HAKEM b. EBÜ’l-ÂS - TDV İslâm Ansiklopedisi

HAKEM b. EBÜ’l-ÂS

الحكم بن أبي العاص
Müellif:
HAKEM b. EBÜ’l-ÂS
Müellif: SELMAN BAŞARAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1997
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.05.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/hakem-b-ebul-as
SELMAN BAŞARAN, "HAKEM b. EBÜ’l-ÂS", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hakem-b-ebul-as (17.05.2021).
Kopyalama metni

Hz. Osman’ın amcası, Ebû Süfyân’ın amcasının oğlu, Emevî Halifesi I. Mervân’ın babasıdır. İslâmiyet’i kabul etmeden önce Resûlullah’a eziyet edenler arasında zikredilen Hakem Mekke’nin fethi sırasında müslüman oldu. Daha sonra Medine’ye giderek orada bir müddet kaldı. Bu süre içerisinde Hz. Peygamber’i üzecek bazı davranışlarda bulundu. Resûl-i Ekrem’in yürüyüşünü ve hareketlerini alaylı şekilde taklide yeltendiği, kapısını dinlediği ve Hz. Peygamber’in müşrikler hakkında bazı sahâbîlere verdiği özel bilgileri etrafa yaydığı rivayet edilmektedir. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem onu Tâif’e sürdü.

Hakem’in Tâif’teki sürgün hayatı Hz. Peygamber’in vefatına kadar devam etti. Halife Ebû Bekir’e ve ardından Hz. Ömer’e Hakem’i Medine’ye getirtmeleri yolunda teklifte bulunulduysa da Resûlullah’ın sürgüne gönderdiği bir kimseyi geri getiremeyeceklerini söyleyerek kabul etmediler. Fakat Hz. Osman halife olunca amcasını Tâif’ten Medine’ye çağırdı ve ayrıca kendisine 100.000 dirhem verdi. Hakem’i geri çağırmasının yanlış bir davranış olduğu söylenince de Peygamber hayatta iken amcasının geri getirilmesi hususunda ondan söz aldığını ileri sürdü. Hz. Osman’ın bu tutumunun, daha sonra kendisine karşı gerçekleştirilecek ayaklanmanın sebeplerinden birini teşkil ettiği belirtilmektedir.

Hakem, Hz. Osman’a karşı başlatılan isyandan birkaç ay önce Medine’de öldü. Onun vefat tarihi 32 (652) olarak da kaydedilmektedir (, I, 346). Hz. Osman, Hakem’in ölümünden sonra mezarını üzerine bir mahfaza örterek koruma altına almıştır.

Resûl-i Ekrem’in sohbetinden gereği gibi faydalanamadığı bildirilen Hakem ve soyu aleyhinde Hz. Peygamber’den ve sahâbîlerden sahih olmadığı belirtilen pek çok haber nakledilmiştir (bk. Heysemî, V, 241-244; , IV, 329-332).


BİBLİYOGRAFYA

, s. 125-126.

, II, 594, 846.

, V, 447.

, II, 124.

Câhiz, el-Burṣân ve’l-ʿurcân (nşr. M. Mursî el-Havlî), Beyrut 1407/1987, s. 69, 275, 276, 362.

, s. 194, 353, 576.

, X, 58.

, III, 20.

, I, 359-360.

, II, 37-38.

, I, 23.

a.mlf., , II, 107-108.

a.mlf., : ʿAhdü’l-Ḫulefâʾi’r-râşidîn, s. 365-368.

a.mlf., Tecrîdü esmâʾi’ṣ-ṣaḥâbe, Haydarâbâd 1315, I, 135.

, V, 241-244.

İbn Hacer, Fetḥu’l-bârî, Beyrut 1988, XIII, 9.

a.mlf., , I, 345-346.

a.mlf., , IV, 329-332.

Abdüsselâm Hârûn, Tehẕîbü Sîreti İbn Hişâm, Kahire 1402/1982, s. 79.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1997 yılında İstanbul’da basılan 15. cildinde, 175-176 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER