’da Murad Molla Tekkesi’ne “nânbahâ” ve “hatm-i hâcegân” ücretleri, Topkapı’da evinin yakınındaki Ahmed Paşa Camii görevlilerine ücretler ve medresede kalanlara yine nânbahâ adıyla vakıflar tahsis ettiği bilinmektedir.

Bazı kaynaklarda yemek meraklısı olduğu, zaman zaman padişah için de yemek hazırlatıp gönderttiği belirtilir. Devlet memurlarının ramazan ayında Bâbıâli’deki iftarlarının ertesi günü şeyhülislâm konağında iftara katılmaları onun döneminde âdet haline gelmiştir. Kendisinin oldukça muğlak ibareli on beş varaklık yazma halinde bir biyografi risâlesi bulunmaktadır (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3380). Kaynaklarda herhangi bir eserinden bahsedilmemektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Salihzâde Muhammed Emin Efendi Terceme-i Hali, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3380; Şem‘dânîzâde, Müri’t-tevârîh (Aktepe), III, 43; Devhatü’l-meşâyih, s. 106; Cevdet, Târih, II, 48-49; İlmiyye Salnâmesi, s. 543-545 (iki fetva örneği); Danişmend, Kronoloji, V, 144.

Mehmet İpşirli
Bu madde ilk olarak 2003 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 28. cildinde, 463 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.