Kullanıcılarımızın Dikkatine: 16.01.2019 tarihli bilgilendirme

AHBÂRU MEKKE

اخبار مكة
AHBÂRU MEKKE
Müellif: ABDÜLKERİM ÖZAYDIN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.01.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ahbaru-mekke
ABDÜLKERİM ÖZAYDIN, "AHBÂRU MEKKE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ahbaru-mekke (17.01.2019).
Kopyalama metni
Kitabın tam adı Ahbâru Mekke ve mâ câ’e fîhâ mine’l-âsâr’dır. Müellif eserin tarih kısmını yazarken dedesi Ahmed b. Muhammed el-Ezrakī (ö. 222/837) ile tanınmış diğer bazı şahısların rivayetlerini esas almış, şehrin topografik yapısıyla ilgili bilgileri ise kendisi eklemiştir. Eser daha çok dedesinin rivayetlerine dayandığı için Ahmed b. Muhammed bir bakıma asıl müellif kabul edilebilir. Ahbâru Mekke’nin Ezrakī’nin kaleminden çıkan aslı bir risâleden ibaret olup daha sonra yapılan ilâvelerle hacimli bir kitap halini almıştır. Esere Ebû Muhammed İshak b. Ahmed el-Huzâî (ö. 308/921), başta Kâbe’nin 281-284 (894-897) yılları arasındaki tamiri olmak üzere birçok ilâveler yapmış, Muhammed b. Nâfi‘ el-Huzâî de (ö. 350/961’den sonra) Bâbü İbrâhim el-Hayyât ve Dârünnedve hakkında birer hâşiye yazmıştır.

Ahbâru Mekke siyasî ve içtimaî bir tarih olmaktan çok, şehrin yerleşim planı ve topografik yapısı, özellikle Kâbe hakkında geniş bilgi veren bir eserdir. Ezrakī Mekke’deki binaların kitâbelerini en doğru şekilde nakletmek suretiyle eserine büyük bir değer kazandırmıştır. Diğer kaynaklarda bulunmayan bazı orijinal bilgileri ihtiva eden kitap, daha sonraki yıllarda Mekke tarihi hakkında yazılan eserlere birinci derecede kaynak olmuştur. Ahbâru Mekke’de ele alınan konuların büyük bir kısmı İslâm öncesi Mekke tarihi ve Kâbe’ye dairdir; geri kalanı Mekke’deki diğer makamlar ve Hz. Peygamber hakkındadır. Eserdeki ana başlıkların bir kısmı şu şekilde sıralanabilir: Kâbe’nin isimleri, Kâbe hakkında nâzil olan âyetler, Kâbe’nin Mekkeliler ve Hz. Âdem tarafından inşası, Âdem’den Nûh tûfanına kadar Kâbe, Hz. İbrâhim’in Kâbe’yi yeniden inşası, Amâlika ve Cürhümîler’in Kâbe’yi inşası, Kâbe ve civarına yerleştirilen putlar, Fil Vak‘ası, Kureyş’in Kâbe’yi inşası, Câhiliye devrinde hac, Abdullah b. Zübeyr ve Haccâc tarafından Kâbe’de yapılan onarımlar, Kâbe’nin örtüsü, Hacerülesved, Kâbe’nin şekli, yapısı ve ebadı, makam-ı İbrâhim ve fazileti, zemzem kuyusu ve tarihçesi, Safâ ile Merve, Mescid-i Harâm’a tarih boyunca yapılan ilâveler, Harem ve sınırları, mîkat* yerleri, Mekke ve civarındaki tarihî yerler ve eserler.

Ahbâru Mekke’yi Sa‘deddin b. Ömer el-İsferâînî Zübdetü’l-amâl ve hülâsatü’l-efâl adıyla, Yahyâ b. Muhammed el-Kirmânî de Muhtasaru Târîhi Mekketi’l-müşerrefe adıyla özetlemişlerdir (yazmaları için bk. Sezgin, GAS, I, 344). Abdülmelik b. Ahmed el-Ermântî ise eseri Nazmu Târîhi Mekke li’l-Ezrakī adıyla manzum olarak yazmıştır. Ancak bu kitap zamanımıza ulaşmamıştır. F. Wüstenfeld, Avrupa kütüphanelerindeki üç nüshasına dayanarak eseri Almanca bir önsözle birlikte Die Geschichte und Beschreibung der Stadt Mekka von al-Azraqi adıyla 1858 yılında Leipzig’de neşretmiş, eser aynı yıl Göttingen’de de yayımlanmıştır. Rüşdî Sâlih Melhas da Medine’deki iki nüshayla (el-Mektebetü’l-Mahmûdiyye, Tarih, nr. 53, 96) Kahire (Dârü’l-kütüb) nüshasından istinsah edilmiş olan Şeyh Abdüssettâr ed-Dihlevî’nin kütüphanesindeki özel nüshayı esas alarak metnin tenkitli neşrini yapmış (Mekke 1352), eser daha sonra bu neşri esas alınarak Beyrut’ta ofset olarak basılmıştır (1964, 1979). Ahbâru Mekke’nin Mehmed Âşık Hafî tarafından yapılan muhtasar bir tercümesi vardır (Millet Ktp., Ali Emîrî, Tarih, nr. 1217). Eser ayrıca Yunus Vehbi Yavuz tarafından bazı ilâvelerle Kâbe ve Mekke Tarihi adıyla tercüme edilerek yayımlanmıştır (İstanbul 1974).

BİBLİYOGRAFYA
Rüşdî Sâlih, Ahbâru Mekke [Ezrakī], Beyrut 1399/1979, Mukaddime, s. 8-29; İbnü’n-Nedîm, el-Fihrist (nşr. Rızâ-Teceddüd), Tahran 1391/1971, s. 124-125; Keşfü’z-zunûn, I, 306; Brockelmann, GAL, I, 143; Suppl., I, 209; Sezgin, GAS, I, 257, 339, 343, 344; Serkîs, Muʿcem, I, 429; F. Rosenthal, A History of Muslim Historiography, Leiden 1968, s. 43, 126, 164, 480; André Ferré, “Les sources du Kitâb al-masâlik wa-l-mamâlik d’Abû Ubayd al-Bakrı”, IBLA, XLIX/158 (1986), s. 191; “Ezrakî”, İA, IV, 442-443; J. W. Fück, “al-Azraḳī”, EI2 (İng.), I, 826-827.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 491-492 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
Kullanıcılarımızın Dikkatine
Önceki web sitemizin yayımlanmasına son verdiğimiz 1 Ocak 2019 tarihinden bu yana bazı kullanıcılarımızın yeni sitemizdeki İletişim Formu aracılığıyla ilettikleri talep, şikâyet ve öneriler hakkında bilgilendirme mesajıdır.
Duyuruyu okumak için tıklayınız.