MAHMUT KAYA

Müellif toplam 87 madde veya madde bölümü telif etmiştir.
TDV İslâm Ansiklopedisi’ne katkıda bulunduğu ilim dalları:
    İlimler Tarihi, Arap Dili ve Edebiyatı, Fıkıh, İslâm Düşüncesi ve Ahlâk, İslâm Tarihi ve Medeniyeti, Türk Dili ve Edebiyatı
Müellifin özgeçmişi
Müellifin özgeçmişi hazırlanıyor...
Müellifin telif ettiği maddeler veya madde bölümleri
ABDÜLLATÎF el-BAĞDÂDÎ
Tabip-filozof, çok yönlü bir İslâm bilgini.
ÂMİRÎ, Ebü’l-Hasan
Fârâbî ile İbn Sînâ arasında yetişmiş, Horasan ve Mâverâünnehir bölgesinde büyük ün yapmış olan İslâm filozofu.
ARİSTO
İslâm felsefesi üzerinde önemli etkileri olan İlkçağ Yunan filozofu.
BEHMENYÂR b. MERZÜBÂN
İbn Sînâ’nın en tanınmış talebelerinden.
BEKİR HÂKİ EFENDİ
Son devir din âlimlerinden.
BEYTÜLHİKME
Ortaçağ İslâm ilim ve kültür tarihinde tercüme ve yüksek seviyedeki ilmî araştırmaların yapıldığı merkezlere verilen ad.
BİTRÛCÎ
XII. yüzyılda yaşayan Endülüslü astronomi âlimi.
BUHTÎŞÛ‘ / 2. Bölüm: Buhtîşû‘ b. Curcîs
Abbâsîler döneminde hekim olarak ün yapan bir Nestûrî hıristiyan ailesinin adı.
BUHTÎŞÛ‘ / 6. Bölüm: Ubeydullah b. Cibrâîl
Abbâsîler döneminde hekim olarak ün yapan bir Nestûrî hıristiyan ailesinin adı.
BÛSÎRÎ, Muhammed b. Saîd
Hz. Peygamber için yazdığı kasidelerle üne kavuşan şair.
CÂBİR b. HAYYÂN
İslâm kimyacılarının en ünlüsü, tabiat filozofu ve çok yönlü âlim.
el-CEM‘ BEYNE RE’YEYİ’l-HAKÎMEYN
Fârâbî’nin (ö. 339/950) Eflâtun ile Aristo’nun felsefî sistemlerini uzlaştırmak amacıyla yazdığı kitap.
DÂRÜLHİKME
Fâtımîler’in propaganda amacıyla Kahire’de kurduğu kütüphane ve kültür merkezi.
ed-DÎN ve’d-DEVLE
Hıristiyan iken ihtida eden Ali b. Rabben et-Taberî’nin (ö. 247/861’den sonra) Hz. Muhammed’in peygamberliğini ispat için yazdığı eser.
EBÛ HAYYÂN et-TEVHÎDÎ
Arap nesir sanatının en büyük temsilcilerinden, felsefeci ve mutasavvıf.
ESÎR
Eskiden uzayı doldurduğu, yıldız ve felekleri oluşturduğu sanılan havadan hafif, saydam ve esnek madde.
FÂRÂBÎ / 1. Bölüm
İslâm felsefesini metot, terminoloji ve problemler açısından temellendiren ünlü Türk filozofu.
FELSEFE / 1. Bölüm
Varlık, bilgi ve değerler alanıyla ilgili problemleri akılcı, tenkitçi yöntemlerle inceleyen ve temellendiren sistemli fikrî faaliyetler bütünü.
FELSEFE-i ÛLÂ
Teorik felsefenin varlığı varlık olarak ele alan, Tanrı ve diğer fizik ötesi varlıkları ve tabii ilimlerin ilkelerini araştıran bölümü; ilk felsefe, metafizik.
FERGĀNÎ
Abbâsîler döneminin önde gelen matematikçi ve astronomlarından.
FİRDEVSÜ’l-HİKME
Ali b. Rabben et-Taberî’nin (ö. 247/861’den sonra) İslâm tıbbının en eski kaynaklarından biri olan eseri.
HACCÂC b. YÛSUF b. MATAR
Me’mûn döneminin önde gelen Süryânî mütercimlerinden.
HİTÂBET / 1. Bölüm
Etkili ve güzel konuşma sanatı, retorik.
İBN EBÛ USAYBİA
Ünlü göz hekimi ve biyografi yazarı.
İBN VÂFİD
Endülüslü hekim ve eczacı.
İBN VAHŞİYYE
X. yüzyılda yaşadığı kabul edilen mütercim, astrolog ve simyacı.
İBN ZÜHR
X-XIII. yüzyıllarda Endülüslü Benî Zühr ailesinden yetişen hekimler.
İBNÜ’l-ARABÎ, Muhyiddin / 3. Bölüm: İslâm Düşüncesindeki Yeri
Tasavvuf ve İslâm düşünce tarihinde büyük etkileri bulunan sûfî müellif.
İBNÜ’l-BAYTÂR
Botanik âlimi.
İBNÜ’d-DÜREYHİM
Çok yönlü âlim ve şair.
İBNÜ’l-KIFTÎ
Kültür tarihçisi ve devlet adamı.
İBNÜ’t-TAYYİB, Ebü’l-Ferec
Hekim, filozof ve hıristiyan ilâhiyatçısı.
el-İFÂDE ve’l-İ‘TİBÂR
Abdüllatîf el-Bağdâdî’nin (ö. 629/1231) Mısır’ın coğrafî, sosyal ve kültürel yapısını konu alan eseri.
İHSÂÜ’l-ULÛM
Fârâbî’nin (ö. 339/950) ilimlerin tasnifine dair eseri.
İMKÂN
Olabilirlik anlamında mantık ve felsefe terimi.
el-İMT‘ ve’l-MUÂNESE
Ebû Hayyân et-Tevhîdî’nin (ö. 414/1023) ilmî, edebî ve felsefî mahiyetteki sohbetleri içeren eseri.
İSKENDER / 1. Bölüm
İslâm tarihinde daha çok efsanevî şahsiyetiyle tanınan Makedonya kralı.
İSKENDER AFRODİSÎ
Aristo yorumcusu, filozof.
İŞRÂKIYYE / 1. Bölüm
Şehâbeddin es-Sühreverdî’nin (ö. 587/1191) kurduğu mistik ve teosofik felsefe.
KASÎDETÜ’l-BÜRDE
Bûsîrî’nin (ö. 695/1296 [?]) Hz. Peygamber için yazdığı ünlü kaside.
el-KASÎDETÜ’l-HEMZİYYE
Bûsîrî’nin (ö. 695/1296 [?]) Hz. Peygamber için yazdığı kaside.
KİNDÎ, Ya‘kūb b. İshak / 1. Bölüm
İlk İslâm filozofu ve Meşşâî okulunun kurucusu.
MÂ BA‘DE’t-TABÎA
Aristo’nun (ö. m.ö. 322) Metafizika’sının İslâm literatüründeki adı; varlık ve bilgi problemleriyle felsefenin bu problemleri inceleyen disiplini için kullanılan felsefe terimi.
MADDE / 1. Bölüm
Kâinatın kendisinden meydana geldiği şey, varlığın henüz şekil almamış belirsiz hali, sırf güç ve mutlak imkânı ifade eden cevher anlamında felsefe terimi.
MAKŪLÂT
İnsan düşüncesinin ve varlığın en genel, en nihaî taksim ve tasnifini ifade eden terimler, kategoriler; bir önermede yüklemin konuya izâfe edilme tarzı anlamında mantık terimi.
MÂSERCEVEYH
Emevîler döneminde yaşamış hekim ve mütercim.
el-MEDÎNETÜ’l-FÂZILA
Fârâbî’nin (ö. 339/950) felsefî sistemini bütün yönleriyle yansıtan temel eseri.
MEŞŞÂİYYE
İslâm toplumunda Aristo sistemini temel alan felsefî hareketlere verilen ad.
MEVZÛ
On kategoriden biri, bir önermede yüklemin öznesi ve konusu, her türlü sûreti kabul yeteneğine sahip ilk madde anlamında mantık ve felsefe terimi.
MİKYÂSÜ’n-NÎL
Nil nehri kenarında suyun seviyesini tesbit için yapılmış, içinde ölçüm düzeneği bulunan tesis.
MUFÂRİKĀT
Maddeden bağımsız soyut cevherler anlamında felsefe terimi.
MUGALATA
Yanıltma amacıyla yapılan ve sonucu çelişik olan kıyas anlamında mantık terimi.
el-MUKĀBESÂT
Ebû Hayyân et-Tevhîdî’nin (ö. 414/1023) felsefî, dinî, ilmî ve edebî konularda şahit olduğu sohbet ve tartışmaların tutanağı mahiyetindeki eseri.
MÜFRED
Bir lafız hecelerine ayrıldığında hecelerin o lafzın delâlet ettiği anlamın bir kısmına delâlet etmemesini ifade eden mantık terimi.
el-MÜFREDÂT
İbnü’l-Baytâr’ın (ö. 646/1248) Ortaçağ’ın en önemli botanik-farmakoloji kitabı.
MÜREKKEB
Bir lafzın hece veya elemanlarının bütünün delâlet ettiği anlamın bir kısmına delâletini ifade eden mantık terimi.
NECÎBÜDDİN es-SEMERKANDÎ
XIII. yüzyılın önde gelen hekimlerinden.
NİSBET
Kavramlar arasındaki ilişkiyi ifade eden mantık terimi.
ÖNERME
Hüküm bildiren cümleler için kullanılan mantık terimi.
RÂZÎ, Ebû Bekir
Ünlü hekim ve filozof.
REVÂKIYYÛN
Helenistik dönemde ortaya çıkan felsefe okulu, Stoacılar.
RÛFÜS el-EFSÎSÎ
Roma döneminde yaşamış ünlü Grek hekimi.
SÂBİT b. SİNÂN
Tarihçi, hekim ve matematikçi.
SADAKA b. İBRÂHİM
İslâm tıbbının önde gelen göz hekimlerinden biri.
SÂİD el-ENDELÜSÎ
Endülüslü kadı, tarihçi, matematikçi ve astronomi bilgini.
SİCİSTÂNÎ, Ebû Süleyman
Meşşâî ve Yeni Eflâtuncu eğilimleriyle tanınan filozof.
SİNÂN b. SÂBİT
Hekim, matematikçi ve astronom.
SİPÂHÎZÂDE MEHMED
Osmanlı âlimi.
SOKRAT
Antik felsefede önemli bir dönüşüm gerçekleştiren Yunan filozofu.
SUDÛR
Varlığın mutlak birden çıkıp bir sıra düzeni içinde evreni oluşturması anlamında felsefe terimi.
SÛRET / 1. Bölüm
Duyu veya akılla algılanan bir şeyi o şey yapan öz ve ilke anlamında felsefe terimi.
SÜKÛN
Cismin mekândaki durağan hali veya hareketsizliği anlamında felsefe ve kelâm terimi.
ŞART
Mantıkta iki önermeden birini diğerine bağlayan edat.
ŞÎRÂZÎ, Mahmûd b. İlyâs
Din âlimi ve hekim.
TABÎİYYÂT
Meşşâî gelenekte tabiat ilimleri alanına giren konuları ve bunlara dair eserleri ifade eden bir terim.
TASAVVUR
Bir şeyin zihindeki tasarımı ve kavramı; somut ya da soyut varlıklara ait düşünce anlamında mantık ve felsefe terimi.
TEHÂFÜTÜ’l-FELÂSİFE
Gazzâlî’nin (ö. 505/1111) İslâm Meşşâî felsefesini ve Yeni Eflâtuncu sudûr nazariyesini eleştirmek amacıyla yazdığı eser.
TEMÎMÎ, Muhammed b. Ahmed
Kudüslü hekim ve eczacı.
VÜCÛD / 2. Bölüm: FELSEFE
Varlık veya var olma anlamında mantık ve felsefe terimi.
YANYALI BEDREDDİN MEHMED
Osmanlı matematikçisi.
YUHANNÂ b. SERÂBİYÛN
Süryânî hekimi.
SEFTÎ
Mısırlı astronomi ve matematik âlimi.
TÛKĀN, Kadrî Hâfız
Filistinli İslâm bilim tarihçisi, düşünür ve devlet adamı.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.