İDRÎSÎ, Abdurrahman b. Muhammed

عبد الرحمن بن محمد الإدريسي
Müellif:
İDRÎSÎ, Abdurrahman b. Muhammed
Müellif: ALİ YARDIM
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2000
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 04.06.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/idrisi-abdurrahman-b-muhammed
ALİ YARDIM, "İDRÎSÎ, Abdurrahman b. Muhammed", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/idrisi-abdurrahman-b-muhammed (04.06.2020).
Kopyalama metni
325’ten (937) sonra muhtemelen Semerkant’ta doğdu. Büyük dedesi İdrîs b. Hasan’a nisbetle İdrîsî diye tanındı. Esterâbâdlı olan babası, Ebû Nuaym Muhammed b. Hasan b. Hammûye, Ebû Abdurrahman Abdullah b. es-Sirrî, Ebû Ali Muhammed b. Ahmed es-Savvâf ve Ebû Bekir eş-Şâfiî gibi âlimlere talebelik eden bir muhaddisti (Sehmî, s. 450). Esterâbâd’da Ebû Nuaym Muhammed b. Hasan b. Hammûye gibi muhaddislerden faydalanan İdrîsî hadis tahsili için Horasan ve Irak bölgelerini dolaştı. Nîşâbur’da Ebü’l-Abbas Esam, Cürcân’da İbn Adî ile İsmâilî, Bağdat’ta Dârekutnî’den çok sayıda hadis yazdı. Hicaz’a gittiğinde bu bölgenin âlimlerinden hadis rivayet etti. Döneminde Semerkant’ın en meşhur hadis hâfızı olan ve Bağdat’ta hadis rivayet eden İdrîsî’den Ebû Ali eş-Şâşî, Mâlînî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ali el-Habbâzî, Ebû Mes‘ûd Ahmed b. Muhammed el-Becelî, Ebü’l-Kāsım Ali b. Muhassin et-Tenûhî gibi âlimler rivayette bulundu. Hatîb el-Bağdâdî ve İbn Kesîr onun sika bir hadis hâfızı olduğunu belirtmektedir. Şehir tarihleri geleneğinin bir takipçisi olan İdrîsî, bu konudaki çalışmaları yanında hadisleri konularına göre bir araya getiren eserler de yazmıştır. İdrîsî’nin adı, künyesi ve vefat tarihi hakkında kaynaklarda bazı yanlışlıklar bulunmaktadır. İbnü’l-Esîr, onu 405 (1015) yılında vefat edenler arasında zikrederken adını yanlış olarak Ebû Saîd Abdullah b. Muhammed el-Esterâbî diye kaydetmiş, Ziriklî ile Kehhâle de verdikleri bilgiler aynı olmakla birlikte onu iki ayrı kişi olarak göstermiştir (bk. bibl.). 30 Zilhicce 405’te (21 Haziran 1015) Semerkant’ta vefat eden İdrîsî Çâkerdîze Kabristanı’na defnedildi.

Eserleri. 1. Târîḫu Semerḳand (el-Kemâl fî maʿrifeti’r-ricâl bi-Semerḳand). Semerkant’ta yetişen şahsiyetlerin, özellikle Semerkantlı muhaddislerin ele alındığı bir eserdir. İdrîsî’nin bu çalışmasını Dârekutnî’ye sunduğu ve onun takdirini kazandığı belirtilmektedir. Semerkant tarihi yazan Müstağfirî ile el-Ḳand fî ẕikri ʿulemâʾi Semerḳand adlı eserinde Necmeddin en-Nesefî’nin bu çalışmadan çokça faydalandığı anlaşılmaktadır. Hatîb el-Bağdâdî’nin Târîḫu Baġdâd’da seksen yerde nakilde bulunduğu (Necmeddin en-Nesefî, s. 13), Sem‘ânî (Sehâvî, s. 247), Yâkūt (Muʿcemü’l-büldân, I, 289; II, 415) ve İbn Hacer el-Askalânî (Tehẕîbü’t-Tehẕîb, II, 68, 136) gibi âlimlerin iktibaslar yaptığı eserin günümüze ulaşıp ulaşmadığı bilinmemektedir. 2. Târîḫu Esterâbâd. Esterâbâd’da yetişen âlimlere ve tanınmış şahsiyetlere dair bu çalışma sahasında ilk kaynak olup (Necmeddin en-Nesefî, s. 12) İbn Hacer el-Askalânî ondan faydalanmış (Tehẕîbü’t-Tehẕîb, XII, 411), Sehmî de (ö. 427/1036) esere bir tekmile yazmıştır (İbn Hacer, Lisânü’l-Mîzân, I, 346)

BİBLİYOGRAFYA
Sehmî, Târîḫu Cürcân (nşr. Muhammed Abdülmuîd Han), Beyrut 1407/1987, s. 260, 450; Hatîb, Târîḫu Baġdâd, X, 302-303; Necmeddin en-Nesefî, el-Ḳand fî ẕikri ʿulemâʾi Semerḳand, Riyad 1412/1991, s. 12-14, 240; Sem‘ânî, el-Ensâb, I, 160, 214, 265; Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, I, 289; II, 415; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil, IX, 252; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XVII, 226-227; a.mlf., Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ, III, 1062-1064; İbn Kesîr, el-Bidâye, XI, 354; İbn Hacer, Tehẕîbü’t-Tehẕîb, II, 68, 136; XII, 411; a.mlf., Lisânü’l-Mîzân, I, 346; Sehâvî, el-İʿlân bi’t-tevbîḫ, s. 247, 265; Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 281, 296; İbnü’l-İmâd, Şeẕerât, III, 175; Brockelmann, GAL Suppl., I, 210; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, V, 188; VI, 140; Sezgin, GAS, I, 352; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), III, 225; IV, 121.

Ali Yardım
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2000 yılında İstanbul'da basılan 21. cildinde, 491-492 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER