ALEMİYYE

العلمية
Müellif:
ALEMİYYE
Müellif: NİHAT AZAMAT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1989
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 20.08.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/alemiyye
NİHAT AZAMAT, "ALEMİYYE", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/alemiyye (20.08.2019).
Kopyalama metni
Tarikatın kurucusu Şeyh Abdullah el-Alemî Kuzey Afrika’da (Mağrib) Arâîş ve Tıtvân (Tetuan) şehirleri arasında bulunan Cebelialem yakınlarındaki Tâzûrt (تازورت) köyünde doğdu (1005/1596). Aslen Vezzânlı geniş ve köklü bir aile olan Alemîler’e mensuptur. Adını Cebelialem’den alan ailenin soyu Kuzey Afrikalı ünlü sûfî Abdüsselâm b. Meşîş’e (ö. 625/1228) ulaşır. Şeyh Alemî eğitimini Fas’ta tamamladıktan sonra Masmûde bölgesindeki Şakra köyüne yerleşti ve ölümüne kadar burada yaşadı. Zühd ve takvâsının yanı sıra cesareti, ata binme, kılıç kullanma ve okçuluktaki ustalığı ile meşhur oldu. Selvetü’l-enfâs müellifi, Şeyh Alemî’nin kabrinin büyük bir ziyaretgâh olduğunu ve ölüm yıl dönümünde Mağrib’in her tarafından insanların türbesini ziyarete geldiklerini bildirir. Torunlarından Abdullah b. Tayyib, Şeyh Alemî ve ailesi hakkında er-Ravzü’l-münîf fi’t-tarîf bievlâdi mevlânâ Abdullah eş-Şerîf adlı bir eser kaleme almıştır. Ziriklî bu eserin kendisinde bulunduğunu söyler. Şeyh Alemî ile, soyu yine Abdüsselâm b. Meşîş’e ulaştığı rivayet edilen ve Kuzey Afrika’dan Kudüs’e göç edip orada köklü bir aile kuran Alemüddin Süleyman’a (ö. 790/1388) nisbet edilen Alemî ailesi arasında herhalde uzak da olsa bir akrabalık bağı bulunmalıdır (bk. ALEMÎ). Ziriklî ise bu konuda aksi kanaattedir.

Şeyh Alemî’nin otuz iki yıl kutub*luk makamında bulunduğunu söyleyen Harîrîzâde, onun Muhammed b. Süleyman el-Cezûlî’ye (ö. 870/1465) ulaşan tarikat silsilesini nakleder. Buna göre Alemiyye, Şâzeliyye’nin bir kolu olan Cezûliyye’nin şubelerindendir. Tarikatın evrâd* ve ezkâr*ı Şeyh Alemî’nin Salâtü’l-ümmiyye’si ile Şeyh Ahmed b. Abdülfettâh’ın Risâletü’s-salât’ından meydana gelir (metinleri için bk. Harîrîzâde, II, 300a-301b). Bunların yanı sıra Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî’nin Ḥizbü’l-baḥr, Ḥizbü’l-kebîr ve Ḥizbü’ṣ-ṣaġīr’i de okunur.

BİBLİYOGRAFYA
Hüseyin Vassâf, Sefîne, I, 246; Harîrîzâde, Tibyân, II, vr. 300a-301b; Muhammed b. Ca‘fer el-Kettânî, Selvetü’l-enfâs fî men uḳbire mine’l-ʿulemâʾ ve’ṣ-ṣuleḥâʾ fî Fâs, Fas 1316, I, 103-105; Muhammed b. Tayyib el-Kādirî, Neşrü’l-mesânî li-ehli’l-karni’l-hâdî aşer ve’s-sânî, Fas 1315, II, 30; Ziriklî, el-Alâm (Fethullah), VI, 63-64.
Bu madde ilk olarak 1989 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2. cildinde, 368 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.