SÉDILLOT, Louis Pierre Eugene Amélie - TDV İslâm Ansiklopedisi

SÉDILLOT, Louis Pierre Eugene Amélie

Müellif:
SÉDILLOT, Louis Pierre Eugene Amélie
Müellif: YAVUZ UNAT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2009
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 29.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/sedillot-louis-pierre-eugene-amelie
YAVUZ UNAT, "SÉDILLOT, Louis Pierre Eugene Amélie", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sedillot-louis-pierre-eugene-amelie (29.09.2020).
Kopyalama metni
Paris’te doğdu. İlk matematik ve astronomi derslerini mesleğini devam ettirdiği babası Jean-Jacques Emmanuel Sédillot’dan aldı ve onun etkisiyle Doğu matematik ve astronomisi üzerinde yoğunlaştı. Bourbon, IV. Henri ve Saint-Louis kolejlerinde tarih okuttu. 1832’de Collège de France’ın ve o yıl ölen babasının yerine Ecole des Langues Orientales’in sekreteri oldu.

İlk çalışması babasının başlayıp kendisinin tamamladığı, Ebû Ali (Ebü’l-Hasan) el-Merrâküşî’nin Câmiʿu’l-mebâdiʾ ve’l-ġāyât adlı astronomiye dair eserinin Fransızca tercümesidir (Traité des instruments astronomiques des arabes compesé au treizième siècle par Aboul Hassan de Maroc, I-II, Paris 1834-1835). İbnü’l-Heysem’in Maḳāle fi’l-maʿlûmât adlı eserini de bu arada inceledi (“Notice du traité des connus d’Hassan ben-Haitem”, JA, XIII [1834], s. 435-458). Daha sonra Nouvelles recherches pour servir à l’histoire de l’astronomie chez les arabes (Paris 1836), Recherches nouvelles pour servir à l’histoire des science mathématiques chez les orientaux (Paris 1837), Merrâküşî’nin eseri üzerine hazırladığı Mémoire sur les instruments astronomiques des arabes (Paris 1844) ve Mémoire sur les systèmes géographiques des grecs et des arabes (Paris 1842) adlı eserlerini yayımladı. Matériaux pour servir à l’histoire comparée des sciences mathématiques chez les grecs et les orientaux adlı kitabında (I-II, Paris 1845-1849) matematik bilimlerinin tarihini karşılaştırmak için derlediği belgeleri inceleyen Sédillot astronominin gelişim tarihini üç döneme ayırdı. Bunların birincisi Roma İmparatorluğu’nun parçalanmasıyla ortadan kalkan Grek ya da İskenderiye okulu, ikincisi VIII. yüzyıldan XV. yüzyıla kadar etkisini sürdüren Arap okulu, üçüncüsü Kopernicus ve Newton ile başlayan modern dönemdir. Sédillot, daha sonra Uluğ Bey’in zîcine dair mukaddimesi olan ve en önemli eserlerinden birini teşkil eden Prolégomènes des tables astronomiques d’Oloug-beg adlı kitabını (I-II, Paris 1846-1853), ardından en ünlü eseri Histoire des arabes’ı (Paris 1854) yayımladı. Ali Paşa Mübârek’in Ḫulâṣatü târîḫi’l-ʿArab adıyla Arapça’ya çevirdiği (Kahire 1309) Histoire des arabes, müslümanların bilim ve sanat alanına yaptığı katkıları gözler önüne sermesi bakımından önemlidir. Ayrıca bu eserinde, XVI. yüzyılın ünlü astronomlarından Danimarkalı Tycho Brahé’nin çeşitleme veya değişim (variation) diye adlandırdığı ayın üçüncü eşitsizliğinin X. yüzyıl astronomlarından Ebü’l-Vefâ el-Bûzcânî tarafından bilindiğini ve Hipparchos’un (ö. m.ö. 120) bulduğu ekinoksların presesyonu (ılımların öncelimi) hareketinin astronomi tarihi açısından önemini gösterdi. 1865 yılında basılan Mémoire sur l’origine de nos chiffres adlı çalışmasında Araplar’ın Hint rakamı dediği rakamların aslında Roma rakamlarının abakus sisteminde kullanılan kısaltmaları olduğunu ileri sürdü (çalışmalarının bir listesi için bk. Dugat, I, 132-139). Sédillot babasının sağlığında bastırmadığı bütün eserlerini de yayımlamıştır (bk. SÉDILLOT, Jean-Jacques Emmanuel).

Sédillot, müslümanların bilimsel faaliyetlerinin önemini vurgulayan ve bu anlamda Batı’da pek çok çalışmanın temelini oluşturan bir şarkiyatçıdır. Eserlerinde müslümanların sadece Antik Yunan’ın bilimsel ve felsefî kaynaklarını Arapça’ya çevirerek değil aynı zamanda bunlara yaptıkları katkılarla da bilime büyük hizmetler verdiğini ortaya koymuştur. Meselâ onların astronomide gök cisimlerinin hareketlerini, ekinoksların presesyonunu ve ekliptiğin eğimini daha dakik biçimde belirlediklerini, güneşin apoje hareketini ortaya çıkardıklarını ve ayın düzensiz hareketlerine ilişkin önemli bulgular elde ettiklerini göstermiş, Ortaçağ boyunca müslümanların bilime yaptıkları hizmetlerin ne derece büyük olduğunu kanıtlamıştır.

BİBLİYOGRAFYA
G. Dugat, Histoire des orientalistes de l’Europe du XIIe au XIXe siècle, Paris 1868, I, 121-142; B. Boncompagni, Catalogo dei favori di L.-Am. Sédillot, Rome 1877; Ziriklî, el-Aʿlâm, VI, 111-112; J. Fück, Die Arabischen Studien in Europa, Leipzig 1955, tür.yer.; R. Paret, The Study of Arabic and Islam at German Universities, Wiesbaden 1968, tür.yer.; G. Makdisi, The Rise of Colleges: Institutions of Learning in Islam and the West, Edinburgh 1981, tür.yer.; Abdurrahman Bedevî, Mevsûʿatü’l-müsteşriḳīn, Beyrut 1984, s. 236-239; E. Bär, Bibliographie zur Deutschsprachigen Islamwissenschaft und Semitistik vom Anfang des 19. Jahrhunderts bis Heute, Wiesbaden 1991-94, tür.yer.; The Jewish Discovery of Islam (ed. M. Kramer), Tel Aviv 1999, tür.yer.; A Century of British Orientalists, 1902-2001 (ed. C. E. Bosworth), London 2001, tür.yer.; W. Behn, Concise Biographical Companion to Index Islamicus: An International Who’s Who in Islamic Studies from its Beginnings Down to the Twentieth Century, Leiden 2004, tür.yer.; Inayatullah, “Amélie Sédillot”, JPHS, IX/1 (1964), s. 30-35; el-Ḳāmûsü’l-İslâmî, III, 592.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2009 yılında İstanbul'da basılan 36. cildinde, 285-286 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER