TABLÂVÎ

الطبلاوي
Müellif:
TABLÂVÎ
Müellif: ALİ BULUT
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 2016
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 03.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/tablavi
ALİ BULUT, "TABLÂVÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/tablavi (03.04.2020).
Kopyalama metni
Kahire’de doğdu ve orada yetişti. Mısırlı âlim Nâsırüddin Muhammed b. Sâlim et-Tablâvî’nin kızından torunudur. Bu sebeple Sıbtu’t-Tablâvî diye de anılır. Tablâvî nisbesi Mısır’ın Menûfiye şehrinin Tabliye (Tablûhe) köyünden gelmektedir. Kur’ân-ı Kerîm’i farklı kıraatlerle ezberleyen Tablâvî Şemseddin er-Remlî’den fıkıh, Ebü’n-Nasr b. Nâsırüddin et-Tablâvî’den Arapça ve İbn Kāsım el-Abbâdî’den aklî ilimleri okudu. Ayrıca Süyûtî’nin talebelerinden İbrâhim b. Abdurrahman el-Alkamî’den ders aldı. Abbâdî’den sonra onun bütün öğrencileri Tablâvî’nin derslerine devam etti. Başlıca talebeleri Şemseddin Muhammed b. Ahmed eş-Şevberî el-Mısrî, Burhâneddin İbrâhim b. Muhammed b. Îsâ el-Mısrî eş-Şâfiî el-Meymûnî, Şehâbeddin Ahmed b. Ahmed el-Mısrî ed-Devâhilî ve Ebû Yahyâ Zekeriyyâ b. İbrâhim el-Maarrî el-Makdisî gibi âlimlerdir. Tablâvî Zilhicce 1014 (Nisan 1606) tarihinde Kahire’de vefat etti.

Eserleri. Arap Dili: Manẓûme fi’l-istiʿârât (Mecmûʿu mühimmâti’l-mütûn içinde, Kahire 1295, s. 66-69; Ebü’l-Kāsım es-Semerkandî’nin Ferâʾidü’l-fevâʾid, el-Ferîde, er-Risâletü’t-terşîḥiyye adlarıyla da bilinen Risâletü’l-istiʿârât adlı eserinin nazma çekilmiş şeklidir); Şerḥu Naẓmi’l-istiʿârât (bir önceki eserin şerhidir, Câmiatü’l-Melik Suûd Ktp., nr. 2451, vr. 50); Ṭâliʿu’s-Saʿd (Şerḥ ʿalâ Şerḥi’l-ʿİzzî fi’t-taṣrîf li’t-Teftâzânî, Süleymaniye Ktp., Şehid Ali Paşa, nr. 2575, vr. 492; Brockelmann, Suppl., I, 498); el-ʿUḳūdü’l-cevheriyye fî ḥalli’l-Ezheriyye (Şerḥu’l-Muḳaddimeti’l-Ezheriyye fî ʿilmi’l-ʿArabiyye; Hâlid el-Ezherî’nin Arap gramerine dair kitabının şerhidir, Süleymaniye Ktp., Fâtih, nr. 5055, vr. 233; Abdullah b. Uveykıl es-Sülemî eser üzerine bir doktora çalışması yapmıştır: el-ʿUḳūdü’l-cevheriyye fî ḥalli’l-Ezheriyye li’ş-Şeyḫ Manṣûr eṭ-Ṭablâvî [h. 1014] dirâse ve taḥḳīḳ, 1417/1996, Câmiatü’l-İmâm Muhammed b. Suûd el-İslâmiyye, Riyad).

Tefsir: es-Sırrü’l-ḳudsî fî tefsîri Âyeti’l-kürsî (Süleymaniye Ktp., Amcazâde Hüseyin Paşa, nr. 76, vr. 45; Âdem Ergül bu eserle ilgili yüksek lisans tezi hazırlamıştır. bk. bibl.); Risâletü’l-müsterżâ fî tefsîri ḳavlihî sübḥânehû ve teʿâlâ: “Velesevfe yuʿṭîke rabbüke feterżâ” (Hacı Selim Ağa Ktp., Aziz Mahmud Hüdâyî, nr. 82, vr. 99-116); Menhecü’t-teysîr ilâ ʿilmi’t-tefsîr (Süyûtî’nin on dört ilim dalını içeren en-Niḳāye adlı risâlesini Abdülazîz b. Ali ez-Zemzemî Naẓmü ʿilmi’t-tefsîr adıyla nazma çekmiş, Tablâvî de bunu şerhetmiştir, bir nüshası Saint Petersburg Kütüphanesi’nde kayıtlıdır: AMK-Aziatskii muzei, nr. 944; Brockelmann, Suppl., II, 443); Şerḥu’ṣ-ṣudûr bi-tefsîri “Veleḳad ketebnâ fi’z-Zebûr” (Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 3777, vr. 52-67); eş-Şemʿatü’l-muḍıyye bi-neşri ḳırâʾâti’s-sebʿati’l-merżıyye (nşr. Ali Seyyid Ahmed Ca‘fer, I-II, Riyad 1423/2003; nşr. Abdurrahman İbrâhim Bedr, Tanta 1427/2006); Fevâʾid ʿale’l-besmele ve’l-ḥamdele (Hacı Selim Ağa Ktp., Aziz Mahmud Hüdâyî, nr. 82, vr. 116-132; müellif, son kısmı eksik olan bu eserinde es-Sırrü’l-ḳudsî adlı risâlesine atıfta bulunmaktadır [vr. 123a]); Tuḥfetü’l-yaḳẓân fî leyleti’n-nıṣfi min Şaʿbân (Beyazıt Devlet Ktp., Bayezid, nr. 1568, vr. 64; Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 2000, vr. 176-178; eserde Duhân sûresinin ilk âyetleriyle birlikte hadislerle Berat gecesi anlatılmaktadır).

Akaid: Ṣıyânetü’l-ʿaḳāʾid (Naẓmü’l-ʿAḳāʾidi’n-Nesefiyye) (Köprülü Ktp., Fâzıl Ahmed Paşa, nr. 1593, vr. 125-129; Brockelmann, Suppl., I, 761; II, 443); Maṭlaʿu büdûri’l-fevâʾid ve menbaʿu cevâhiri’l-ferâʾid (Ḥâşiye ʿalâ Şerḥi ʿAḳāʾidi’n-Nesefî li’t-Teftâzânî).

Fıkıh:
Ḥâşiye ʿalâ Şerḥi’l-Minhâc (Nevevî’nin Şâfiî fıkhına dair Minhâcü’ṭ-ṭâlibîn’ine Celâleddin el-Mahallî’nin yazdığı şerhin hâşiyesidir, Mektebetü Mekke el-Mükerreme, nr. 63 / Fıkh Şâfiî, nr. 16; Brockelmann, Suppl., II, 443); Feyżü’l-cevâd bi’l-kelâm ʿalâ ümmehâti’l-evlâd mine’l-Minhâc (el-Mektebetü’l-Ezheriyye, nr. 2602, Cevherî, nr. 41.912); Tecrîdü Ḥâşiyeti İbn Ḳāsım ʿale’t-Tuḥfe li’bni Ḥacer (İbn Hacer el-Heytemî’nin Şâfiî fıkhına dair Tuḥfetü’l-muḥtâc bi-Şerḥi’l-Minhâc isimli eserine hocası İbn Kāsım el-Abbâdî’nin yazdığı hâşiye üzerine yapılmış bir çalışmadır; Brockelmann, Suppl., I, 681); el-Ecvibe ʿale’l-esʾileti’l-fıḳhiyye (Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi, nr. 1599, vr. 200-218).

Hadis: Naẓmü Elfiyyeti’l-ʿIrâḳī (Zeynüddin el-Irâkī’ye ait eserin nazma çekilmiş şeklidir; İskenderiye Mektebetü’l-belediyye, nr. 5/198); Naẓmü Nuḫbeti’l-fiker fî muṣṭalaḥi ehli’l-es̱er li’bni Ḥacer (İskenderiye Mektebetü’l-belediyye, nr. 3553); Bidâyetü’l-ḳāriʾ fî ḫatmi’l-Buḫârî (Brockelmann, GAL, II, 419). Tablâvî’nin Ḥüsnü’l-vefâʾ bi-ziyâreti’l-Muṣṭafâ adlı eserinin bir nüshası Berlin Kraliyet Kütüphanesi’nde (nr. 2593) mevcuttur (Brockelmann, Suppl., II, 443).

BİBLİYOGRAFYA :

Tâcü’l-ʿarûs, “ṭbl” md.; Keşfü’ẓ-ẓunûn, I, 443, 890; II, 988, 1139, 1145, 1798, 1936, 1970; Muhibbî, Ḫulâṣatü’l-es̱er, I, 45, 173; II, 172; IV, 428; Serkîs, Muʿcem, II, 2040; Brockelmann, GAL, II, 419; Suppl., I, 498, 681, 761; II, 443; Îżâḥu’l-meknûn, II, 721; Hediyyetü’l-ʿârifîn, II, 475; Ziriklî, el-Aʿlâm, VII, 300; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, I, 45; XIII, 15; Nüveyhiz, Muʿcemü’l-müfessirîn, II, 688; Adem Ergül, Mansûr Sibtu Nâsıruddîn et-Tablâvî’nin Hayatı ve Âyetü’l-Kürsî Tefsirinin Tahkiki (yüksek lisans tezi, 1991), MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, tür.yer.; Yûsuf Zeydân, Fihrisü maḫṭûṭâti Belediyyeti’l-İskenderiyye, İskenderiye 1422/2001, V, 384-385; İmâd Ali Cum‘a, el-Mektebetü’l-İslâmiyye, Amman 1424/2003, s. 61; Ali Bulut, “Mansûr et-Tabelâvî, Hayatı, Eserleri ve ‘Nazmü’l-istiâre’ Adlı Manzûmesi”, ŞM, sy. 23 (2013), s. 23-36.
Bu madde ilk olarak 2016 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin EK-2. cildinde, 575-576 numaralı sayfalarda yer almıştır.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.