CÛZCÂNÎ, Ebû Ali

أبو علي الجوزجاني
Müellif:
CÛZCÂNÎ, Ebû Ali
Müellif: MUSTAFA KARA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1993
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/cuzcani-ebu-ali
MUSTAFA KARA, "CÛZCÂNÎ, Ebû Ali", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/cuzcani-ebu-ali (17.09.2019).
Kopyalama metni

Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Tasavvufî terbiyesini Hakîm et-Tirmizî ile Muhammed b. Fazl el-Belhî’nin yanında tamamladı. Ebû Bekir el-Verrâk’ın (ö. 280/893) arkadaşı ve Abdullah b. Muhammed er-Râzî’nin şeyhidir. Tabakat kitaplarında, fütüvvet ehlinden melâmîmeşrep bir sûfî olan Cûzcânî’nin tasavvufî hayat ve düşünce ile ilgili eserler yazdığı kaydedilmekteyse de bu eserlerinin isimlerinden bahsedilmemektedir.

Cûzcânî’ye göre ârif gönlüyle Allah’a, bedeniyle halka hizmet eden kişidir. Keramet konusunda yüzyıllardan beri tasavvufî çevrelerde söylenegelen, “Keramet sahibi olma, istikamet sahibi ol; çünkü nefsin keramet sahibi olmanı isterken rabbin istikamette olmanı istemektedir” (Kuşeyrî, s. 441) sözü ona aittir. Dinî hayatın selâmetini ilk nesil bilginlerine uymakta ve bid‘atlardan sakınmakta gören Cûzcânî halka karşı iyi, nefse karşı kötü zan beslemenin gereğine işaret eden sûfîlerden biridir. Allah’a giden yollar konusunda kendisine sorulan bir soruyu, “O’na giden yollar çoktur, fakat bunların en doğrusu ve şüpheden en uzak olanı davranış ve niyet olarak sünnete tâbi olmaktır” şeklinde cevaplaması ve, “Ona -Hz. Peygamber’e- uyarsanız hidayete erersiniz” (en-Nûr 24/54) meâlindeki âyeti okuması onun sünnete bağlılığını göstermektedir.


BİBLİYOGRAFYA

, s. 46.

, s. 246.

, X, 350.

, s. 432, 441, 523.

s. 272.

, s. 328.

, s. 562-563.

, s. 333.

, s. 128.

, I, 90.

, II, 29.

Bu madde ilk olarak 1993 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 8. cildinde, 97 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.