HUMEYD et-TAVÎL

حميد الطويل
Müellif:
HUMEYD et-TAVÎL
Müellif: ALİ TOKSARI
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1998
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 25.02.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/humeyd-et-tavil
ALİ TOKSARI, "HUMEYD et-TAVÎL", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/humeyd-et-tavil (25.02.2020).
Kopyalama metni
68 (687) yılında doğdu. Muhaddis Hammâd b. Seleme’nin dayısıdır. Babasının adının Abdurrahman, Dâvûd, Dâver, Mahled, Mihrân, Semîr, Tarhân, Tîr (Teyr), Tîrûye (Tîreveyh), Zâdeveyh (Zâzeveyh) olduğuna dair çeşitli rivayetler bulunmakla beraber Tîrûye olması ihtimali daha kuvvetlidir. Humeyd, Huzâa kabilesinden Talhatü’t-Talahât olarak da bilinen Sicistan Valisi Talha b. Abdullah b. Halef’in âzatlısı olduğu için Huzâî nisbesiyle de anılır. Kısa boyuna rağmen elleri uzun olduğundan Tavîl lakabı ile tanınmıştır. Kendisinden daha kısa boylu olan ve Humeyd es-Sagīr diye anılan komşusundan ayırt edilmesi için ona Tavîl lakabının verildiği de kaydedilir.

Humeyd Enes b. Mâlik, Hasan-ı Basrî, Recâ b. Hayve, Sâbit el-Bünânî ve Nâfi‘ gibi sahâbî ve tâbiîlerden hadis dinlemiş, kendisinden de Hüşeym b. Beşîr, Süfyân es-Sevrî, Şu‘be b. Haccâc, yeğeni Hammâd b. Seleme, Mâlik b. Enes, Süfyân b. Uyeyne gibi âlimler hadis rivayet etmişlerdir. Rivayetleri Kütüb-i Sitte’de yer alan ve güvenilir bir râvi kabul edilen Humeyd, Enes b. Mâlik’ten olan bir kısım rivayetlerinde tedlîs yaptığı gerekçesiyle tenkit edilmişse de bu tür rivayetlerinde düşürdüğü râvinin hocası Sâbit el-Bünânî gibi sika bir râvi olması sebebiyle bu durum onun güvenilirliğini etkilememiş olmalıdır.

Basra’da insanlar arasındaki anlaşmazlıkları giderip onları barıştırdığından “muslihu ehli’l-Basra” diye tanınan Humeyd Cemâziyelevvel 143’te (Eylül 760) namaz kılarken vefat etti. Bu tarih 140 (757) ve 142 (759) olarak da zikredilmiştir.

Humeyd et-Tavîl’in Enes b. Mâlik’ten olan rivayetlerini ihtiva eden Ṣaḥîfetü Ḥumeyd eṭ-Ṭavîl ʿan Enes adlı cüz Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır (Şehid Ali Paşa, nr. 539, vr. 122b-134a).

BİBLİYOGRAFYA
İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, VII, 252; Buhârî, et-Târîḫu’l-kebîr, II, 348; a.mlf., et-Târîḫu’ṣ-ṣaġīr, II, 72, 74; Fesevî, el-Maʿrife ve’t-târîḫ, I, 125; II, 113; İbn Ebû Hâtim, el-Cerḥ ve’t-taʿdîl, III, 219; İbn Hibbân, es̱-S̱iḳāt, IV, 148; İbn Asâkir, Târîḫu Dımaşḳ, XV, 251-268; Mizzî, Tehẕîbü’l-Kemâl, VII, 355-365; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, VI, 163-169; a.mlf., Mîzânü’l-iʿtidâl, I, 610; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, I, 152-153; İbn Hacer, Tehẕîbü’t-Tehẕîb, III, 38-40; V, 17; Sezgin, GAS, I, 89.
Bu madde ilk olarak 1998 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 18. cildinde, 356-357 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.