EBÛ HAYYE en-NÜMEYRÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

EBÛ HAYYE en-NÜMEYRÎ

أبو حيّة النميري
Müellif:
EBÛ HAYYE en-NÜMEYRÎ
Müellif: MUSTAFA KILIÇLI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1994
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-hayye-en-numeyri
MUSTAFA KILIÇLI, "EBÛ HAYYE en-NÜMEYRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ebu-hayye-en-numeyri (24.09.2020).
Kopyalama metni

Emevîler’in son yılları ile Abbâsîler’in ilk yıllarında yaşamış (muhadramü’d-devleteyn) bir şairdir. Benî Nümeyr (Nümeyr b. Âmir b. Sa‘saa) soyundan geldiği için Nümeyrî nisbesini almıştır. Bedevî olmakla birlikte hayatının çoğunu Basra’da geçirdi. Amcasının kızı olan çok sevdiği eşinin ölümü üzerine yazdığı mersiyeler şiirlerinin önemli bir kısmını oluşturur. Emevîler döneminde Halife Hişâm b. Abdülmelik’e (724-743), Abbâsîler döneminde Halife Mansûr’a (754-775) kasideler söyleyerek ihsanlarına nâil oldu. Mansûr’un ölümü üzerine mersiyeler yazdı. Aynı zamanda şair Ferezdak’ın (ö. 110/728) şiirlerinin de râvisi olan Ebû Hayye’nin ölüm tarihi hakkındaki rivayetler 158-210 (775-825) yılları arasında değişmektedir.

Ebû Hayye’nin oldukça zeki fakat çok korkak, cimri, yalancı ve saralı bir kişi olduğu söylenir. Kendisinden özellikle avcılığa dair çok mübalağalı ve hayal mahsulü fıkralar nakledilir. “Lüâbü’l-meniyye” adını verdiği, bir tahta parçasından ibaret kılıcıyla gösterdiği kahramanlıklarını anlatan fıkraları ise ayrı bir özellik taşır. Ancak onun asıl şöhreti, fasih bir kaside ve recez şairi olmasından gelir. Ebü’l-Ferec’in el-Eġānî’sinde yer verdiği bir rivayete göre Ebû Hayye devrine göre orta seviyede bir şair sayılır. Fakat Ebû Amr b. Alâ onu, başta şair Râilibil en-Nümeyrî (ö. 97/716 [?]) olmak üzere pek çok şairden üstün tutmakta, İbn Sellâm el-Cumahî ise muhdesûnun öncüsü Beşşâr b. Bürd (ö. 167/783-84) ve emsalinin tabakasından saymaktadır.

İbnü’n-Nedîm, Ebû Hayye’nin şiirlerinin elli varak kadar olduğunu, Asmaî, Sükkerî ve diğer bazı âlimlerin onun şiirlerini toplayarak bir divan haline getirdiklerini kaydeder. Ancak bu divan günümüze kadar gelmemiştir. Şiirleri Yahyâ el-Cübûrî tarafından muhtelif edebiyat kitapları ile şiir mecmualarından derlenerek divan şeklinde tertip edilmiş ve Eşʿâru Ebî Ḥayye adıyla neşredilmiştir (Dımaşk 1975).


BİBLİYOGRAFYA

Eşʿâru Ebî Ḥayye (nşr. Yahyâ el-Cübûrî), Dımaşk 1975, nâşirin mukaddimesi.

, I, 385; II, 225; III, 324.

, II, 774-775.

a.mlf., ʿUyûnü’l-aḫbâr, I, 168; II, 27.

İbnü’l-Mu‘tez, Ṭabaḳātü’ş-şuʿarâʾ (nşr. Abdüssettâr Ahmed Ferrâc), Kahire 1976, s. 143-146.

Ebü’l-Ferec el-İsfahânî, el-Eġānî, Beyrut 1962-64, XVI, 236-239.

, s. 103.

Merzübânî, el-Müveşşaḥ, Kahire 1343, s. 156-157, 227-228.

, s. 178, 185.

İbn Reşîḳ el-Kayrevânî, el-ʿUmde (nşr. M. Muhyiddin Abdülhamîd), Beyrut 1972, I, 198, 334.

, IV, 49-50.

, IV, 242-244.

, X, 217-220.

, II, 464-465.

, II, 188-190.

, VIII, 103-104.

Ch. Pellat, “Abū Ḥayyā al-Numayrī”, , s. 24.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1994 yılında İstanbul'da basılan 10. cildinde, 157 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER