ÂRİF ALİ, Molla

Müellif:
ÂRİF ALİ, Molla
Müellif: MUSTAFA UZUN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1991
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 18.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/arif-ali-molla
MUSTAFA UZUN, "ÂRİF ALİ, Molla", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/arif-ali-molla (18.11.2019).
Kopyalama metni
Türk edebiyatı tarihinde Dânişmendnâme*nin ikinci versiyonunu kaleme alan (762/1360-61) bir şair olarak tanınan Ârif Ali hakkında kaynaklarda fazla bilgi yoktur. Dânişmendnâme’yi Ârif Ali’nin eserinden faydalanarak yeniden kaleme alan Gelibolulu Âlî, onun hakkında, “Vilâyet kasabalarının birindendir. Zamanında Ârif Ali ismiyle tanınmış timar sahiplerinden biridir. Sultan Murad’a, emri üzerine Dânişmendnâme’yi takdim ettiği zaman çeşitli hediyelerle birlikte Tokat Kalesi dizdarlığı da kendisine ihsan edilmişti” demektedir. S. Nüzhet Ergun’un Silkü’l-leâli Âli Osmân’dan naklettiği Ârif Ali’yi anlatan şu beyitler de Âlî’nin verdiği bilgiyi destekler mahiyettedir: “Güzîn-i zümre-i ehl-i maârif Molla Ârif’dir / Ali’dir nâmı bulmuştur ulüvv-i kadr-i irfânı / Melik Ahmed fütûhâtın mine’l-evvel ile’l-âhir / Murad Hân ana nazm ettirdi kıldı lutf-ı şâyânı.”

Bu beyitlerden adının Ali, lakabının Molla Ârif olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim şiirlerinde Ârif mahlasını kullanmakta ise de mollalığına dair bir bilgi yoktur. Ancak kitabına esas aldığı İbn Alâ’nın eserini on yedi bölüm halinde düzenleyerek yer yer bazı manzum parçalar da ekleyip yeniden yazdığına göre iyi bir medrese tahsili gördüğü söylenebilir. Kaynaklarda Ârif Ali’nin Dânişmendnâme’yi Sultan Murad’a takdim ettiği belirtilmekle beraber bunun kaçıncı Murad olduğu açıklık kazanmamıştır. Bununla birlikte sonradan bu fikre katılan Fuad Köprülü de dahil araştırıcıların çoğu bu padişahın II. Murad olduğunu kabul etmişlerdir. Bu sebeple onun II. Murad zamanında yaşadığını, eserini 762’de (1360-61) kaleme aldığı belli olduğuna göre de uzun bir ömür sürdüğünü söylemek yanlış olmaz.

BİBLİYOGRAFYA
Âlî, Künhü’l-ahbâr, İÜ Ktp., TY, nr. 5959; a.mlf., Menâkıb-ı Hünerverân, s. 60-61; Köprülü, TET, s. 258-260, 341; Ergun, Türk Şairleri, I, 60-61; Kocatürk, Türk Edebiyatı Tarihi, s. 97; Irene Melikoff, La Geste de Malik Danişmend, Paris 1960, I, 53-70; Banarlı, RTET, I, 302-303, 513-514; Barthold, İslâm Medeniyeti, s. 209-211; Levend, Türk Edebiyatı Tarihi, I, 127.
Bu madde ilk olarak 1991 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 3. cildinde, 362-363 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.