SLANE, William Mac-Guckin de

Müellif:
SLANE, William Mac-Guckin de
Müellif: RECEP ŞENTÜRK
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2009
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 22.11.2019
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/slane-william-mac-guckin-de
RECEP ŞENTÜRK, "SLANE, William Mac-Guckin de", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/slane-william-mac-guckin-de (22.11.2019).
Kopyalama metni
12 Ağustos 1801’de Belfast’ta doğdu. 1830 yıllarına doğru öğrenim için Paris’e gitti, Ecole des Langues Orientales’de okudu ve Silvestre de Sacy’in en parlak öğrencilerinden biri oldu. Fransız hükümeti tarafından 1843-1845 yıllarında Cezayir ve İstanbul’da görevlendirildi. Ardından Fransa’nın Afrika ordusunda mütercimlik yaptı ve başmütercimliğe yükseldi (1846). Légion d’Honneur nişanının “chevalier” (1846) ve “officier” (1852) pâyelerini aldı. Ordudaki görevinden ayrıldıktan sonra Paris’te Ecole des Langues Orientales’de yöneticilik yaptı, Arapça okuttu. Société Historique Algérienne’in kurucuları arasında yer alan Slane, ordudaki görevi ve Fransa’nın sömürge siyasetine sağlayacağı katkı sebebiyle Kuzey Afrika tarihine yakın ilgi duydu. Yaptığı tenkitli neşirler ve başta İbn Haldûn’un Muḳaddime’si ile İbn Hallikân’ın Vefeyâtü’l-aʿyân’ı olmak üzere Arapça’dan yaptığı tercümelerle tanındı. Muḳaddime’yi Fransızca’ya çevirirken Pîrîzâde Mehmed Sâhib Efendi ve Cevdet Paşa tercümelerinden yararlanmasından Arapça yanında Türkçe de bildiği anlaşılmaktadır. Académie des Inscriptions et Belles-lettres, Conseil de la Société Asiatique de Paris, Académie Impériale des Sciences de Turin’in üyesi idi. 28 Mart 1872’de emekliye ayrıldı; 4 Ağustos 1878’de Passy’de (Paris) öldü.

Eserleri. Telifleri. 1. Lettre à M. Hase sur les premières expédition des musulmans en Mauritanie (Paris 1845). 2. Lettre adressée d’Alger à M. Reinaud, président de l’Académie des inscriptions et belles-lettres (Paris 1847). 3. Vocabulaire destiné à fixer la transcription en français des noms de personnes et de lieux usités chez les indigènes d’Algérie (Paris 1868). 4. Catalogue de la Bibliothèque orientale de feu M. Jules Mohl (Paris 1878). 5. Catalogue des manuscrits arabes de la Bibliothèque Nationale (Paris 1883-1895).

Neşirleri. 1. İmruülkays b. Hucr, Dîvân: Nüzhetü ẕevi’l-keys ve tuḥfetü’l-üdebâʾ fî ḳaṣâʾidi İmriʾilḳays (Fransızca tercümeyle birlikte, Paris 1837). 2. Ebü’l-Fidâ, Taḳvîmü’l-büldân: Géographie d’Aboulfeda (I-II, Paris 1840, Joseph-Toussaint Reinaud ile birlikte). 3. Gustav L. Flügel, Nücûmü’l-furḳān fî eṭrâfi’l-Ḳurʾân: Concordantiae Corani Arabicae (Lipsiae 1842, 1878, J.-Toussaint Reinaud ve Julio de Mohl ile birlikte). 4. İbn Haldûn, Kitâbü Târîḫi’d-düveli’il-İslâmiyye bi’l-Maġrib: Histoire des berbères et des dynasties musulmanes de l’Afrique septentrionale (el-ʿİber’in Mağrib tarihine dair VI ve VII. ciltleri, I-II, Alger 1847-1851; Fransızca tercümesi, I-III, Paris 1852-1856; nşr. Mohand Oulhadj Laceb v.dğr., I-III, Alger 2001). 5. Ebû Ubeyd el-Bekrî, al-Muġrib fî ẕikri bilâdi İfrîḳıyye ve’l-Maġrib (el-Mesâlik ve’l-memâlik’in Kuzey Afrika ile ilgili bölümü; Alger 1857, 1911). 6. İzzeddin İbnü’l-Esîr, el-Kâmil (491-628/1098-1231 yılları arası olayları, bir grup şarkiyatçıyla birlikte, neşir ve Fransızca tercüme, RHC Or., I [1872], s. 187-744; II/1 [1887], s. 1-180). 7. İzzeddin İbnü’l-Esîr, Târîḫu’d-devleti’l-Atâbekiyye fi’l-Mevṣıl (Haçlı seferleriyle ilgili bölümü, C. A. Barbier de Meynard’ın Fransızca tercümesiyle birlikte: “Histoire des atabegs de Mosoul”, RHC Or., II/2 [1876], s. 5-375). 8. Bahâeddin İbn Şeddâd, Sîretü Ṣalâḥiddîn (Fransızca tercümesiyle birlikte: RHC Or., III [1884], s. 3-370). 9. İbn Cübeyr, Nebẕe min Riḥleti’bni Cübeyr / Extrait du voyage d’Ibn Djobeir (RHC Or., III [1884], s. 445-456). 10. Makrîzî, el-Münteḳā min Aḫbâri Mıṣr li’bn Müyesser (Haçlı seferleriyle ilgili bölümü, Fransızca tercümesiyle birlikte: RHC Or., III [1884], s. 457-473).

Tercümeleri. 1. Ebû Ubeyd el-Bekrî, Description de l’Afrique septentrionale (el-Muġrib’in tercümesi; Paris 1859, 1913, 1965; Algiers 1910). 2. İbn Hallikân, Ibn Khallikan’s Biographical Dictionary (Vefeyâtü’l-aʿyân’ın tercümesi, I-IV, Paris 1842-1871; nşr. S. Moinul Haq, I-VII, Karachi 1961-1968). 3. İbn Battûta, Voyage dans le Soudan (Riḥle’nin Sudan’la ilgili bölümünün tercümesi, Paris 1843). 4. İbn Haldûn, “Autobiographie d’Ibn Khaldun” (el-ʿİber’in son cildindeki müellifin otobiyografisi; JA, III [1844], s. 5-60, 187-210, 291-308, 325-353). 5. İbn Haldûn, Les prolégomènes d’Ibn Khaldoun (Muḳaddime’nin tercümesi, I-III, Paris 1862-1868, 1934-1938). Bu tercümedeki bazı hatalar R. Dozy (JA, XIV [1869], s. 133-218) ve A. Bombaci (Annali dell’Istituto Universitario di Napoli, Nuova Serie, III [1949], s. 439-472) tarafından düzeltilmiştir.

Bazı önemli makaleleri de şunlardır: “Choix des poésies les plus remarquables des anciens arabes” (JA, série 3, V/29 [1838], s. 445-479); “Histoire de la province d’Afrique et du Maghrib, traduite de l’arabe d’En-Noweiri” (a.g.e., série 3, XI [1841], s. 97-135, 557-583; XII [1841], s. 441-483; XIII [1842], s. 49-64; Nüveyrî’nin Nihâyetü’l-ereb’inden); “Description de l’Afrique par Ibn-Haucal” (a.g.e., série 3, XIII [1842], s. 153-196, 209-258; İbn Havkal’in el-Mesâlik ve’l-memâlik’inden Kuzey Afrika ile ilgili bölüm); “Notice sur Codema et ses écrits” (a.g.e., série 5, XX [1862], s. 155-181; Kudâme b. Ca‘fer’in Kitâbü’l-Ḥarâc’ının özeti); “Résumé de l’histoire des croisades tiré des annales d’Abou’l-Fedâ” (RHC Or., I [1872], s. 2-165); “Autobiographie d’Abou’l-Fedâ extraite de sa chronique” (RHC Or., I [1872], s. 166-186).

BİBLİYOGRAFYA
L. Şeyho, el-Âdâbü’l-ʿArabiyye fi’l-ḳarni’t-tâsiʿ ʿaşer, Beyrut 1910, II, 56; Serkîs, Muʿcem, I, 97, 99, 334, 472, 579, 903-904; Necîb el-Akīkī, el-Müsteşriḳūn, Kahire 1958, I, 180-181; Ziriklî, el-Aʿlâm (Fethullah), V, 256; W. Behn, Concise Biographical Companion to Index Islamicus: An International Who’s Who in Islamic Studies from its Beginnings Down to the Twentieth Century, Leiden 2004, III, 407; D. Reig, “L’orientalisme savant: de l’humanisme au politique”, Histoire de l’Islam et des musulmans en France du moyen âge à nos jours, Paris 2006, s. 617; “Nécrologie: M. de Slane”, RAfr., XXII (1878), s. 473-474; el-Ḳāmûsü’l-İslâmî, III, 421.
Bu madde ilk olarak 2009 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 37. cildinde, 335-336 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.