ABDULLAH-ı ŞETTÂRÎ

عبد الله شطاري
Müellif:
ABDULLAH-ı ŞETTÂRÎ
Müellif: SÜLEYMAN ULUDAĞ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: 05.07.2017
Erişim Tarihi: 15.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdullah-i-settari
SÜLEYMAN ULUDAĞ, "ABDULLAH-ı ŞETTÂRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdullah-i-settari (15.09.2019).
Kopyalama metni
Hakkındaki bilgiler daha çok Gulâm Server-i Lâhûrî’nin Hazînetü’l-asfiyâ’ına dayanmaktadır. Hemedâniyye tarikatının Ali el-Hemedânî’den, Kādiriyye tarikatını Şeyh Abdülvehhâb’dan aldı. Hazînetü’l-asfiyâ’a göre Şehâbeddin es-Sühreverdî’nin soyundan gelen Abdullah, Tayfûriyye tarikatı şeyhlerinden Muhammed Ârif’e intisap etti. Şeyhi ona Şettârî (veya Şettâr) lakabını verdi; hırka giydirerek tarikatı yayması için Hindistan’a gönderdi. Abdullah-ı Şettârî önce Hindistan’ın Bankipûr şehrine, sonra Kanpûr’a gitti ve orada büyük bir üne kavuştu. Bir süre sonra Câlûh’a geldi; Câlûh hükümdarının başşehir Mend’de kendisine tahsis ettiği bir yere yerleşerek tarikatını yaymaya başladı. Nüzhetü’l-ḫavâṭır müellifinin Gülzâr-ı Ebrâr’dan naklettiğine göre 832’de (1428-29) Mend’de vefat etti. Değişik şekillerde kaydedilen tarikat silsilelerinin hepsi Bâyezîd-i Bistâmî’ye ulaşır. Abdullah-ı Şettârî’nin meşrebi, tasavvufta üç genel temayülü ifade eden tarîk-i ebrâr, tarîk-i ahyâr, tarîk-i şettârdan sonuncusudur. Bu yol aşk, vecd ve cezbeyi esas alır. Kendisine “pîr-i tarîkat”, “sâhib-i tarîkat” denilmekle birlikte Şettâriyye tarikatı daha önce de mevcuttu. Nitekim bazı kaynaklarda şeyhi Muhammed Ârif’e Şettârî lakabı verilmektedir. Kendisinden önce genel bir tasavvufî tavır ifade eden Şettâriyye, Abdullah-ı Şettârî tarafından özel bir tarikat olarak kurulmuş olmalıdır.

BİBLİYOGRAFYA
Zebîdî, ‘İkdü’l-cevheri’s-semîn (M. Tancî nüshası fotokopisi), DİA Ktp., nr. 4323, s. 73; Harîrîzâde, Tibyân, I, 184b; Gulâm Server-i Lâhûrî, Hazînetü’l-asfiyâ’, Leknev 1914, II, 185; Ma‘sûm Ali Şah, Tarâyıku’l-hakayık, Tahran 1316-19/1898-1901 Tahran, ts. II, 151-152; Abdülhay el-Hasenî, Nüzhetü’l-ḫavâṭır, III, 100-101; Yûnus İbrâhim es-Sâmerrâî, ‘Ulemâ’ü’l-‘Arab fî şibhi’l-karreti’l-Hindiyye, Bağdad 1986, s. 154; T. Yazıcı, “Şattâriye”, İA, XI, 355-356; a.mlf., “Tarîkat”, İA, XII, 15.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 137 numaralı sayfada "ABDULLAH-I ŞÜTTÂRÎ" başlığıyla yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız. Bu madde en son 05.07.2017 tarihinde güncellenmiştir.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.