MUHYÎ-yi LÂRÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

MUHYÎ-yi LÂRÎ

محيى لارى
MUHYÎ-yi LÂRÎ
Müellif: ADNAN KARAİSMAİLOĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2006
Son Güncelleme Tarihi: 28.07.2019
Erişim Tarihi: 29.11.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/muhyi-yi-lari
ADNAN KARAİSMAİLOĞLU, "MUHYÎ-yi LÂRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/muhyi-yi-lari (29.11.2021).
Kopyalama metni

Hayatına dair fazla bilgi yoktur. Nisbesinden Basra körfezindeki Lâr adasından olduğu anlaşılmaktadır ve muhtemelen burada doğmuştur. Gençliğinde Şîraz’a giderek Celâleddin ed-Devvânî’nin öğrencisi oldu. Bazı kaynaklarda Devvânî’nin ondan ders aldığı belirtiliyorsa da (Sehâvî, VII, 133) bunun aksi söz konusu olmalıdır. Felsefe bilgisini İbnü’l-Fârız’ın et-Tâʾiyyetü’l-kübrâ adlı kasidesine yaptığı şerhte gösterdiği kaydedilir.

Lârî’nin bilinen tek eseri olan Fütûḥu’l-Ḥaremeyn, Mekke ve Medine şehirlerinin tasviriyle hac menâsikini ihtiva eden bir mesnevidir. Şair, Farsça manzum hac seyahatnâmelerinin en önemlilerinden sayılan bu eserini hac yolculuğu dönüşünde 911 (1506) yılında yazmış ve Gucerât Sultanı II. Muzaffer Şah’a sunmuştur. Yaklaşık 1100 beyitten meydana gelen mesnevi bazı nüshalarında yanlışlıkla Abdurrahman-ı Câmî’ye, bazılarında Abdülkādir-i Geylânî’ye nisbet edilmektedir. Eyüp Sabri Paşa da Mir’âtü’l-Haremeyn’inin kaynakları arasında bulunan eseri Câmî’ye izâfe etmiştir. Mes̱nevî’nin birçok nüshası mukaddes yerleri gösteren şekillerle süslenmiştir. Fütûḥu’l-Ḥaremeyn önce Abdülkādir-i Geylânî’nin eseri olarak Hindistan’da birkaç defa basılmış (Leknev 1875, 1893; Delhi 1875), daha sonra Lârî’ye nisbetle yayımlanmıştır (nşr. Ali Muhaddis, Tahran 1366; nşr. Resûl Ca‘feriyân, Kum 1373). Resûl Ca‘feriyân, yazdığı girişte eserin edebî ve dinî açıdan önemini ortaya koymuştur. Fütûḥu’l-Ḥaremeyn Muhyî-yi Gülşenî tarafından Hüde’l-Haremeyn adıyla manzum olarak Türkçe’ye tercüme edilmiştir (Hidîviyye Ktp., nr. 7128, vr. 24b-47a).


BİBLİYOGRAFYA

, VII, 133.

Sâm Mirza, Tuḥfe-i Sâmî (nşr. Vahîd-i Destgirdî), Tahran 1314 hş., s. 130.

Lutf Ali Beg, Âteşkede (nşr. Ca‘fer-i Şehîdî), Tahran 1336 hş., s. 305.

, II, 655.

, V, 251.

, s. 475-476.

, IV, 3016-3018.

a.mlf., Fihristvâre-i Kitâbhâ-yi Fârsî, Tahran 1374 hş., I, 144-145.

Âgā Büzürg-i Tahrânî, eẕ-Ẕerîʿa ilâ teṣânîfi’ş-Şîʿa, Beyrut 1403/1983, XIX, 119-120.

E. Berthels, “Muḥyi’l-dīn Lārī”, , VII, 478.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2006 yılında İstanbul’da basılan 31. cildinde, 81 numaralı sayfada "MUHYÎ-i LÂRÎ" başlığıyla yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız. Bu madde en son 28.07.2019 tarihinde güncellenmiştir.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER