SA‘DULLAH HAN - TDV İslâm Ansiklopedisi

SA‘DULLAH HAN

سعد الله خان
Müellif:
SA‘DULLAH HAN
Müellif: RIZA KURTULUŞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2008
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.05.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/sadullah-han
RIZA KURTULUŞ, "SA‘DULLAH HAN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sadullah-han (17.05.2021).
Kopyalama metni
1018’de (1609) Hindistan’ın Siyâlkût şehrine bağlı Çinut köyünde doğdu. Eğitimini Lahor’da aldı. Molla Yûsuf Giyahî gibi dönemin önde gelen âlimlerinden ders aldı. Hayatının ilk devrelerinde mütevazi bir hayat sürdü. Ardından eğitimini ilerletmek için Delhi’ye gitti. Zaman içinde bilgi ve becerisiyle şöhret buldu. 1050’de (1640) Bâbürlü Hükümdarı Şah Cihan Lahor’a geldiğinde Emîr Mûsevî Han aracılığıyla onunla tanıştı. Bu tanışmadan sonra Şah Cihan tarafından saraya alındı ve değişik görevlerde bulundu. 1052’den (1642) itibaren birkaç yıl boyunca değişik birliklerin başına getirildi. 1055’te (1645) İslâm Han’ın yerine Dîvân-ı Hâlisa’ya tayin edildi. Kandehar, Safevî Hükümdarı II. Şah Abbas tarafından ele geçirilince Şah Cihan, veziri Sa‘dullah Han’ı Evrengzîb ile beraber Kandehar’ı geri almak üzere gönderdiyse de başarıya ulaşılamadı. Bu sefer sırasında hastalanan Sa‘dullah Han 22 Cemâziyelâhir 1066’da (17 Nisan 1656) vefat etti. Onun resmî yazışmalarını içeren mektupları ve münşeat mecmuası Mektûbât-ı Saʿdullāh Ḫân ismiyle Nâzır Hasan Zeydî tarafından neşredilmiştir (Pencap 1968). II. Şah Abbas, Şehzade Evrengzîb ve Dârâ Şükûh gibi dönemin hükümdar ve devlet adamlarına yazdığı kırk altı mektubun yer aldığı bu eser dil ve anlatım açısından önemli münşeat örnekleri arasında sayılır. Sa‘dullah Han ayrıca Abdülhamîd Lâhûrî’nin Şah Cihan’ın hükümdarlığıyla ilgili Pâdişâhnâme adlı eserini düzenlemiştir (Rieu, I, 260).

BİBLİYOGRAFYA
Rieu, Catalogue of the Persian Manuscripts, I, 260; S. Muhammad Latif, Lahore: Its History Architectural Remains and Antiquities, Lahore 1982, s. 58, 60; Abdülhay el-Hasenî, Nüzhetü’l-ḫavâṭır, V, 157-159; S. M. Ikram, Muslim Civilization in India, New York 1969, s. 184, 186, 187, 211; Zuhûrüddin Ahmed, Pâkistân Mîn-i Fârsî-yi Edeb kê Târîḫ, Lahor 1974, s. 259-265; F. Bernier, Travels in the Mogul Empire, A.D. 1656-1668 (trc. A. Constable), New Delhi 1983, s. 23; Buruzger, “Saʿdullāh Ḫân ʿAllâmî”, Dânişnâme-i Edeb-i Fârsî (nşr. Hasan Enûşe), Tahran 1380 hş., IV, 1384-1385; Zuhur Ahmed Azhar, “ʿAllâmî Saʿdullāh Ḫân”, UDMİ, XIII, 435-438.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2008 yılında İstanbul’da basılan 35. cildinde, 432 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER