MUHAMMED ESED (LEOPOLD WEISS) - TDV İslâm Ansiklopedisi

MUHAMMED ESED (LEOPOLD WEISS)

Müellif:
MUHAMMED ESED (LEOPOLD WEISS)
Müellif: KEMAL KAHRAMAN
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
Baskı Tarihi: 2005
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 28.09.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-esed-leopold-weiss
KEMAL KAHRAMAN, "MUHAMMED ESED (LEOPOLD WEISS)", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/muhammed-esed-leopold-weiss (28.09.2020).
Kopyalama metni
2 Temmuz 1900’de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Lvow şehrinde (bugün Ukrayna’da) yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi; babası avukat, dedesi hahamdı. Aile geleneğine göre özel öğretmenlerden İbrânî dili ve kültürü üzerine eğitim gördü. 1918-1920 yıllarında Viyana Üniversitesi’nde sanat tarihi ve felsefe okudu. Prag ve Berlin’e gidip entelektüel çevrelerle tanıştı, bir müddet sinema ve tiyatroyla uğraştı. Gazetecilik kariyeri, 1921’de gizlice Berlin’e gelen Maxim Gorky’nin eşiyle yaptığı röportajdan sonra başladı. 1922’de Frankfurter Zeitung’un özel muhabiri olarak Kudüs’e gitti ve orada siyonizmin lideri Hayyim Weizmann’la (müstakbel İsrail cumhurbaşkanı) karşı olduğu bu hareketi tartıştı. 1923 yılını Kudüs’te ve Kahire’de geçirip Ortadoğu’da yaşanan siyasî ve içtimaî hayata dair ayrıntılı bilgi edindi. Bursa, İstanbul, Sofya, Belgrad, Berlin üzerinden Frankfurt’a giderek bir süre gazetenin merkezinde çalıştı. 1924’te Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan, İran ve Afganistan’ı kapsayan bir seyahate çıktı. Gezisini Merv, Semerkant, Buhara, Taşkent ve Moskova’dan geçerek tamamladı.

Son seyahati sırasında Kahire’de Muhammed Abduh’un öğrencilerinden Ezher şeyhi Muhammed Mustafa el-Merâgī ile tanıştı ve Ezher’de Arapça öğrendi. 1926 yılında eşiyle birlikte İslâmiyet’i kabul etti ve Muhammed Esed adını aldı; ertesi yıl da beraberce hacca gittiler. Yaklaşık altı yıl Arabistan’da yaşadı; bu sırada İslâmî bilgilerini geliştirdi. Libya’daki bağımsızlık mücadelesini destekleyen yazılar yazdı. Suudi Kralı Abdülazîz ile dost oldu. Hindistan’a giderek Muhammed Ali Cinnah ve Muhammed İkbal ile yakın ilişki kurdu. Islamic Culture adlı derginin editörlüğünü yaptı (1936-1938). 1947’de Pakistan’ın doğuşunun ardından devlet ve toplum düzeninin dinî temellerini araştırma işlevi görecek İslâmî Tecdid Kurumu adlı bir müessese oluşturmakla görevlendirildi. 1949’da Dışişleri Bakanlığı Ortadoğu Dairesi başkanlığına, 1952’de Pakistan’ın Birleşmiş Milletler dâimî temsilciliğine tayin edildi. Böylece yirmi beş yıl Batı’dan uzak kaldıktan sonra New York’a gitti ve büyük ilgi gördü. 1955’te Pakistan’a döndü. Devlet Başkanı Eyyûb Han’ın kalması yönündeki talebine rağmen 1959’da siyasî karışıklıklar yüzünden Pakistan’dan ayrılarak ömrünün kalan kısmını İsviçre, Fas, Portekiz ve İspanya’da ilmî çalışmalarla geçirdi. 20 Şubat 1992’de Granada’da öldü.

Siyasî faaliyetlerinin ve gazeteciliğinin yanında önemli bir düşünür olarak tanınan Muhammed Esed, İran İslâm Devrimi’ne karşı çıkmış, İslâm dünyasındaki aşırı hareketlerden rahatsızlığını dile getirmiş, İslâm hukukunun bu şekliyle uygulanamayacağını, sistemleştirilmesi gerektiğini belirtmiş, İslâm dünyasında kadın hakları savunuculuğu yapmıştır. Pakistan anayasasında kadınların siyasî parti başkanı seçilmesine izin verilmesi onun bu mücadelesinin bir ürünüdür.

Eserleri. 1. Un romantisches Morgenland (Frankfurt 1924). İlk Ortadoğu ziyaretinin ardından kaleme aldığı izlenimleridir. 2. Islam at the Crossroads (Delhi-Lahore 1934). Muhammed Esed, bu kitabında Batı teknolojisinin amansız saldırısı karşısında kendine güvenini tamamen kaybetmiş olan İslâm dünyasının şahsiyetini ve itibarını yeniden kazanmasını sağlamayı hedef almıştır. Eser çeşitli dillere çevrilmiş ve pek çok baskısı yapılmıştır (trc. Hayrettin Karaman, Yolların Ayrılış Noktasında İslâm: Batı Medeniyeti Karşısında Müslümanlık, İstanbul 1965, 1969, 1986, 1997). 3. Sahīh al-Bukhārī: The Early Years of Islam (Delhi-Lahore 1938). Ṣaḥîḥ-i Buḫarî’deki siyerle ilgili rivayetleri ve açıklamalarını ihtiva eden eser yazarın Medine’de kaldığı süre içinde tamamlanmıştır (trc. Mustafa Armağan, Sahîh-i Buhârî: İslâm’ın İlk Yılları, İstanbul 2000). 4. The Road to Mecca (New York 1954). Muhammed Esed’in, 1932 yılında Arabistan çöllerinde gerçekleştirdiği yolculuk çerçevesinde geçmişten o güne bütün hayatını, Pamir yaylalarından Libya çöllerine, oradan İstanbul’a kadar yaptığı gezileri ve yaşadığı büyük değişimi anlatan otobiyografisidir. İslâmiyet’i kabul edişinin hikâyesi olan bu kitabında yazar okuyucuya, bir Avrupalı’nın İslâm’ı keşfedip tanımasının ve müslüman toplumuyla bütünleşmesinin hikâyesini sunar. Çeşitli dillere çevrilen ve birçok kişinin İslâm’ı seçmesine vesile olan kitap birincisi özet olmak üzere aynı adla iki defa Türkçe’ye çevrilmiştir (İhsan Babulluoğlu, Mekke’ye Giden Yol, İstanbul 1967; Cahit Koytak, İstanbul 1967, 1984, 1988, 1992). 5. The Principles of State and Government in Islam (Berkeley 1961). Kitap, Mansûr Ali Mâzî’nin Minhâcü’l-ḥükm fi’l-İslâm adlı Arapça çevirisinden (Beyrut 1964) M. Beşir Eryarsoy tarafından İslâm’da Yönetim Biçimi adıyla Türkçe’ye tercüme edilmiştir (İstanbul 1977, 1988, 1995). 6. The Message of Qur’an (Gibraltar 1980). Muhammed Esed, 1960 yılında başlayıp 1964’te birkaç sûresini yayımladığı bu meâl-tefsir çalışmasını Fas’ta kaldığı yıllarda tamamlamıştır. En önemli eseri saydığı meâl-tefsir onun klasik Arapça’ya hâkimiyetini göstermesi açısından dikkat çekmiş ve bazı eleştirilere rağmen en fazla ilgi gören meâllerden biri olmuştur. Muhammed Esed birçok klasik ve yeni tefsiri, hadis kaynaklarını ve klasik sözlükleri kullanarak hazırladığı bu eserinde üç ilkeye bağlı kalmıştır. Bunlardan birincisi kelime ve ifadelerin Kur’an’ın nâzil olduğu dönemdeki mânalarını esas almak ve bu çerçevede Kur’an’da yer alan dinî lafızları sonradan kazandıkları terim anlamlarıyla düşünmemek, ikincisi Kur’an’ın i‘câzla ifade edilmiş bir kelâm olduğunu göz önünde bulundurmaktır. Üçüncüsü de geleneksel Kur’an ilimlerinde Kur’an’ın Kur’an’la tefsiri olarak formüle edilen ilkedir. Bu ilke Kur’an’ın birbirini tamamlayan bir bütün olduğu ve her öğretinin karşılıklı olarak birbirini tamamladığı düşüncesine dayanmaktadır. Tefsirmeâl, uzun soluklu bir çalışma ürünü olması ve çağdaş Batılı okuyucunun zihnine Kur’an’ı yaklaştırması sebebiyle özellikle entelektüel kesimlerce olumlu karşılanmıştır. Bununla birlikte Muhammed Esed’in modernist çizgiyi yansıtan görüşleri eleştirilmiştir. Ayrıca meâlde eksik çevirilerin bulunduğu, isabetsiz anlamlar verildiği, aşırı te’viller yapıldığı, bâtınî yorumlara sapıldığı, kaynaklardan bilgilerin doğru aktarılmadığı ileri sürülmüştür. Önemli eleştirilerden biri de Muhammed Esed’in bir kısım âyetlerin yorumunda kullandığı yöntemi Kur’an’ın bütününde sürdürmemesidir. Cahit Koytak ve Ahmet Ertürk tarafından Kur’an Mesajı Meâl-Tefsir adıyla başarılı şekilde Türkçe’ye çevrilen eserin (İstanbul 1996) daha sonra da çeşitli baskıları yapılmıştır. 7. This Law of Ours and Other Essays (Gibraltar 1987). Muhammed Esed’in İslâm ve Batı uygarlıkları ile İslâm hukukuna dair düşüncelerini, özellikle Pakistanlı müslümanlar için uygun gördüğü devlet şekli ve İslâmî bir anayasa teşkili hakkında daha önce yazdığı makalelerini ve yaptığı radyo konuşmalarını içermektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Muhammed Esed, Mekkeye Giden Yol (trc. Cahit Koytak), İstanbul 1984, s. 8-17, 72-101, 117-130, 144-148, 184-188; a.mlf., Yolların Ayrılış Noktasında İslam (trc. Hayreddin Karaman), İstanbul 1986, s. 13-18; a.mlf., İslâm’da Yönetim Biçimi (trc. M. Beşir Eryarsoy), İstanbul 1995, s. 7-24; Necîb el-Akīkī, el-Müsteşriḳūn, Kahire 1980, II, 291; Necâh Mahmûd el-Guneymî, Muḥammed Esed ve devrühû fi’l-fikri’l-İslâmiyyi’l-muʿâṣır, Kahire 1410/1989; “Muhammed Esed: Öncü Bir Düşünür” (trc. Ahmet Ertürk), Kelime, sy. 13, Konya 1987, s. 36-46; Ahmet Ertürk, “Bir İsim Bir Yorum: Muhammed Esed”, Kardelen, sy. 16, İstanbul 1992, s. 9-11; Mustafa Özcan, “Muhammed Esed”, Zaman, İstanbul 4 Mart 1992, s. 5; Ebü’l-Hasan Ali el-Hasenî en-Nedvî, “el-Müfekkirü’l-İslâmî el-mühtedî el-bâriz Muḥammed Esed”, el-Baʿs̱ü’l-İslâmî, XXXVII/4, Leknev 1992, s. 93-96; İsmail Çalışkan, “Çağdaş Bir Düşünür ve Müfessir Olarak Muhammed Esed”, Cumhuriyet Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, sy. 2, Sivas 1998, s. 419-435; “Muhammad Asad and The Road to Mecca Text of Muhammad Asad’s Interview with Karl Günter Simon” (trc. E. R. Harder), IS, XXXVII/4 (1998), s. 533-544; Muzaffar Iqbal, “Muhammad Asad: A Biography”, a.e., XXXVII/3 (1998), s. 411-414; a.mlf., “ʿAbdullah Yūsuf ʿAli and Muḥammad Asad: Two Approaches to the English Translation of the Qur’ān”, Journal of Qur’anic Studies, II/1, London 2000, s. 107-123; Ismā‘īl Ibrāhīm Newwāb, “A Matter of Love: Muhammad Asad and Islam”, IS, XXXIX/2 (2000), s. 155-231; Murad Hoffmann, “Muhammad Asad: Europe’s Gift to Islam”, a.e., XXXIX/2 (2000), s. 233-247; Uygar: Fikir ve Hayal Dergisi, sy. 3-4, İstanbul 2002 (Muhammed Esed özel sayısı); Mustafa Öztürk, “Muhammed Esed’in Meal-Tefsirinde Bâtınî Te’vil Olgusu”, İslâmî Araştırmalar, XVI/1, Ankara 2003, s. 113-126; İbrahim H. Karslı, “Çeviri Kuramları Açısından Muhammed Esed’in Çeviri Yöntemi ve Değerlendirilmesi”, a.e., XVI/1 (2003), s. 95-112; Mustafa Akman, “Muhammed Esed’in Kur’an Mesajı Adlı Meal-Tefsiri Üzerine Bir İnceleme”, a.e., XVI/1 (2003), s. 127-155; ‘Abdin Chande, “Symbolism and Allegory in the Qur’ān: Muhammad Asad’s Modernist Translation”, Islam and Christian-Muslim Relations, XV/1, Birmingham 2004, s. 79-89.
Bu madde TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 2005 yılında İstanbul'da basılan 30. cildinde, 526-527 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde okumak ister misiniz?
BAŞKA BİR MADDE GÖSTER