TİMURTAŞÎ, Sâlih b. Muhammed

صالح بن محمّد التمرتاشي
Müellif:
TİMURTAŞÎ, Sâlih b. Muhammed
Müellif: MUHARREM KILIÇ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2012
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 05.07.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/timurtasi-salih-b-muhammed
MUHARREM KILIÇ, "TİMURTAŞÎ, Sâlih b. Muhammed", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/timurtasi-salih-b-muhammed (05.07.2020).
Kopyalama metni
980 (1572) yılında Gazze’de doğdu. Hayatına dair ilk kaynak olan Muhibbî’nin verdiği bilgiler son derece yetersizdir. Aslen Hârizm bölgesinde Timurtaş köyünden ilim geleneğine sahip bir aileye mensuptur. Babası Şemseddin et-Timurtaşî ünlü bir Hanefî fakihidir. Yine bir fıkıh âlimi olan oğlu Muhammed et-Timurtaşî (ö. 1035/1626) genç yaşta vefat etmiştir (ailenin önde gelen şahsiyetleri için bk. Osman b. Mustafa et-Tabbâ‘, IV, 86-102). Timurtaşî önce babasından ders almaya başladı, ilim tahsiline Kahire’de devam etti. Muhibbî onun mezhep fürûu konusunda derinleşmiş, araştırmacı bir âlim ve faziletli bir şahsiyet olduğunu kaydetmektedir.

Eserleri. 1. Zevâhirü’l-cevâhiri’n-neḍâʾir ʿale’l-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Zeynüddin İbn Nüceym’in el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir adlı eserinin hâşiyesi olup 1014 yılı Şâban ayında (Aralık 1605) tamamlanmıştır. Bazı kütüphane kayıtlarında şerh diye anılan eserin birçok nüshası bulunmaktadır (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 945, Hamidiye, nr. 500, 628, Esad Efendi, nr. 713, 714; Millet Ktp., Murad Molla, nr. 800; Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 2382, Veliyyüddin Efendi, nr. 1147, 1148, 1149; Âtıf Efendi Ktp., nr. 774). 2. el-ʿİnâye fî şerḥi’n-Nuḳāye. Sadrüşşerîa’nın, dedesi Burhânüşşerîa Mahmûd b. Ubeydullah el-Mahbûbî tarafından kaleme alınan Viḳāyetü’r-rivâye’yi ihtisar ettiği en-Nuḳāye’si üzerine yazılan bir şerhtir (Konya Bölge Yazmalar Ktp., nr. 435). 3. Ebkârü’l-efkâr ve fâkihetü’l-aḫyâr. Brockelmann, İbn Zafer es-Sıkıllî’nin siyâsetnâme tarzındaki Sülvânü’l-muṭâʿ fî ʿudvâni’l-etbâʿ adlı kitabına benzeyen eserin Berlin Kraliyet Kütüphanesi’nde bir yazmasının bulunduğunu belirtir (GAL, II, 390). 4. el-Ḫaberü’t-tâm fî ẕikri’l-arżi’l-muḳaddese ve ḥudûdihâ ve ẕikri arżi Filisṭîn ve ḥudûdihâ ve arâżi’ş-Şâm (nşr. Hamed Ahmed Yûsuf, Kudüs 1418/1997). 5. Zehrü’l-ekmâm fî aḥkâmi’l-ḥükkâm (İÜ Ktp., AY, nr. 1982). 6. el-Cevheretü’l-muḍıyye fî ḥaḳḳı ebeveyi ḫayri’l-beriyye (Süleymaniye Ktp., Çelebi Abdullah Efendi, nr. 198). 7. Fetḥu’l-mennân fî mefâḫiri Âli ʿOs̱mân (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 2337). 8. Feyżü’l-müstefîż fî mesâʾili’t-tefvîż (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 1449, vr. 46-58). 9. Şerḥu Muʿînü’l-müftî fi’l-cevâbi ʿale’l-müsteftî (Afyonkarahisar İl Halk Ktp., nr. 17383; bk. Muʿcemü’l-maḫṭûtâṭ, s. 604). Babasının eseri üzerine yazılmıştır. Muhibbî, Timurtaşî’nin ayrıca Şerḥu Târîḫi Şeyḫilislâm Saʿdî el-Muḥaşşî, Şerḥu’l-Elfiyye (oğlu Muhammed’in nahve dair Elfiyye’sinin şerhidir), Manẓûme fi’l-fıḳh, Şerḥu Tuḥfeti’l-mülûk, Risâle fî seyyidinâ Muḥammed ve aḫîhi Hârûn ʿaleyhime’s-selâm, Risâle fî ʿilmi’l-vażʿ adlı eserlerle birlikte birçok risâle kaleme aldığını belirtir ve Hayreddin er-Remlî’ye yazdığı bir mektubun başına eklediği şiirini kaydeder (Ḫulâṣatü’l-es̱er, II, 239-240).

BİBLİYOGRAFYA
Sâlih b. Muhammed et-Timurtaşî, Zevâhirü’l-cevâhir, DİB İstanbul Müftülüğü Ktp., nr. 247, vr. 1, 207; Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 99; Muhibbî, Ḫulâṣatü’l-es̱er, II, 239-240; Brockelmann, GAL, II, 390, 401; Suppl., II, 425-426; Îżâḥu’l-meknûn, II, 126, 583; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 423; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), III, 195; Osman Mustafa et-Tabbâ‘, İtḥâfü’l-eʿizze fî târîḫi Ġazze (nşr. Abdüllatîf Zekî Ebû Hâşim), Gazze 1420/1999, IV, 86-102; Abdullah Muhammed el-Habeşî, Câmiʿu’ş-şürûḥ ve’l-ḥavâşî, Ebûzabî 1425/2004, I, 182, 565; III, 1866; Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Alimleri, Ankara 2006, s. 140; Muʿcemü’l-maḫṭûṭâti’l-mevcûde fî mektebâti İstânbûl ve Ânâṭûlî (haz. Ali Rıza Karabulut), [baskı yeri ve tarihi yok], I, 604.

Muharrem Kılıç
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2012 yılında İstanbul'da basılan 41. cildinde, 189 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER