KECCÎ

الكجّي
Müellif:
KECCÎ
Müellif: SALAHATTİN POLAT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2002
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 21.09.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/kecci
SALAHATTİN POLAT, "KECCÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kecci (21.09.2019).
Kopyalama metni
192 (808) veya 200 (816) yılında doğdu. Babası, bilinmeyen bir yerden göç ederek Basra’ya yerleşti (İbnü’n-Nedîm, s. 338). Keccî (Keşşî) nisbesiyle anılması konusunda farklı açıklamalar vardır. Kelimenin bir yere nisbetle kullanıldığını düşünenlere göre Kec, İran’ın Hûzistan bölgesinde bulunan Zeyr Kec (Yâkūt, IV, 438) veya Cürcân’a 3 fersah uzaklıktaki Keş köyüdür (Kettânî, s. 34). Basra’da ev inşaatında kireç kullanımı sırasında çabuk donan bir malzemenin adını (kecc: Farsça kireç) sıkça söylediği için kendisine Keccî denildiği kaydedilmiş (Hatîb, VI, 121), üçüncü ceddinin adının Kec olduğu ve ona nisbetle böyle anıldığı da ileri sürülmüştür.

Keccî Ebû Âsım en-Nebîl, Ali b. Medînî, Muhammed b. Abdullah el-Ensârî, Haccâc b. Minhâl el-Enmâtî ve Abdülmelik b. Kureyb el-Asmaî gibi âlimlerden hadis dinledi. Ahmed b. Selmân el-Bağdâdî, Ebü’l-Kāsım el-Begavî, Süleyman b. Ahmed et-Taberânî, Ebû Bekir Ahmed b. Ca‘fer el-Katîî kendisinden hadis rivayet edenler arasında yer aldı. Bir müddet Dımaşk’ta idarî görev yaptığı anlaşılan (a.g.e., VI, 122), Bağdat’ta kalabalık grupların hazır bulunduğu büyük imlâ meclislerinden söz edilen ve cömert kişiliğiyle tanınan Keccî 7 Muharrem 292 (19 Kasım 904) tarihinde Bağdat’ta vefat etti; cenazesi Basra’ya götürülerek orada defnedildi. Dârekutnî, Mûsâ b. Hârûn, Abdülganî b. Saîd gibi münekkitler Keccî’yi sadûk ve sika olarak değerlendirmiş, Zehebî kendisinden asrın şeyhi diye söz etmiş ve senedinde üç râvi bulunan (sülâsiyyetü’s-sened) hadisleri olduğunu belirtmiştir.

Eserleri. 1. Kitâbü’s-Sünen. Mübârekfûrî eserin yazma bir nüshasının mevcudiyetinden söz etmektedir (Muḳaddimetü Tuḥfeti’l-aḥveẕî, I, 335). 2. Cüzʾ fîhi ḥadîs̱ü Ebî Müslim İbrâhîm b. ʿAbdillâh el-Baṣrî. Dârü’l-kütübi’z-Zâhiriyye’de (nr. 4566, 16 varak) ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde (İsmail Saib Sencer, nr. 2716/2, 17 varak) birer nüshası bulunan eser, çeşitli konularla ilgili 135 (İsmail Saib Sencer nüshasında 111) hadis ihtiva etmekte olup bu nüshalar esas alınarak Abdullah Kılıç tarafından Ebû Müslim el-Keccî ve Hadis Cüz’ü adıyla tahkik edilmiştir (bk. bibl.). Keccî’nin ayrıca Kitâbü’l-Müsned ve Nâsiḫu’l-Ḳurʾân ve mensûḫuh adlı eserlerinin bulunduğu kaynaklarda zikredilmiştir.

BİBLİYOGRAFYA
İbnü’n-Nedîm, el-Fihrist, Kahire, ts. (Matbaatü’l-istikāme), s. 338; Hatîb, Târîḫu Baġdâd, VI, 120-124; İbnü’l-Cevzî, el-Muntaẓam, XIII, 34-36; Sem‘ânî, el-Ensâb (Bârûdî), V, 36; Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, IV, 438; Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, XIII, 423-425; İbn Hacer, el-Muʿcemü’l-müfehres (nşr. Muhammed Şekkûr), Beyrut 1418/1998, s. 48, 342; Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 585; Mübârekfûrî, Muḳaddimetü Tuḥfeti’l-aḥveẕî (nşr. M. Abdülmuhsin el-Kütübî), Kahire, ts., I, 335; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 4; Kettânî, er-Risâletü’l-müsteṭrafe, s. 34-35; Sezgin, GAS, I, 162; Nüveyhiz, Muʿcemü’l-müfessirîn, I, 15; Abdullah Kılıç, Ebû Müslim el-Keccî ve Hadis Cüz’ü (yüksek lisans tezi, 1987), MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, s. 11-49.
Bu madde ilk olarak 2002 senesinde Ankara'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 25. cildinde, 164-165 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.