MÜEZZİNOVİÇ, Mehmet

Müellif:
MÜEZZİNOVİÇ, Mehmet
Müellif: MUHAMMED ARUÇİ
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2006
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 15.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/muezzinovic-mehmet
MUHAMMED ARUÇİ, "MÜEZZİNOVİÇ, Mehmet", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/muezzinovic-mehmet (15.11.2019).
Kopyalama metni
29 Temmuz 1913’te Saraybosna’da doğdu. Babası, Müezzinoviç ailesine mensup bir âlim olan Mustafa Efendi’dir. Dinî eğitim yanında özel hocalardan Türkçe, Arapça ve Farsça öğrendi. Gazi Hüsrev Bey Medresesi’nden (1935) ve Yüksek İslâm Şeriat-Teoloji Okulu’ndan (1939) mezun oldu. Saraybosna’daki liselerde din dersi hocalığı yaptı (1940-1945). Gazi Hüsrev Bey Medresesi’nde müderrislik ve sekreterlik görevlerinde bulundu (1945-1949). Ardından Saraybosna’daki devlet matbaasına musahhih olarak tayin edildi. Bosna-Hersek Tarihî Âbideler ve Tabiatta Nâdir Eserleri Koruma Derneği’nde görevlendirildi (1951) ve kitâbelerin kayıt ve çözümlenmesi işiyle meşgul oldu. 1 Ocak 1980’de emekli oluncaya kadar bu vazifesini sürdürdü. Müezzinoviç ayrıca babasından sonra otuz altı yıl Saraybosna’daki Vekilharç Camii imamlığı yaptı ve Gazi Hüsrev Bey Camii’nde cüzhanlık görevini üstlendi.

Mehmet Müezzinoviç, 1972’de kurulan Anali Gazi Husrevbegove Biblioteke (Anali GHB) dergisinin redaksiyon heyeti üyesi ve teknik sorumlusu idi. Nase Starine adlı derginin teknik redaktörlüğünü yaptı. Kasım Dobrača’nın vefatından (ö. 1979) sonra onun hazırladığı Katalog Arapskih, Turskih-i Perzijskih Rukopisa adlı eserin II. cildinin redaksiyon sorumluluğunu üstlendi. Saraybosna’daki ilmî çevrelerde iyi bir hattat olarak tanınan Müezzinoviç’in Bosna-Hersek’teki kitâbelerin tesbitinde büyük hizmetleri oldu. Bosna-Hersek’i birkaç defa baştan başa dolaştı ve birçok kitâbeyi kaydetti. Ayrıca Makedonya, Sırbistan, Karadağ ve Kosova’ya davet edildi. Buralarda ve bilhassa Kalkandelen, Ohri, Prizren, Kaçanik, İpek, Novi Pazar, Bijelo Polje ve Bar şehirlerinde bulunan Osmanlı dönemine ait kitâbeler hakkında önemli araştırmalar yaptı. 14 Mayıs 1981 tarihinde vefat etti. Mehmet Müezzinoviç, Osmanlı dönemine ait epigrafi ekolünün tek temsilcisi olarak kabul edilir. Başarılı çalışmalarından dolayı “Saraybosna şehrinin 6 Nisan ödülü” ile “Veselin Masleša Ödülü”nü kazanmıştır.

Eserleri. 1. Islamska Epigrafika u Bosni i Hercegovini. Veselin Masleša tarafından neşredilen eserin I. cildi Saraybosna’daki kitâbeleri içerir (Sarajevo 1974). II. ciltte Doğu ve Orta Bosna’ya ait İslâmî epigrafi çalışmaları yer almıştır (Sarajevo 1977). III. cilt Bosanska Krajina, Batı Bosna ve Hersek bölgelerindeki kitâbeleri ihtiva eder (Sarajevo 1982). Eserde 1500’e yakın kitâbenin Osmanlı Türkçesi ile asılları ve Boşnakça çevirileri, 1800’e yakın kitâbenin de kısmen orijinalleri ve çevirileri yer alır. Kitaba Osmanlı mimarisine ait eserler ve mezar taşlarıyla ilgili fotoğraflar da konulmuş, ciltlerin sonunda Bosna-Hersek’te meşhur olan 100’den fazla epigrafi uzmanına yer verilmiştir. 2. Gazi Husrevbegova Biblioteka u Sarajevu (Sarajevo 1968). Bu broşürde Sarayova’daki Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi tanıtılmaktadır. 3. Stari Mostovi u Bosni i Hercegovini (Demal Celić ile birlikte, Sarajevo 1969). Akademik çevrelerde Bosna-Hersek’teki tarihî köprüler hakkında yapılan ilmî bir çalışma olarak tanınmaktadır. 4. Uloga Dzamije Mehmed-bega Stocanina u Formiranju Gornjeg Vakufa-Povodom Nove Izgradnje Dzamije (Gornji Vakuf’un inşası konusunda Mehmed Bey Stoçanin Camii’nin rolü-yenicaminin inşası münasebetiyle; Muhammed Hacıyahiç ile birlikte, Gornji Vakuf 1971). 5. Gazi Husrevbegova Biblioteka (Mahmud Traljić ile beraber, Sarajevo 1982). Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi’ni tanıtan broşürün Arapça ve İngilizce baskıları da mevcuttur.

Müezzinoviç, Mula Mustafa Başeski tarafından Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan Mecmua adlı eseri Boşnakça’ya tercüme etmiştir (Sarajevo 1968, 1981). Bir başka tercümesi de Livnolu Hacı Yûsuf’un 1615’te yine Osmanlı Türkçesi ile kaleme aldığı hac seyahatiyle ilgili kitabıdır. Eser önce Zivot adlı dergide yayımlanmış (XLV/4 [Sarajevo 1974], s. 439-477), daha sonra kitap halinde neşredilmiştir (Sarajevo 1981). Diğer bir çevirisi Üsküplü Hacı Mustafa’nın yine hac seyahatine dair makalesidir (Islamska Misao, II [Sarajevo 1980], s. 24-40). Müezzinoviç’in vefatından kısa bir süre önce Mostar müftüsü Sıdkı Sarajlić’in Arapça kaleme aldığı bir eseri Boşnakça’ya tercüme ettiği ve bir Farsça sözlük hazırladığı da bilinmektedir (Traljić, Istaknuti Bošnjaci, s. 118).

Mehmet Müezzinoviç’in 100’den fazla makalesi vardır. Bunların büyük bir kısmı Glasnik, El-Hidaje, Prilozi za Orijentalnu Filologiju, Anali GHB, Nase Starine, Takvim, Bakije-Almanah, Preporod, Islamska Misao, Zemzem, Odjek, Zivot gibi Saraybosna’da çıkan dergilerde ve yıllıklarda yayımlanmıştır. Ayrıca Priştine’de çıkan Starine Kosova i Metohije, Yenipazar’daki Novipazarski Zbornik, Zagreb’deki Bulletin za Likovnu Umjetnost adlı dergilerde ve yıllıklarda da makaleleri neşredilmiştir (Fajić, s. 145; Traljić, Anali GHB, IX-X [1983], s. 329-333).

BİBLİYOGRAFYA
Zejnil Fajić, “Mujezinović, Mehmed hadži”, Bibliografija Glasnika Vrhovnog Islamskog Starješinstva u SFRJ od 1933. do 1982 Godine, Sarajevo 1983, s. 145; Mustafa Ćeman, Bibliografija Bošnjačke Književnosti, Zagreb 1994, s. 530, 588; Mahmud Traljić, Istaknuti Bošnjaci, Zagreb 1994, s. 113-127; a.mlf., “Islamska Epigrafika u Bosni i Hercegovini. Mehmed Mujezinović, Islamska Epigrafika u Bosni i Hercegovini, knj. I.”, Takvim, Sarajevo 1974, s. 300-301; a.mlf., “Islamska Epigrafika u Bosni i Hercegovini, knj. I (prikaz)”, Glasnik VIS, XXXVIII/7-8 (1975), s. 375-377; a.mlf., “Merhum Hafiz Mustafa ef. Mujezinović”, Takvim, Sarajevo 1976, s. 190-193; a.mlf., “Sačuvana Ljepota Natpisa (Mehmed Mujezinović, Islamska Epigrafika, knjiga II., Sarajevo 1977)”, a.e. (1979), s. 332-334; a.mlf., “Hadži Mehmed ef. Mujezinović (Merhum)”, Glasnik VIS, XLIV/4 (1981), s. 423-427; a.mlf., “Kapitalno djelo (Mehmed Mujezinović, Islamska Epigrafika Bosne i Hercegovine, knj. III., Bosanska Krajina, Zapadna Bosna i Hercegovina. Sarajevo 1982)”, a.e., XLV/3 (1982), s. 351-354; a.mlf., “Hadži Jusuf Livnjak, Odazivam Ti se Bože”, Takvim, Sarajevo 1982, s. 265-266; a.mlf., “Prof. Mehmed ef. Mujezinović”, Anali GHB, IX-X (1983), s. 327-333, 339; Muhamed Hadzijahić, “Marginalija uz najnoviju Mujezinovićevu knjigu o islamskoj epigrafici”, Radio Sarajevo-Treci Program, VII/20, Sarajevo 1978, s. 916-919; Rusmir Mahmutćehajić, “Kroz Groblja i Harfovlja (Mehmed Mujezinović, Islamska Epigrafika Bosne i Hercegovine. Istocna i Centralna Bosna)”, Zivot, XXVII/6, Sarajevo 1978, s. 728-730; a.mlf., “Skica za tarih”, Cas Sjecanja-Mehmed Mujezinovic 29.7.1913 - 14.5.1981 (nşr. Kulturno Društvo Bošnjaka “Preporod”), Sarajevo 1996, s. 3-13 (aynı makale için bk. Odjek, XXXIV/23, Sarajevo 1981, s. 18-26); Kasim Hadzić, “Merhum H. Mehmed Ef. Mujezinović”, Takvim, Sarajevo 1982, s. 267-269; Enes Pelidija, “Naučni doprinos Mehmeda Mujezinovića”, Pregled, LXXII/10, Sarajevo 1983, s. 1035-1039.
Bu madde ilk olarak 2006 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 31. cildinde, 496-497 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.