İBN ALKAME - TDV İslâm Ansiklopedisi

İBN ALKAME

ابن علقمة
Müellif:
İBN ALKAME
Müellif: MEHMET AYKAÇ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 04.08.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-alkame
MEHMET AYKAÇ, "İBN ALKAME", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-alkame (04.08.2021).
Kopyalama metni

187 (804) veya 194 (810) yılında doğdu. Büyük dedesi Endülüs Emevî Emirliği’nin kuruluşunda önemli hizmetleri geçen ve I. Abdurrahman’ın ilk hâcibi olan Ebû Gālib Temmâm b. Alkame es-Sekafî’dir.

İbn Alkame, Endülüs Emevîleri’nin emîrlerinden I. Muhammed ile (852-886) oğulları Münzir (886-888) ve Abdullah’a (888-912) vezirlik yaptı. Vezirliğinin ilk yıllarında Emîr Muhammed’in tepkisini çekti ve azledildi. Fakat daha sonra yazdığı güzel şiirlerle hükümdarın gönlünü alıp tekrar görevine döndüğü gibi onunla iyi bir dostluk kurdu ve en yakın adamları arasına girmeyi başardı.

283 yılı Cemâziyelâhirinde (Temmuz-Ağustos 896) vefat eden İbn Alkame, vezirliğinden çok edebî kişiliği ve özellikle recez vezninde nazmettiği şiirleriyle (urcûze) tanınmıştır. İbnü’l-Ebbâr’a göre onun henüz vezir olmadan 219 (834) yılında yazdığı, hacimli bir tarih kitabı niteliğindeki urcûzede müslümanların İspanya’yı fethi, İspanyol yöneticileri, Endülüs emîrleri ve Târık b. Ziyâd’ın fetihlerinden II. Abdurrahman’a (822-852) kadar gelen önemli olaylar anlatılmaktadır. Manzumenin tamamı günümüze ulaşmamış olmakla birlikte çeşitli kaynaklarda ondan bazı parçalar nakledilmiştir. Bunlar arasında, özellikle İbn Dihye’nin naklettiği Endülüs’ün büyük şairlerinden olan, yakışıklılığı sebebiyle “Gazâl” (ceylan) denilen ve mutemet kişiliğinden dolayı Bizans imparatoruna elçi gönderilen Yahyâ b. Hakem el-Gazâl’in hikâyesi dikkat çekicidir (el-Muṭrib, s. 133-151).


BİBLİYOGRAFYA

İbnü’l-Kūtıyye, Târîḫu iftitâḥi’l-Endelüs (nşr. İbrâhim el-Ebyârî), Kahire-Beyrut 1410/1989, s. 32, 47, 113.

, s. 152, 179-184, 482; a.e. (nşr. İsmâil el-Arabî), Rabat 1411/1990, s. 21.

, II, 673-674.

İbn Dihye, el-Muṭrib (nşr. İbrâhim el-Ebyârî v.dğr.), Kahire 1954, s. 133-151.

İbnü’l-Ebbâr, el-Ḥulletü’s-siyerâʾ (nşr. Hüseyin Mûnis), Kahire 1985, I, 143-144.

, I, 44.

, III, 31, 45, 49, 50.

, II, 86.

Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi, İstanbul 1987, IV, 134, 278.

A. Huici Miranda, “al-G̲h̲azāl”, , II, 1038.

D. M. Dunlop, “Ibn ʿAlḳame”, a.e., III, 701-702.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1999 yılında İstanbul’da basılan 19. cildinde, 306 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER