İBN BALABÂN - TDV İslâm Ansiklopedisi

İBN BALABÂN

ابن بلبان
Müellif:
İBN BALABÂN
Müellif: CENGİZ KALLEK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 17.10.2021
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-balaban
CENGİZ KALLEK, "İBN BALABÂN", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-balaban (17.10.2021).
Kopyalama metni

675 (1276) yılında doğdu. Türk asıllı olduğu belirtilmektedir. Kahire’de yerleşti. Ahmed b. İbrâhim es-Serûcî, Fahreddin İbnü’t-Türkmânî, Reşîdüddin İbnü’l-Muallim gibi hocalardan fıkıh dersi aldı. Kutbüddin el-Halebî, Abdülmü’min b. Halef ed-Dimyâtî, İbn Asâkir diye bilinen Bahâeddin Kāsım b. Muzaffer ve İbnü’s-Savvâf el-Kureşî gibi âlimlerden hadis, Alâeddin Konevî’den mantık ve usul, Ebû Hayyân el-Endelüsî’den nahiv okudu. Mısır’da Hanefî fıkhının otoritelerinden biri oldu ve aralarında Zehebî ile Kureşî’nin bulunduğu birçok talebe yetiştirdi. Nâib Argun ed-Devâdâr ile dostluk kurdu. Mısır Memlük Sultanı II. Baybars döneminde (1309-1310) yıldızı parladı. Kaynaklarda bir müddet kadılık yaptığı belirtilen İbn Balabân 9 Şevval 739’da (20 Nisan 1339) Kahire’de öldü ve Bâbünnasr’ın dışındaki türbeye defnedildi.

Eserleri. 1. el-İḥsân fî taḳrîbi Ṣaḥîḥi İbn Ḥibbân. İbn Hibbân’ın el-Müsnedü’ṣ-ṣaḥîḥ (Ṣaḥîḥu İbn Ḥibbân) adlı eserinin fıkıh bablarına göre düzenlenmiş şekli olup dokuz cilttir. İlk cildini Ahmed Muhammed Şâkir’in tahkik edip yayımladığı eserin (Kahire 1953) tamamı, Şuayb el-Arnaût ile Hüseyin Esed tarafından tahkiki ve hadislerinin tahrîci yapılarak Ṣaḥîḥu İbn Ḥibbân (I-XVI, Beyrut 1404-1408), Kemal Yûsuf el-Hût tarafından sadece tahkik edilerek el-İḥsân bi-tertîbi Ṣaḥîḥi İbn Ḥibbân (I-IX, Beyrut 1407/1987) adıyla neşredilmiştir.

2. Telḫîṣü’l-İlmâm fî eḥâdîs̱i’l-aḥkâm. Takıyyüddin İbn Dakīkul‘îd’e ait eserin telhisidir.

3. Tuḥfetü’l-ḥarîṣ fî şerḥi’t-Telḫîṣ. Muhammed b. Hasan eş-Şeybânî’nin Hanefî fıkhına dair el-Câmiʿu’l-kebîr’ine Hılâtî’nin yazdığı Telḫîṣü’l-Câmiʿi’l-kebîr adlı telhisin şerhi olup İstanbul kütüphanelerinde birçok yazma nüshası bulunmaktadır (bu eserlerin yazma nüshaları için bk. , I, 178, 475; Suppl., I, 290; II, 66, 80). Tuḥfetü’l-ḥarîṣ’i Ömer b. İshak el-Gaznevî ihtisar etmiştir.

4. ʿUmdetü’s-sâlik fi’l-menâsik (Süleymaniye Ktp., Şehid Ali Paşa, nr. 982; Mihrişah Sultan, nr. 133).

İbn Balabân’ın bunlardan başka Sîretü’n-nebî ṣallallāhü ʿaleyhi ve sellem ve Tenbîhü’l-ḫâṭır ʿalâ ẕelleti’l-ḳāriʾi’ẕ-ẕâkir adlı eserleri olduğu, ayrıca Taberânî’nin el-Muʿcemü’l-kebîr’ini fıkıh bablarına göre tertip ettiği kaynaklarda belirtilmektedir. Brockelmann ve Ziriklî’nin Ebü’l-Hasan Ali b. Balabân’a nisbet ettikleri el-Maḳāṣıdü’s-seniyye fi’l-eḥâdîs̱i’l-ilâhiyye ve Eḥâdîs̱ü’l-ʿavâlî adlı eserler (GAL Suppl., II, 80; el-Aʿlâm, V, 74) Ebü’l-Kāsım Ali b. Balabân el-Makdisî el-Kerekî’ye (ö. 684/1285) aittir.


BİBLİYOGRAFYA

İbn Balabân, el-İḥsân bi-tertîbi Ṣaḥîḥi İbn Ḥibbân (nşr. Kemâl Yûsuf el-Hût), Beyrut 1407/1987, neşredenin girişi, I, 19-20; a.e. (nşr. Şuayb el-Arnaût – Hüseyin Esed), Beyrut 1404/1984, neşredenlerin girişi, I, 47-49.

Ali b. Balabân el-Makdisî, el-Maḳāṣıdü’s-seniyye fi’l-eḥâdîs̱i’l-ilâhiyye (nşr. Muhyiddin Müstû – Muhammed el-Îdü’l-Hatrâvî), Beyrut 1408/1988, neşredenlerin girişi, I, 15-23.

, III, 356.

Selâhaddin es-Safedî, Aʿyânü’l-ʿaṣr ve aʿvânü’n-naṣr (nşr. Fuat Sezgin – Mâzin Amâvî), Frankfurt 1990, II, 172-173.

, XIII, 307.

İbn Râfi‘ es-Selâmî, el-Vefeyât (nşr. Sâlih Mehdî Abbas – Beşşâr Avvâd Ma‘rûf), Beyrut 1982, I, 278-280.

, II, 548.

, I/3, s. 730; II/2, s. 470.

, III, 32.

, VII, 368; IX, 321.

, s. 43.

, II, 152.

a.mlf., , I, 468.

Nuaymî, ed-Dâris fî târîḫi’l-medâris (nşr. Ca‘fer el-Hasenî), Kahire 1988, II, 325.

, I, 158, 486; II, 1003, 1075, 1737, 1832.

, V, 388.

, s. 118.

, I, 172, 178, 475; Suppl., I, 273, 290; II, 66, 80.

, V, 74.

, s. 20.

, I, 190, 426-427.

Ahmet Özel, Hanefi Fıkıh Âlimleri, Ankara 1990, s. 75.

Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1999 yılında İstanbul’da basılan 19. cildinde, 357 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER