SÂBİT b. SİNÂN - TDV İslâm Ansiklopedisi

SÂBİT b. SİNÂN

ثابت بن سنان
Müellif:
SÂBİT b. SİNÂN
Müellif: MAHMUT KAYA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2008
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 28.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/sabit-b-sinan
MAHMUT KAYA, "SÂBİT b. SİNÂN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sabit-b-sinan (28.10.2021).
Kopyalama metni
Bağdat’ta, Abbâsîler döneminde ilme yaptığı katkıları ve tıp alanındaki hizmetleriyle tanınan Harranlı İbn Kurre ailesinin bir ferdi olarak dünyaya geldi; babası Sinân b. Sâbit, dedesi Sâbit b. Kurre’dir. Aklî ilimleri ve tıbbı babasından tahsil ederek Bağdat’ın önde gelen hekimleri arasında yer aldı ve Büveyhî Emîri Muizzüddevle’ye Hipokrat ve Câlînûs’un (Galen) eserlerini okuttu. Babasıyla birlikte Halife Râzî-Billâh’ın sarayında bulundu, daha sonra Müttakī-Lillâh, Müstekfî-Billâh ve Mutî‘-Lillâh’ın özel hekimliğini yaptı. 313 (925) yılında Vezir Muhammed b. Ubeydullah el-Hâkānî tarafından Bağdat’taki Derbü’l-mufazzal Hastahanesi’nin başhekimliğine tayin edilen Sâbit b. Sinân, yolsuzluk yaptığı için zindana atılan Vezir İbn Mukle’nin Halife Râzî-Billâh tarafından önce elinin, daha sonra dilinin kestirilmesi hadisesine şahit oldu; onun çektiği ıstırabı ve kendisini nasıl tedavi ettiğini bütün ayrıntılarıyla anlattı (İbn Ebû Usaybia, s. 304-307). Bazı kaynaklar Sâbit b. Sinân’ın 363 (974) yılında öldüğünü yazarsa da (a.g.e., s. 307) yeğeni Hilâl b. Muhassin es-Sâbî dayısının ölüm tarihini 365 (975-76) olarak vermektedir (İbnü’l-Kıftî, s. 78). Kaynaklarda Sâbit b. Sinân’ın daha çok tarihçiliği üzerinde durulmakta, tıp ve riyâzî ilimler alanında herhangi bir eserinden söz edilmemektedir.

Eserleri. Sâbit b. Sinân’ın günümüze ulaşan tek eseri Kitâbü’t-Târîḫ’tir. Bir vak‘anüvis titizliğiyle kaleme alınan ve yazıldığı dönemde meşhur olan eser 295-365 (908-976) yılları arasındaki olayları anlatır ve Taberî’nin yazdığı tarihin bir zeyli mahiyetindedir. Hilâl b. Muhassin es-Sâbî dayısının bu kitabına yazdığı zeyille olayları 447 (1055) yılına kadar getirmiştir. İbn Miskeveyh, Hemedânî, İbnü’l-Esîr, Zehebî ve başkalarının geniş ölçüde iktibasta bulunduğu eserin Karmatîler hakkında en orijinal kaynak niteliğindeki bölümü günümüze ulaşmış ve Süheyl Zekkâr tarafından Târîḫu aḫbâri’l-Ḳarâmiṭa içinde yayımlanmıştır (Beyrut 1391/1971, s. 1-68). Sâbit b. Sinân’ın ayrıca Müfred fî aḫbâri’ş-Şâm ve Mıṣr ile Vefeyâtü men tüvüffiye fî külli sene min sene s̱elâs̱e miʾe ile’s-seneti’lletî tüvüffiye fîhâ adlı eserleri olduğu belirtilmektedir.

BİBLİYOGRAFYA
İbnü’l-Kıftî, İḫbârü’l-ʿulemâʾ, s. 77-78; İbn Ebû Usaybia, ʿUyûnü’l-enbâʾ, s. 304-307; Brockelmann, GAL Suppl., I, 559; Kemâl es-Sâmerrâî, Muḫtaṣaru târîḫi’ṭ-ṭıbbi’l-ʿArabî, Bağdad 1404/1984, I, 494-495; M. S. Khan, “Miskawaih and Ṭābit ibn Sinān”, ZDMG, CXVII (1967), s. 303-317; F. C. de Blois, “Sābiʾ”, EI2 (İng.), VIII, 673; Züheyr el-Bâbâ, “Şabit b. Sinân”, el-Mevsûʿatü’l-ʿArabiyye, Dımaşk 2003, VII, 277.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2008 yılında İstanbul’da basılan 35. cildinde, 356 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER