ABDÜLVEHHÂB EFENDİ, Yâsincizâde

Müellif:
ABDÜLVEHHÂB EFENDİ, Yâsincizâde
Müellif: MEHMET İPŞİRLİ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 15.12.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulvehhab-efendi-yasincizade
MEHMET İPŞİRLİ, "ABDÜLVEHHÂB EFENDİ, Yâsincizâde", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulvehhab-efendi-yasincizade (15.12.2019).
Kopyalama metni
Seyyid Osman Efendi’nin oğludur. Dedesi Seyyid Mustafa Efendi’nin Ayasofya Camii’nde “yâsînhan” olmasından dolayı Yâsincizâde lakabıyla şöhret buldu. Gençliğinde Enderûn-ı Hümâyun’a intisap ederek Gelenbevî İsmâil Efendi’den aklî ve naklî ilimleri okudu. Ocak 1786’da müderrislik ruûs*unu kazanarak öğretim hayatına başladı. Bayezid ve Yenicami medreselerindeki dersleriyle meşhur oldu. Bu dönemde pek çok talebe yetiştirdi. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptıktan sonra kadılık mesleğine geçti. Önce Selânik kadısı oldu; sonra bilâd-ı erbaa kadılığı pâyesini elde etti. 1811’de elçilikle İran’a gitti; oradaki görevini liyakatle yapması sebebiyle II. Mahmud’un takdirini kazanarak kendisine önce Mekke, daha sonra İstanbul kadılığı pâyesi verildi. Kısa aralıklarla Anadolu kazaskerliği (1816) ve nakîbüleşraflık (1818) görevlerine tayin edildi; ardından Rumeli kazaskerliği pâyesini aldı.

Osmanlı Devleti’nin içeride ve dışarıda karşılaştığı sıkıntılar ve özellikle isyan hareketleri üzerine toplanan meşveret meclisinde isabetli görüşleriyle padişahın dikkatini çekti ve 28 Mart 1821’de Çerkez Halil Efendi’nin yerine şeyhülislâmlığa tayin edildi. Bir buçuk yıldan fazla süren meşihatından sonra 10 Kasım 1822’de azledilerek dokuz ay kadar İzmit’te ikamete mecbur tutuldu. 6 Mart 1828’de, Mehmed Tâhir Efendi’nin yerine ikinci defa şeyhülislâmlığa getirildi. Beş yıla yakın bir süre bu makamda kaldıktan sonra yaşlılığı sebebiyle 8 Şubat 1833’te görevinden ayrıldı. Aynı yılın ramazanında Kadir gecesi vefat etti; Topkapı dışında babasının yanına defnedildi.

Abdülvehhâb Efendi, şeyhülislâmlığı sırasında ilim erbabıyla devletin hak ve menfaatlerini koruyan bir kişi olarak tanınır. Hulâsatü’l-burhân fî itâati’s-sultân adında hadise dair bir risâlesi vardır (İstanbul 1247). Ayrıca hadis usulü ve kelâm ilmine dair çalışmaları bulunmaktadır.

BİBLİYOGRAFYA
Devhatü’l-meşâyih maa zeyl, s. 126-127; İlmiyye Salnâmesi, s. 584-585; Sicill-i Osmânî, III, 405; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 643; Osmanlı Müellifleri, II, 57; Brockelmann, GAL Suppl., II, 1013; Uzunçarşılı, İlmiye Teşkilâtı, s. 167, 189.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 285-286 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.