ABDÜLGAFÛR-i LÂRÎ

عبد الغفور لارى
Müellif:
ABDÜLGAFÛR-i LÂRÎ
Müellif: DİA
Web Sitesi: TDV İslâm Ansiklopedisi
Yayımcı: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi
İlk Yayın Tarihi: 1988
Son Güncelleme Tarihi: -
Erişim Tarihi: 02.04.2020
Web Adresi:
https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulgafur-i-lari
DİA, "ABDÜLGAFÛR-i LÂRÎ", TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/abdulgafur-i-lari (02.04.2020).
Kopyalama metni
İran’ın Fars eyaletindeki Lâr kasabasında doğdu. Doğum tarihi belli değildir. Hayatı hakkında kaynaklarda fazla bilgi yoktur. 5 Şâban 912 (21 Aralık 1506) Pazar günü Herat’ta ölmüş ve şeyhi Câmî’nin kabri civarına defnedilmiştir. Reşeḥât, müellifi Ali b. Hüseyin el-Kâşifî es-Sâfî (ö. 939/1532), Abdülgafûr-i Lârî’nin çağdaşı ve müridlerinden biri olmasına rağmen hakkında tatmin edici bilgi vermemiş, daha ziyade mânevî yönü ve özellikle kerametleri üzerinde durmuştur. Abdülgafûr’un ashaptan Sa‘d b. Ubâde’nin soyundan geldiğine dair bir rivayeti de nakleden Kâşifî, onun aklî ve naklî ilimlerde devrinin üstadı sayıldığını, Abdurrahman-ı Câmî’nin eserlerinin çoğunu bizzat kendisinden okuduğunu ve Şerh-i Fusûsü’l-hikem adlı kitabının mukabele*sini kendisiyle birlikte yapıp 896’da (1491) tamamladıklarını bildirir. Lârî’nin Nefehât’a ayrıca bir tekmile yazdığını söyleyen Kâşifî, onun büyük bir şahsiyet olduğunu ve şeyhi Abdurrahman-ı Câmî gibi vahdet-i vücûd* nazariyesini benimsediğini ifade eder.

Eserleri. Tekmile-i Nefeḥâtü’l-üns (el-İḫtiṣâr ve’ẕ-ẕeyl ʿalâ Nefeḥâti’l-üns). Eserin Üsküdar Hacı Selim Ağa Kütüphanesi’nde (nr. 571) bulunan nüshası 172 varaktır. Baş tarafında yirmi varaklık bir bölüm, Ebû Abdurrahman es-Sülemî ve görüşlerine ayrılmıştır. Geri kalan kısımda ise Ebû Hâşim es-Sûfî’den başlayarak 200 kadar sûfînin biyografisi yer almaktadır. Abdülgafûr-i Lârî Mirkatü’l-edvâr fi’t-târîh, Tercemetü’l-Usûli’l-aşere ve şerhuhû, Havâşî-yi Gafûriyye (yazma nüshaları için bk. Ahmed-i Münzevî, Fihrist, II/1, 1082) adlı eserlerini Farsça, Hâşiye alâ şerhi’l-Câmî li’l-Kâfiye (İstanbul 1253, 1272, 1322) adlı eserini de Arapça olarak kaleme almıştır. Mirkatü’l-edvâr fi’t-târîḫ ile Hâşiye alâ şerhi’l-Câmî li’l-Kâfiye adlı eserler Molla Muslihuddîn-i Lârî’ye de (ö. 797/1571) nisbet edilmiştir.



BİBLİYOGRAFYA
, s. 189; Ma‘sûm Alî Şah, Ṭarâʾiḳu’l-ḥaḳāʾiḳ, Tahran 1316-19/1898-1901, III, 48; Hediyyetü’l-ʿârifîn, I, 588; Zebîhullah Safâ, Târîḫ-i Edebiyyât der Îrân, Tahran 1977, IV, 354, 356; Muhammed Muîn, Ferheng-i Fârisî, “Abdülgafûr” md., s. 180 vd.; A. Münzevî, Fihrist, Tahran 1349 hş., II/1, s. 1082; Serkîs, Muʿcem, II, 1584; Kehhâle, Muʿcemü’l-müʾellifîn, Dımaşk 1376-80/1957-61 → Beyrut, ts. (Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî), V, 269.
Bu madde ilk olarak 1988 senesinde İstanbul'da basılan TDV İslâm Ansiklopedisi’nin 1. cildinde, 204-205 numaralı sayfalarda yer almıştır. Matbu nüshayı pdf dosyası olarak indirmek için tıklayınız.
Her hakkı mahfuzdur. TDV İslâm Ansiklopedisi’nin her türlü telif hakkı TDV İslâm Araştırmaları Merkezi’ne ait olup 5846 sayılı Kanun hükümlerine tâbidir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarındaki yazıların bütün olarak elektronik ya da matbu bir ortamda yayımlanması yasaktır; ancak kaynak gösterilmesi (TDV İslâm Ansiklopedisi internet sitesinde yer aldığının ifade edilmesi) ve doğrudan aktif bağlantı verilmesi şartıyla yazılardan kısa bölümler iktibas edilebilir. TDV İslâm Ansiklopedisi internet sayfalarında yer alan resim, fotoğraf, grafik, çizim, cetvel vs. her türlü görüntü malzemesinin başka bir ortamda yayımlanması kesinlikle yasaktır.
TDV İslâm Ansiklopedisi'nden rastgele bir madde gösterilmektedir.