HAKEM b. EBÜ’l-ÂS - TDV İslâm Ansiklopedisi

HAKEM b. EBÜ’l-ÂS

الحكم بن أبي العاص
Müellif:
HAKEM b. EBÜ’l-ÂS
Müellif: SELMAN BAŞARAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 25.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hakem-b-ebul-as
SELMAN BAŞARAN, "HAKEM b. EBÜ’l-ÂS", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hakem-b-ebul-as (25.09.2020).
Kopyalama metni
Hz. Osman’ın amcası, Ebû Süfyân’ın amcasının oğlu, Emevî Halifesi I. Mervân’ın babasıdır. İslâmiyet’i kabul etmeden önce Resûlullah’a eziyet edenler arasında zikredilen Hakem Mekke’nin fethi sırasında müslüman oldu. Daha sonra Medine’ye giderek orada bir müddet kaldı. Bu süre içerisinde Hz. Peygamber’i üzecek bazı davranışlarda bulundu. Resûl-i Ekrem’in yürüyüşünü ve hareketlerini alaylı şekilde taklide yeltendiği, kapısını dinlediği ve Hz. Peygamber’in müşrikler hakkında bazı sahâbîlere verdiği özel bilgileri etrafa yaydığı rivayet edilmektedir. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem onu Tâif’e sürdü.

Hakem’in Tâif’teki sürgün hayatı Hz. Peygamber’in vefatına kadar devam etti. Halife Ebû Bekir’e ve ardından Hz. Ömer’e Hakem’i Medine’ye getirtmeleri yolunda teklifte bulunulduysa da Resûlullah’ın sürgüne gönderdiği bir kimseyi geri getiremeyeceklerini söyleyerek kabul etmediler. Fakat Hz. Osman halife olunca amcasını Tâif’ten Medine’ye çağırdı ve ayrıca kendisine 100.000 dirhem verdi. Hakem’i geri çağırmasının yanlış bir davranış olduğu söylenince de Peygamber hayatta iken amcasının geri getirilmesi hususunda ondan söz aldığını ileri sürdü. Hz. Osman’ın bu tutumunun, daha sonra kendisine karşı gerçekleştirilecek ayaklanmanın sebeplerinden birini teşkil ettiği belirtilmektedir.

Hakem, Hz. Osman’a karşı başlatılan isyandan birkaç ay önce Medine’de öldü. Onun vefat tarihi 32 (652) olarak da kaydedilmektedir (İbn Hacer, el-İṣâbe, I, 346). Hz. Osman, Hakem’in ölümünden sonra mezarını üzerine bir mahfaza örterek koruma altına almıştır.

Resûl-i Ekrem’in sohbetinden gereği gibi faydalanamadığı bildirilen Hakem ve soyu aleyhinde Hz. Peygamber’den ve sahâbîlerden sahih olmadığı belirtilen pek çok haber nakledilmiştir (bk. Heysemî, V, 241-244; İbn Hacer, el-Meṭâlibü’l-ʿâliye, IV, 329-332).

BİBLİYOGRAFYA
İbn İshak, es-Sîre, s. 125-126; Vâkıdî, el-Meġāzî, II, 594, 846; İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, V, 447; Yahyâ b. Maîn, et-Târîḫ, II, 124; Câhiz, el-Burṣân ve’l-ʿurcân (nşr. M. Mursî el-Havlî), Beyrut 1407/1987, s. 69, 275, 276, 362; İbn Kuteybe, el-Maʿârif (Ukkâşe), s. 194, 353, 576; Taberî, Târîḫ (Ebü’l-Fazl), X, 58; İbn Ebû Hâtim, el-Cerḥ ve’t-taʿdîl, III, 20; İbn Abdülber, el-İstîʿâb (Bicâvî), I, 359-360; İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe, II, 37-38; Zehebî, el-ʿİber, I, 23; a.mlf., Aʿlâmü’n-nübelâʾ, II, 107-108; a.mlf., Târîḫu’l-İslâm: ʿAhdü’l-ḫulefâʾi’r-râşidîn, s. 365-368; a.mlf., Tecrîdü esmâʾi’ṣ-ṣaḥâbe, Haydarâbâd 1315, I, 135; Heysemî, Mecmaʿu’z-zevâʾid, V, 241-244; İbn Hacer, Fetḥu’l-bârî, Beyrut 1988, XIII, 9; a.mlf., el-İṣâbe, I, 345-346; a.mlf., el-Meṭâlibü’l-ʿâliye, IV, 329-332; Abdüsselâm Hârûn, Tehẕîbü Sîreti İbn Hişâm, Kahire 1402/1982, s. 79.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1997 yılında İstanbul'da basılan 15. cildinde, 175-176 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER