SİTTÜLVÜZERÂ

ستّ الوزراء
Müellif:
SİTTÜLVÜZERÂ
Müellif: ZEKERİYA GÜLER
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2009
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 19.07.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/sittulvuzera
ZEKERİYA GÜLER, "SİTTÜLVÜZERÂ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/sittulvuzera (19.07.2019).
Kopyalama metni
624 (1227) yılında Dımaşk’ta doğdu. Vezîre lakabıyla da bilinir. Halep yakınlarındaki Maarretünnu‘mân’a yerleşen Tenûh kabilesinden olduğu için ayrıca Tenûhiyye nisbesiyle anılır. Babası ve dedesi ilmiye sınıfına mensup bulunduğundan küçük yaştan itibaren ilim muhitinde yetişti. Bu durum onun ilmî ve ahlâkî kişiliği üzerinde etkili oldu. Dedesi Es‘ad b. Müneccâ dönemin önemli Hanbelî âlimlerinden biri olup Harran’da kadılık yapmıştır. Hanbelî fakihi İbnü’l-Müneccâ Sittülvüzerâ’nın amcasının oğludur. Irak ve Horasan gibi ilim merkezlerine seyahatlerde bulunan, Harran’da kadılık yapan ve aslen Maarretünnu‘mânlı olan babası Şemseddin Ömer et-Tenûhî, Dımaşk’ta tedrîs ve fetva faaliyetleriyle meşgul olmuş bir hadis ve fıkıh âlimidir. Ondan an‘anevî isnad zinciriyle hadis rivayet edenlerin sonuncusu kızı Vezîre’dir. Vezîre aynı zamanda semâ ile kendisinden rivayette bulunulan muhaddislerin sonuncusudur. Babasından iki hadis cüzü, Ebû Abdullah Hüseyin b. Mübârek ez-Zebîdî’den Buhârî’nin eṣ-Ṣaḥîḥ’i ile Şâfiî’nin el-Müsned’ini semâ yoluyla almıştır.

Sittülvüzerâ, Ebû Abdullah ez-Zebîdî’den semâ yoluyla aldığı Ṣaḥîḥ-i Buḫârî’yi Dımaşk’ta ve daha sonra 705 (1305) yılında Mısır’da birkaç defa rivayet etmiştir. Onun ayrıca Celâleddin es-Süyûtî’nin rivayet kaynakları arasında özel bir yeri olduğu görülür (Abdülhay el-Kettânî, II, 1013). Başta Zehebî ve Ahmed b. Aybek ed-Dimyâtî olmak üzere Ali b. Muhammed b. Ahmed et-Tenûhî, Ali b. Sâlih b. Ahmed et-Tîbî, Muhammed b. İbrâhim İbnü’ş-Şemmâ‘, Zeynüddin Muhammed b. Ömer el-Kinânî, Bahâeddin İbn Akīl, İbn Râfi‘, Abdülkādir el-Kureşî ve Hibe bint Ahmed b. Muhammed, Sittülvüzerâ’dan hadis dinleyip rivayette bulunanlar arasındadır. İbn Hacer el-Askalânî de hocaları vasıtasıyla ondan hadis rivayet etmiş (Taġlîḳu’t-taʿlîḳ, tür.yer.), İbn Tağrîberdî, Sittülvüzerâ’dan hadis dinleyip rivayette bulunmak için dünyanın dört bir yanından öğrencilerin geldiğini belirtmiştir. Hakkında kullanılan müsnide (müsnidetü’l-vakt) sıfatı hadisleri senedli olarak rivayet ettiğinden onun muhaddis kimliğini öne çıkarmış, ayrıca dindar kişiliğine ve güzel ahlâkına işaret eden sıfatlarla anılmış, iki defa hacca gitmiştir. Uzun bir ömür yaşadığı için adı muammerûn arasında anılan Sittülvüzerâ 18 Şâban 716’da (5 Kasım 1316) Dımaşk’ta vefat etmiş ve Kāsiyûn’da Câmiu’l-Muzafferî’nin yukarısındaki aile kabristanına defnedilmiştir. Dört defa evlenen Sittülvüzerâ’nın bu evliliklerden üç kızı olmuştur.

Sittülvüzerâ diye bilinen diğer bazı kadın âlimler şunlardır: 1. Sittülvüzerâ bint Ebü’l-Fazl Yahyâ b. Muhammed et-Tağlibiyye ed-Dımaşkıyye. 639’da (1241-42) doğdu. Bu tarihin 689 (1290) olarak verilmesi (İbn Hacer, ed-Dürerü’l-kâmine, II, 129-130; Kehhâle, II, 174) bir sehiv eseri olmalıdır. Zira ona icâzet veren birkaç hocadan İbnü’l-Buhârî diye bilinen Fahreddin Ali’nin vefat tarihi 690 (1291), Ziyâeddin el-Makdisî’nin ise 643’tür (1245). Sittülvüzerâ et-Tağlibiyye 4 Şevval 715’te (1 Ocak 1316) vefat etti. 2. Ümmü Muhammed Sittülvüzerâ bint Muhammed b. Abdülkerîm b. Osman el-Mardîniyye el-Mizziyye. 659 (1261) yılında doğdu, 736 yılı Şevval ayında (Mayıs 1336) vefat etti. Hanefî fıkıh âlimidir. Birzâlî ondan semâ yoluyla hadis rivayet etmiştir (Kehhâle, II, 174).

BİBLİYOGRAFYA
Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XXIII, 80; a.mlf., el-Muʿîn fî Ṭabaḳāti’l-muḥaddis̱în (nşr. M. Zeynühüm M. Azeb), Kahire 1407/1987, s. 315; a.mlf., el-Muʿcemü’l-muḫtaṣ bi’l-muḥaddis̱în (nşr. M. Habîb el-Hîle), Tâif 1408/1988, s. 14; Safedî, el-Vâfî, XV, 117; İbn Receb, eẕ-Ẕeyl ʿalâ Ṭabaḳāti’l-Ḥanâbile, Beyrut, ts. (Dârü’l-ma‘rife), II, 225-226; Takıyyüddin el-Fâsî, Ẕeylü’t-Taḳyîd fî ruvâti’s-sünen ve’l-mesânîd (nşr. Kemâl Yûsuf el-Hût), Beyrut 1410/1990, II, 376-377, 396; İbn Hacer, ed-Dürerü’l-kâmine, II, 129-130; a.mlf., Taġlîḳu’t-taʿlîḳ (nşr. Saîd Abdurrahman Mûsâ el-Kazekī), Beyrut-Dımaşk-Amman 1405/1985, III, 35, 147, 229, 250; IV, 466, 515; V, 250, 443-444; İbn Tağrîberdî, en-Nücûmü’z-zâhire, IX, 237; Mehmed Zihni, Meşâhîrü’n-nisâ, İstanbul 1294, I, 295-296; Abdülhay el-Kettânî, Fihrisü’l-fehâris, II, 1013; Kehhâle, Aʿlâmü’n-nisâʾ, II, 173-174; Cengiz Kallek, “İbnü’l-Müneccâ”, DİA, XXI, 154.

Zekeriya Güler
Bu madde ilk olarak 2009 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 37. cildinde, 277-278 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.