İBNÜ’l-MUGALLİS

ابن المغلّس
Müellif:
İBNÜ’l-MUGALLİS
Müellif: HACI MEHMET GÜNAY
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2000
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 15.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnul-mugallis
HACI MEHMET GÜNAY, "İBNÜ’l-MUGALLİS", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnul-mugallis (15.11.2019).
Kopyalama metni
Bağdat’ta yetişti ve orada yaşadı. Zâhirî mezhebinin kurucusu Dâvûd ez-Zâhirî’nin oğlu İbn Ebû Dâvûd’dan fıkıh öğrendi. Dedesi Muhammed’den, Ali b. Dâvûd el-Kantarî, Ebû Kılâbe er-Rekāşî, Ca‘fer b. Muhammed b. Şâkir es-Sâiğ, İsmâil b. İshak el-Cehdamî, Abdullah b. Ahmed b. Hanbel, Hasan b. Ali el-Ma‘merî gibi âlimlerden hadis dinledi. Yetiştirdiği öğrenciler ve kendisinden rivayette bulunanlar arasında Ebü’l-Hasan Haydere b. Ömer ez-Zendeverdî, Ali b. Hâlid el-Basrî, Ebü’l-Mufaddal eş-Şeybânî, Ali b. Muhammed el-Bağdâdî gibi isimler yer alır. İlim ve fazilet sahibi, güvenilir bir âlim olarak tanınan İbnü’l-Mugallis, 4 Cemâziyelâhir 324 (29 Nisan 936) tarihinde altmış yaşlarında iken Bağdat’ta vefat etti. İbnü’l-Gazzî ölüm yılını 323 olarak vermektedir. Kaynaklar, İbnü’l-Mugallis’in kendi döneminde Zâhirî mezhebinin en büyük otoritesi kabul edildiğini, bu mezhebin gelişmesinde ve yayılmasında önemli rolü olduğunu bildirmekte, ayrıca mezhebin Bağdat’ta yayılmasının, ölümünden sonra ders halkasının başına geçen öğrencisi Haydere vasıtasıyla gerçekleştiği kaydedilmektedir.

Zâhirî mezhebi doğrultusunda birçok kitap telif ettiği, ancak fıkıh sahasında yazdıklarının kaybolduğu bildirilen İbnü’l-Mugallis’in kaynaklarda adı geçen eserleri şunlardır: Aḥkâmü’l-Ḳurʾân; Kitâbü’ṭ-Ṭalâḳ; Kitâbü’l-Velâʾ; el-Muvażżaḥ fi’l-fıḳh (Müzenî’nin el-Muḫtaṣar’ına reddiye olarak yazılmıştır); el-Mübhic (İbnü’n-Nedîm ve Dâvûdî’nin el-Münciḥ adıyla zikrettikleri eser bu kitap olmalıdır); el-Ḳāmiʿ li’l-müteḥâmili’ṭ-ṭâmiʿ (Dâvûd ez-Zâhirî’den ders almakla birlikte usul ve fürûa ilişkin bazı meselelerde ona muhalefet eden Ebû Bekir Muhammed b. İshak el-Kāsânî’ye reddiye olarak kaleme alınmıştır, Şîrâzî, s. 176); ed-Dâmiġ (müellif bu eserini kendisine muhalefet edenlere karşı yazmıştır, Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 77); el-Müfṣıḥ. İbnü’n-Nedîm, Ali b. Abdülazîz b. Muhammed ed-Dûlâbî’nin, er-Red ʿalâ İbni’l-Muġallis adıyla bir kitap yazdığını bildirmektedir (el-Fihrist, s. 292).

BİBLİYOGRAFYA
Ebû Bekir es-Sûlî, Aḫbârü’r-Râżî-Billâh ve’l-Müttaḳī-Lillâh (nşr. J. Heyworth-Dunne), Beyrut 1403/1983, s. 83; İbnü’n-Nedîm, el-Fihrist (Teceddüd), s. 272-273, 292; Hatîb, Târîḫu Baġdâd, IX, 385; Şîrâzî, Ṭabaḳātü’l-fuḳahâʾ, s. 176, 177, 178; İbnü’l-Cevzî, el-Muntaẓam (Atâ), XIII, 362-363; Ebü’l-Fidâ, el-Muḫtaṣar, II, 90; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XV, 77-78; a.mlf., Târîḫu’l-İslâm: sene 321-330, s. 149-150; İbn Fazlullah el-Ömerî, Mesâlik, VI, 323; Safedî, el-Vâfî, XVII, 41; İbn Kesîr, el-Bidâye, XI, 186; Dâvûdî, Ṭabaḳātü’l-müfessirîn, I, 228; İbnü’l-Gazzî, Dîvânü’l-İslâm (nşr. Seyyid Kisrevî Hasan), Beyrut 1411/1990, IV, 262; İbnü’l-İmâd, Şeẕerât, II, 302; Îżâḥu’l-meknûn, II, 606; Muhammed Hâdî Müezzin-i Câmî, “İbn Muġallis”, DMBİ, IV, 648.
Bu madde ilk olarak 2000 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 21. cildinde, 129-130 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.