MÜNZİR b. MUHAMMED - TDV İslâm Ansiklopedisi

MÜNZİR b. MUHAMMED

المنذر بن محمّد
MÜNZİR b. MUHAMMED
Müellif: BİRSEL KÜÇÜKSİPAHİOĞLU
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2019
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 23.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/munzir-b-muhammed
BİRSEL KÜÇÜKSİPAHİOĞLU, "MÜNZİR b. MUHAMMED", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/munzir-b-muhammed (23.10.2021).
Kopyalama metni
229’da (844) doğdu. I. Muhammed’in (Muhammed b. Abdurrahman el-Ümevî) oğlu olup annesi bir câriyedir. Babası zamanında iyi bir kumandan olarak tecrübe kazanması için çeşitli seferlere gönderildi. 242’de (856) devlete karşı isyan eden Tuleytula (Toledo) halkı üzerine düzenlenen sefere katıldı. Daha sonraki yıllarda yaz (sâife) seferlerini sürdürdü. Bunların en önemlisi, 12 Receb 251’de (9 Ağustos 865) Cillîkıye’ye (Galicia) tertip ettiği ve büyük bir başarıyla döndüğü sefer olup yapılan savaşta Franklar ağır kayıplar verdi. 263 (877) yılında da Batalyevs (Badajoz) hâkimi Abdurrahman b. Mervân el-Cillîkī’ye karşı Mâride (Mérida) üzerine bir sefer düzenledi. 268’de (882) Sarakusta’yı kuşattı, çevredeki araziyi ve şehri tahrip etti. Babası Muhammed b. Abdurrahman’ın vefatı sırasında Endülüs Emevî Devleti’ni uzun süreden beri meşgul eden Ömer b. Hafsûn isyanını bastırmakla uğraşan Münzir, Kurtuba’ya (Córdoba) gelip tahta çıktı (3 Rebîülevvel 273 / 8 Ağustos 886). İlk icraat olarak öşür vergisini bir yıllığına kaldırdı ve askere bol miktarda cülûs bahşişi dağıttı. Devlet idaresinde köklü değişiklikler yapmadı ve babası zamanındaki devlet adamlarını genelde görevlerinde bıraktı. Bu süreçte İspanya’nın kuzey taraflarında Asturias Krallığı ile Navarra Krallığı müslümanları tehdide başlamıştı.

Münzir döneminin en önemli olayı da babası zamanından başlayan Ömer b. Hafsûn isyanıdır. Daha önce isyan eden ve bir ara yakalanıp getirildiği Kurtuba’da devletin yanında yer almakla birlikte tekrar ayaklanan Ömer b. Hafsûn bu defa devletin kendilerine haksızlık yaptığını, ayrıca Araplar’ın kendilerini köle gibi kullandığını söyleyip insanları kölelikten kurtaracağını vaat ediyor bu vaatlerinin etkisinde kalan pek çok kişi kendisine katılıyordu. Elbîre (Elvira) ve Ceyyân (Jaén) bölgesinde faaliyetlerini yoğunlaştıran Ömer’e karşı ordu sevkeden Münzir önceleri başarı kazandıysa da ilerleyen safhalarda durum değişti. Bunun üzerine 274 (887) ve 275 (888) yıllarında bizzat ordunun başında sefere çıkarak onun elindeki kaleleri aldıktan sonra isyanın merkezi Bübeşter’i (Bobastro) kuşattı. Ömer’in yanında yer alanların bir kısmı yakalanıp öldürüldü. Çok zor durumda kalan Ömer bazı şartlar ileri sürerek teslim olmaya karar verdi. Aslında bu onun zor durumda kalması yüzünden düşündüğü bir plandı. Bunun farkında olmayan Münzir tekliflerini kabul etti. Ayrıca kendisine 100 katır yükü yiyecek, giyecek ve değerli eşyalar gönderilmesini emretti. Anlaşmaya kadı ve bir grup fukaha da şahitlik etti (İbn Abdürabbih, IV, 497). Ardından Münzir kuşatmayı kaldırdı ve Kurtuba’ya dönmek için hazırlıklara başladı. Ömer ise bu sırada gizlice Bübeşter’e gitti ve yeniden isyan etti. Buna çok sinirlenen Münzir, Bübeşter Kalesi’ni daha şiddetli bir şekilde kuşatarak ele geçirmek için uğraştı. Fakat kuşatma esnasında rahatsızlanarak öldü (15 Safer 275 / 29 Haziran 888). Naaşı Kurtuba’nın batısındaki Münyetü’n-Nâûre sarayına getirildi (İbn İzârî, II, 122; Imamuddin, s. 97). Ölümünden kendisinden sonra devletin başına geçecek olan kardeşi Abdullah’ın sorumlu tutulduğuna dair rivayetler yanında hastalıktan öldüğüne dair rivayet ler de vardır. Münzir cesareti, dirayeti ve kararlılığıyla tanınmıştır. Ayrıca ilmi teşvik etmiş, şairleri ve ilim adamlarını korumuştur.

BİBLİYOGRAFYA :

İbn Abdürabbih, el-ʿİḳdü’l-ferîd, IV, 496-497; İbnü’l-Kūtıyye, Târîḫu iftitâḥi’l-Endelüs (nşr. İbrâhim el-Ebyârî), Kahire-Beyrut 1402/1982, s. 116; Aḫbâr mecmûʿa, s. 132-133; Humeydî, Ceẕvetü’l-muḳtebis (nşr. İbrâhim el-Ebyârî), Kahire 1410/1989, I, 40-41, 164; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil, VII, 51, 162, 306, 310, 320, 369, 416, 424-425; a.e. (trc. Ahmed Ağırakça), İstanbul 1986, VII, 138, 309, 349-350, 355, 363; İbnü’l-Ebbâr, el-Ḥulletü’s-siyerâʾ (nşr. Hüseyin Mûnis), Kahire 1985, I-II, bk. İndeks; İbn İzârî, el-Beyânü’l-muġrib, II, 117-118, 122; Nüveyrî, Nihâyetü’l-ereb, XXIII, 393-394; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, VIII, 263-264; XII, 623; İbn Haldûn, el-ʿİber, Beyrut 1413/1992, IV, 159-160, 162; Makkarî, Nefḥu’ṭ-ṭîb, I, 352; Dozy, Spanish Islam, London 1913, s. 302, 313, 321-323; E. Lévi-Provençal, Histoire de l’Espagne musulmane, Leiden 1950, I, 306-310; Anwar G. Chejne, Muslim Spain, Minneapolis 1974, s. 13, 24-25, 267; S. M. Imamuddin, Muslim Spain, Leiden 1981, s. 97, 220; R. Marin Guzman, “The Causes of the Revolt of Umar ibn Hafsun in al-Andalus”, Arabica, XLII/22, Leiden 1995, s. 180 vd.; Ch. Pellat, “al-Mund̲h̲ir b. Muḥammad”, EI2 (İng.), VII, 568-569; Birsel Küçüksipahioğlu, “Ömer b. Hafsûn”, DİA, XXXIV, 64-65.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2019 yılında Ankara’da basılan (gözden geçirilmiş 3. basım) EK-2. cildinde, 339-340 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER