İBN HAMMÂD es-SANHÂCÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi

İBN HAMMÂD es-SANHÂCÎ

ابن حمّاد الصنهاجي
İBN HAMMÂD es-SANHÂCÎ
Müellif: MARÍA JESÚS VIGUERA MOLINS
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 1999
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 24.11.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-hammad-es-sanhaci
MARÍA JESÚS VIGUERA MOLINS, "İBN HAMMÂD es-SANHÂCÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-hammad-es-sanhaci (24.11.2020).
Kopyalama metni
Mağrib-i Evsat’ta yer alan Hamza köyünde doğdu. Benî Sanhâce’ye mensup olup İbn Hamâdu diye de bilinir. Tahsil hayatına Kal‘atü Benî Hammâd’da başladı ve Bicâye’de devam etti. Bicâye’de bulunduğu sırada Ebü’l-Hasan Ali b. Muhammed et-Temîmî el-Muammerî, İbnü’l-Harrât, Muhammed b. Ali b. Mahlûf el-Cezâirî gibi âlimlerden ders aldı ve mutasavvıf Sîdî Bû Medyen’in sohbetlerine katıldı. 613-616 (1216-1219) yılları arasında Endülüs’ün Cezîretülhadrâ (Algeciras) ve Mağrib’in Selâ, Azemmûr şehirlerinde kadılık yaptıktan sonra kendini eserler yazmaya verdi. 628 (1231) yılında vefat eden İbn Hammâd’ın ölüm tarihi 627 (1230) olarak da kaydedilir (Safedî, IV, 157).

Eserleri. 1. Kitâbü’n-Nübeẕi’l-muḥtâce fî aḫbâri mülûki Ṣanhâce bi-İfrîḳıyye ve Bicâye. Müellif, en önemli çalışması olan bu eserinde Sanhâce emîrleri hakkındaki rivayetleri toplamıştır; ancak 617’de (1220) yazılan kitabın bugün sadece Fâtımîler’i anlatan kısmı mevcuttur. Müellif, bu bölüme Fâtımîler’in soyları hakkındaki ihtilâftan söz ederek başlar ve Ubeydullah el-Mehdî’den (909-934) Âdıd-Lidînillah’a (1160-1171) kadar bütün Fâtımî halifelerinin biyografilerini verir. Eserin Ubeydullah el-Mehdî ile ilgili kısmının Jacques Auguste Cherbonneau tarafından yapılan Fransızca tercümesi (JA, V [1855], s. 529-547) ve Arapça metni (RAfr., XII [1868], s. 464-477) yayımlanmıştır. Eser daha sonra M. Vonderheyden tarafından Arapça metni ve Fransızca tercümesiyle birlikte (Histoire des rois ʿobaidites, Alger-Paris 1927), son olarak da Tihâmî Nakra ve Abdülhalîm Uveys tarafından bir mukaddime ile beraber Aḫbâru mülûki Benî ʿUbeyd ve sîretühüm adıyla neşredilmiştir (Riyad-Kahire 1401/1981; Tunus 1987). İbn Hammâd’ın bu eserinden İbn Haldûn, Abdullah b. Ahmed et-Ticânî ve İbnü’l-Ebbâr gibi müellifler nakillerde bulunmuşlardır; Ticânî nakillerinde onun bazı beyitlerine de yer vermiştir (Riḥle, s. 116-117). 2. Târîḫu mülûki’l-İbâżıyye. Vonderheyden tarafından neşredilen eserin (Cezayir 1340/1927) Hâricî lideri Ebû Yezîd en-Nükkârî’ye dair kısmını Cherbonneau Fransızca’ya çevirmiştir (JA, XX [1852], s. 470-510).

İbn Hammâd’ın bunlardan başka el-İʿlâm bi-Fevâʾidi’l-aḥkâm li-ʿAbdilḥaḳ el-İşbîlî ve Şerḥu Maḳṣûreti İbn Düreyd adlarını taşıyan iki kitapla çalışmalarından ve hocalarından bahsettiği bir risâle yazdığı belirtilmektedir (Aḫbâru mülûki Benî ʿUbeyd, neşredenlerin girişi, s. 6-7; DMBİ, III, 362). İbnü’l-Ebbâr onun şiirlerini topladığı bir divanının olduğunu söyler (et-Tekmile, II, 628).

BİBLİYOGRAFYA
İbn Hammâd es-Sanhâcî, Aḫbâru mülûki Benî ʿUbeyd ve sîretühüm (nşr. Tihâmî Nakra – Abdülhalîm Uveys), Riyad-Kahire 1401/1981, neşredenlerin girişi, s. 3-7; İbnü’l-Ebbâr, et-Tekmile (nşr. İzzet Attâr el-Hüseynî), Kahire 1375/1956, II, 628; Abdullah b. Muhammed et-Ticânî, Riḥle, Tunus 1377/1958, s. 116-117; Gubrînî, ʿUnvânü’d-dirâye (nşr. R. Bûnâr), Cezayir 1389/1970, s. 192; Safedî, el-Vâfî, IV, 157-158; İbn Haldûn, Mefâḫirü’l-Berber (nşr. E. Lévi-Provençal), Rabat 1352/1934, s. 51; Bustânî, DM, II, 473-474; Brockelmann, GAL Suppl., I, 555; H. R. Idris, La Berbérie orientale sous les Zīrīdes Xe-XIIe siècles, Paris 1962, I, 19; Sâlihiyye, el-Muʿcemü’ş-şâmil, II, 215; “Ibn Ḥamādu”, EI2 (Fr.), III, 805-806; Seyyid Ali Âl-i Dâvûd, “İbn Ḥammâd”, DMBİ, III, 362.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1999 yılında İstanbul'da basılan 20. cildinde, 26 numaralı sayfada yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER